Waarom het geweld Israël niet slecht uitkomt: 'Netanyahu wil geen schoothondje zijn'

De Israëlische luchtmacht heeft vanochtend vroeg aanvallen uitgevoerd op Iran. Het zou gaan om militaire doelen in het westen en midden van het land. De aanval vond plaats nadat Iran raketten had afgevuurd op doelen in Israël, als vergelding voor Israëlische aanvallen op Libanon. Het is voor het eerst sinds het broze staakt-het-vuren, dat in april tot stand kwam, dat de landen elkaars grondgebied aanvallen.

'Lol aan gehad'

Als het aan Trump lag, had Israël zich ingehouden. Hij liet gisteren daarom aan verschillende media weten dat hij Netanyahu zou bellen met de oproep niet te reageren. "De Iraanse aanvallen hebben niemand kwaad gedaan", zei Trump. "Ze hebben er allebei hun lol aan gehad. Israël heeft zijn aanval gehad en Iran heeft zijn aanval gehad. We hebben er geen derde nodig." Vandaag herhaalde Trump die oproep. 

Maar Netanyahu heeft daar geen boodschap aan. Vanochtend klonken er explosies in onder meer de Iraanse hoofdstad Teheran. Israël zegt dat de aanvallen nog dagen kunnen doorgaan. 

Dat Netanyahu zijn eigen plan trekt en niet naar Trump luistert, heeft meerdere redenen, legt Nagtzaam uit. "Israël laat al maanden en jaren zien geen interesse in vrede te hebben." Hij verwijst naar twee andere broze staakt-het-vurens - in Gaza en in Libanon - waar Israël desalniettemin aanvallen blijft uitvoeren op Hamas en Hezbollah. "In Israël leeft het idee dat doorvechten bij al die drie zaken meer oplevert dan het sluiten van een deal."  

Het sluiten van een deal met Iran laat al maanden op zich wachten. "Israël ziet het als een zwakke deal," zegt Nagtzaam. "De VS wil graag een deal, omdat ze het militair niet hebben kunnen oplossen." En met zo'n deal zou het voor Israël erop lijken dat de maandenlange strijd geen zin heeft gehad. 

Schoothondje van Trump 

Ook speelt de interne politiek in Israël een grote rol. Er staan verkiezingen voor de deur. In september of oktober kiezen Israëliërs een nieuwe premier. "Netanyahu wil daarom laten zien dat hij sterk staat in de regio en niet afhankelijk is van Trump", zegt Nagtzaam. 

Dat laatste - afhankelijkheid van Amerika - werd hem afgelopen week nog verweten door de oppositie. "Die verweten hem een schoothondje van de VS te zijn", vertelt Midden-Oostenkenner Peter Malcontent van de Universiteit Utrecht. Het was een reactie op een telefonische ruzie tussen Trump en Netanyahu. 

Daarin noemde Trump Netanyahu 'knettergek' en verzocht hij hem om de Libanese hoofdstad Beiroet niet te bombarderen. Oppositieleden reageerden fel. Volgens hen gedroeg Netanyahu zich als een 'compleet deurmatje' en liet hij Israël lijken op een 'vazalstaat' van Amerika. 

De kritiek kwam vooral van de man die het goed doet in de peilingen: Gadi Eisenkot. Hij presenteert zichzelf als een 'Netanyahu light', zegt Malcontent. Hij haalt hard uit naar Netanyahu, onder meer door te zeggen dat hij de aanslagen van 7 oktober 2023 niet heeft kunnen voorkomen, en dat hij daarna ook niks heeft bereikt. 

Wat dat betreft komen de aanvallen van Iran volgens Malcontent 'als een geschenk uit de hemel'. "Dat geeft Netanyahu min of meer een legitiem argument om terug te slaan, niet alleen om te bewijzen dat hij niet het schoothondje van Trump is, maar ook om te laten zien: kijk, we zijn weer in oorlog." 

En oorlog komt hem goed uit, want het helpt de aandacht af te leiden van andere zaken die hem slecht uitkomen, stelt Nagtzaam. "Denk aan hoe het tot de aanslag van 7 oktober heeft kunnen komen en de rechtszaken rondom corruptie en omkoping die nog steeds lopen." En dus is Netanyahu's verkiezingscampagne vooral gebaat bij oorlog, concludeert Malcontent.