VS verdient volop aan olie uit Venezuela: 'Het is roofkapitalisme'

Ruim 13 miljard dollar: zoveel zou Trumps regering al hebben verdiend sinds de Amerikanen de controle over de Venezolaanse olie-industrie overnamen, onthulde de Financial Times een week geleden.

"Ik denk zelfs meer dan dat", zei de Amerikaanse president Trump zonder schroom, toen hij geconfronteerd werd met het bedrag door een journalist. Op de herhaalde vraag waar dat geld naartoe gaat, zei hij uiteindelijk 'naar het besturen van het land' en ook dat het 'naar het leger kan gaan' als het Amerikaanse Congres dat zou goedkeuren.

Intussen is volstrekt onduidelijk wie op dit moment profiteert van de olie-export  uit Venezuela. Er heerst grote schimmigheid over hoeveel geld er precies binnenkomt en hoe het wordt besteed.

'Zorgwekkende situatie'

"Het is een zorgwekkende situatie", zegt Michiel Baud, hoogleraar Latijns-Amerika-studies aan de Universiteit van Amsterdam. "Deze olie-inkomsten worden weggesluisd onder leiding van de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio en niemand weet wie het beheert, of op welke bankrekening het geld wordt gestort. Het is een vrij ongebruikelijke vorm van roofkapitalisme."

Niet lang nadat Maduro samen met zijn echtgenote op 3 januari door Amerikaanse commando's van zijn bed werd gelicht (een operatie waarbij tientallen doden vielen) schrapte de regering-Trump de strenge sancties op de oliehandel van Venezuela. Nog diezelfde maand ondertekende interim-president Delcy Rodríguez een nieuwe oliewet. Deze wet geeft buitenlandse bedrijven weer ruim baan voor het winnen en verkopen van Venezolaanse olie.

Amerikanen stappen in

Dat gebeurde al snel. Twee omstreden oliehandelaren, Trafigura en Vitol, stapten direct in. Nog altijd domineren zij het leeuwendeel van Venezolaanse olie-export: de twee oliehandelaren kregen toestemming om 100 miljoen vaten olie te slijten aan met name de VS, India en ook Spanje. 

Intussen pikken ook de Amerikaanse en Aziatische raffinaderijen Chevron, Phillips 66, Reliance en Valero weer een graantje mee, via deals met het Venezolaanse staatsoliebedrijf PDVSA. Dat geldt overigens ook voor Curaçao, onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden.

Volgens energie-expert Lucia van Geuns exporteert Venezuela nu zo'n 1,2 miljoen vaten olie en brandstoffen per dag. Een aantal dat vorig jaar zo rond de 850.000 vaten per dag lag. Van Geuns verwacht dat Venezuela dit jaar nog wat verder kan groeien naar 1,4 miljoen vaten per dag. De afgesloten contracten noemt ze 'ongelooflijk ontransparant'.

Grootste reserves ter wereld

Daarmee is desondanks de olie-industrie van Venezuela nieuw leven ingeblazen. Het land is rijk aan de grootste oliereserves ter wereld, maar kampt wel met achterstallig onderhoud bij de infrastructuur om die olie te ontginnen en verhandelen. 

Ook staat Venezolaanse olie bekend als 'vrij zwaar': door het hoge zwavelgehalte kost het veel moeite om de stroperige substantie te bewerken tot benzine, diesel of kerosine. Juist Amerikaanse raffinaderijen aan de Golf van Mexico zijn daar gespecialiseerd in en kunnen profiteren.

Verwoestende aardbevingen

Dat geldt niet voor de bevolking van Venezuela, zegt Patricio Silva, emeritus hoogleraar Geschiedenis van Latijns-Amerika. Die bevolking kampt met de nasleep van de twee historisch zware aardbevingen op 24 juni. "De ontevredenheid groeit met de dag. Iedereen realiseert zich hoe zwak de overheid is omdat die zich niet inzet voor de bevolking. Zie de zeer matige hulp van het leger bij het zoeken naar overlevenden tussen het puin. Er is ook geen plan voor de heropbouw. Het besef groeit: dit regime is daar ook niet toe in staat."

Duidelijk is dat Venezuela iedere cent kan gebruiken. De schade van de aardbevingen wordt geschat op omgerekend 17 miljard euro, nog los van de kosten voor wederopbouw.

Nabestaanden zochten weken na de aardbevingen nog altijd zelf naar hun familieleden met de hand, rotsvlok voor rotsblok:

De roep om verkiezingen klinkt alsmaar luider. Veel mensen hopen nog altijd dat oppositieleider en Nobelprijswinnaar Maria Corina Machado kan terugkeren. Machado bedankte president Trump in januari voor het gevangenzetten van Maduro, en gaf hem zelfs haar Nobelprijs-medaille. 

Maar kort daarop gaf Trump de macht aan Rodriguez, nota bene vicepresident onder Maduro – die door Machado wordt gehaat.

Machado roept al langer op tot een duurzame, democratische overgang in Venezuela. Aan de gesprekken tussen de regering-Trump en de regering-Rodriguez, die staan gepland voor augustus, wil ze niet deelnemen.

Verkiezingen of niet, oud-dictator Maduro zal niet op het stembiljet staan. Zijn spraakmakende rechtszaak in de VS staat op de rol voor juni 2027. Maduro en zijn vrouw worden beschuldigd van 'narcoterrorisme' en cocaïnehandel.