Ebola slaat om zich heen in Congo, hulpverlening verloopt zeer stroef

Bij drie behandelcentra in de regionale hoofdstad Bunia protesteren medewerkers omdat ze niet betaald krijgen. Bij een van de demonstraties greep de politie in om mensen uiteen te drijven. Het is onduidelijk of de zorg voor ebolapatiënten werd verhinderd door de demonstraties.

In de afgelopen maanden zijn er ruim 600 mensen overleden door de ebola-uitbraak in Congo, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie. Meer dan 1700 mensen zijn besmet, en zo'n 30 tot 50 procent van de besmette mensen overlijdt aan deze variant van ebola. 

Ook een Amerikaanse burger die voor een hulporganisatie werkt in de Democratische Republiek Congo, is besmet geraakt met het ebolavirus. Dat heeft de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC gisteren bekendgemaakt.

"Nooit eerder zijn er tijdens een uitbraak van ebola zo snel na de officiële verklaring zoveel vermoedelijke gevallen geregistreerd", vertelt een woordvoerder van Artsen zonder Grenzen aan RTL Nieuws. Voor deze variant is geen vaccin of behandeling beschikbaar.

De hulporganisatie laat weten dat er 'nog steeds kritieke tekortkomingen zijn in de reactiecapaciteit', bijvoorbeeld bij het testen en opsporen van de ziekte. "Naarmate de uitbraak zich naar nieuwe gebieden blijft verspreiden, bereikt Artsen zonder Grenzen mogelijk binnenkort haar maximale capaciteit."

Artsen zonder Grenzen ziet dat de bevolking terughoudend is om ver van huis medische zorg voor ebola te zoeken, en stelt dat het daarom belangrijk is om ook buiten de grote steden zorg te bieden.

De minister van Volksgezondheid van de Democratische Republiek Congo erkent dat er een probleem is met het betalen van salarissen van lokale zorgmedewerkers die voor de overheid werken. Er zou nu worden gewerkt om het probleem op te lossen.

"Het is een bekend fenomeen dat overheidsmedewerkers in Congo heel slecht worden betaald, en dat ze ook maandenlang geen geld ontvangen", zegt Afrika-correspondent Sophie van Leeuwen. Niet alleen zorgpersoneel heeft daar mee te maken, maar ook bijvoorbeeld leraren.

"Congo is een van de meest corrupte landen van Afrika. Die problematiek zit heel diep. Er zou geld moeten zijn, maar er is onvoldoende financiering voor publieke middelen. Dat is gevaarlijk, want hiermee ondermijnt het land zijn eigen gezondheidszorg. Als medewerkers geen geld krijgen, gaan ze andere dingen doen omdat ze hun kinderen te eten moeten geven."

"In een land met systematische corruptie is het nog moeilijker om een uitbraak in te dammen." Van Leeuwen legt uit dat hetzelfde probleem in 2014 ook speelde, tijdens een ebola-uitbraak in Sierra Leone.

Uit onderzoek van de organisatie Transparency International bleek destijds dat bijna de helft van de patiënten een steekpenning had betaald om toegang te krijgen tot zorg.

Van Leeuwen trekt een verband tussen de ebola-uitbraak en het gebrek aan financiering voor ontwikkelingshulp in Congo. In het afgelopen jaar hebben de Verenigde Staten voor miljarden bezuinigd, toen Donald Trump de stekker trok uit de Amerikaanse hulporganisatie USAID. Afrika werd daardoor het hardst getroffen.

"Als er op zowel de preventie als de bestrijding wordt bezuinigd, dan gaat het een keer mis", zegt Van Leeuwen. "Afrikaanse landen zijn vaak afhankelijk van steun uit het buitenland. Als die hulp dan stopt, dan is dat een hele grote klap die niet direct kan worden opgevangen."

De bestrijding van het virus wordt bemoeilijkt door de veiligheidssituatie in Congo. De overheid en het leger van de Democratische Republiek Congo hebben niet de controle over het hele grondgebied waar de uitbraak nu is.

Artsen zonder Grenzen heeft te maken met 'slechte wegen, onveiligheid, gewapende controleposten, verschuivende frontlinies en verplaatsingen tussen gebieden die onder controle staan ​​van verschillende gewapende groeperingen'.

Veel rebellen

"In Congo zijn er wel honderd verschillende rebellengroepen", vertelt Van Leeuwen. Die groepen vechten over grondstoffen, bijvoorbeeld over goudmijnen in het gebied. "Ik ben wel eens in zo'n mijn geweest, en heb daar ook gezien hoe kinderen aan het werk worden gezet. Mannen met wapens staan bij de ingang om te zorgen dat de mijn in handen blijft van hun groep. Mensen werken daar voor heel weinig geld."

Ebola-uitbraak of niet, het werk in de mijnen gaat gewoon door, blijkt ook uit een reportage van NRC. Omdat mijnwerkers dicht op elkaar staan en ook reizen, is de kans groot dat ebola zich steeds verder verspreidt.

In de onderstaande video zie je beelden van CNN, uit een ziekenhuis in de Democratische Republiek Congo waar ebolapatiënten worden behandeld.