Superrijken bieden op T. rex 'Gus', maar de wetenschap staat buitenspel

Mocht je nog wat geld hebben liggen, dan kun je vandaag vanaf 16.00 uur meebieden op 'Gus'. De 67 miljoen jaar oude, 12 meter lange tyrannosaurus rex gaat onder de hamer bij veilinghuis Sotheby's in New York. Zijn skelet, althans.

Met dat skelet is iets bijzonders aan de hand. "Onderdelen van dinosaurussen kom je vaker tegen", zegt paleontoloog Anne Schulp van de Universiteit Utrecht. "Losse botten en tanden kun je vrij makkelijk vinden, maar hoe completer een skelet, hoe zeldzamer."

Meest complete ooit

En daar komt Gus om de hoek kijken. Het veilinghuis en de paleontologen die hem opgroeven in de Amerikaanse staat Zuid-Dakota, claimen dat hij de meest complete T. rex ooit is. Er zijn 183 botten gevonden, zijn schedel is voor 82 procent compleet en er zit zowel een originele linker- als rechterpoot onder zijn reusachtige lijf. "Alles bij elkaar toch best veel botten", zegt Schulp.

Jonathan Wallaard, curator van het oertijdmuseum, is desondanks niet overtuigd. "Ze hebben wel gezegd hoeveel botten er zijn ontdekt, maar niet in hoeveel stukken. Als ik een rib in drie stukken breek, is het nog steeds één rib. Ook is er geen bottenkaart gepubliceerd. Daarop is te zien welke stukken origineel zijn, en welke zijn nagemaakt."

Meest compleet of niet, Gus wordt waarschijnlijk wel de duurste T. rex ooit. In 1997 betaalde het Field Museum in Chicago nog 8 miljoen dollar voor een skelet, nu rekent Sotheby's op 20 tot 30 miljoen dollar. Al houden ze een slag om de arm. "Dit is een markt die nog in de kinderschoenen staat op het gebied van veilingen. We zullen pas echt ontdekken wat de waarde ervan is als we het veilen", zegt vice-voorzitter Cassandra Hatton van Sotheby's tegen persbureau Reuters.

"Het zou zomaar eens hoger kunnen uitpakken", zegt Wallaard. "Oliesjeiks bieden graag mee tegenwoordig. Een T. rex is soms het enige dat ze nog niet hebben"

Superrijken zitten wetenschap dwars

Dat rijke particulieren meebieden op Gus, is veel wetenschappers een doorn in het oog. "Dino's zijn een hype. Het wordt een beetje een beleggingsobject", zegt Schulp. "En ja, dat betekent dat vondsten die wetenschappelijk heel interessant zijn, waar je een hele hoop van kan leren, soms een andere rol krijgen. Dat ze niet voor publiek en onderzoek toegankelijk worden, maar als interieurdecoratie gaan dienen bij een liefhebber."

De interesse van de liefhebber wil nog wel eens botsen met die van de wetenschap, legt Wallaard uit. "Wetenschappelijk onderzoek moet herhaalbaar zijn, dat is heel belangrijk. Dat betekent dat als ik iets heb ontdekt aan dat skelet, maar een andere wetenschapper is het daar niet mee eens, dat die ook onderzoek moet kunnen doen. Musea staan zoiets toe, maar wie zo'n dino als privébezit heeft, zit daar vaak helemaal niet op te wachten."

In deze video laat Sotheby's zien hoe de opgraving verliep:

Mocht Gus inderdaad aan een privépersoon verkocht worden, dan is er geen formeel wetenschappelijk onderzoek naar de dino mogelijk, geeft Hatton van Sotheby's toe. Bij CNN zegt ze daar wel bij dat 'alle grote musea ter wereld zijn ontstaan uit privécollecties'.

Volgens Wallaard is een T. rex trouwens wetenschappelijk gezien helemaal niet zo interessant. "We weten door onderzoek al best veel van de T. rex. Er bestaan iets van dertig min of meer complete exemplaren, die zijn nog niet eens allemaal tot in detail onderzocht. Bovendien zijn in de VS veel teams op zoek naar 'nieuwe' botten. Ik zit zelf momenteel ook in Wyoming te graven."

Dino Gus als melkkoe

Nog een reden om mee te bieden op Gus: hij komt met kopierecht en kan zichzelf daarom terugverdienen. Dinosaurusresten liggen nooit volledig intact onder de grond, er ontbreekt altijd wel een bot of een tand. Vrijwel iedereen die nu een T. rex bezit, heeft ontbrekende onderdelen van 'Stan' moeten aanschaffen, een T. rex-skelet dat in 1987 werd ontdekt en lange tijd de meest complete ooit was. Iedereen die een T. rex wilde (na)bouwen, bouwde in feite Stan na, en moest daarvoor de broers die hem vonden betalen. Stan zelf staat overigens tegenwoordig in Abu Dhabi.

"Gus bevat geen materiaal van Stan, omdat het team dat hem in elkaar heeft gezet al jaren T. rex-onderdelen heeft verzameld en gescand", zegt Hatton. Daardoor is Gus reproduceerbaar en dat kan bij elke reproductie flink geld opleveren.

Wie krijgt het geld? 

Zoals gebruikelijk, zal de opbrengst van Gus verdeeld worden. De eigenaar van het land waar hij gevonden werd - en waar de dino naar vernoemd is - is vorig jaar overleden, maar zijn erfgenamen kunnen zeer waarschijnlijk enkele miljoenen bijschrijven. Ook gaat er altijd een deel naar het veilinghuis en het paleontologische team dat de opgraving en reconstructie deed. "Daarnaast heb je sponsoren, die geld investeren in dit soort opgravingen, omdat ze weten dat het geld kan opleveren", vertelt Wallaard. "Hoe die verdeelsom eruit ziet, wordt eigenlijk nooit bekend gemaakt. Nu ook niet."

In december ging in Londen een zeldzaam skelet van een vogelachtige onder de hamer: