Duimschroeven aangedraaid in Rusland: laatste oppositiepartij uitgesloten van verkiezingen

De rechtszaak was aangespannen door de nationalistische pro-Kremlinpartij Rodina ('Moederland'). Die stelde dat Jabloko de kieswet had overtreden omdat het buitenlandse financiering zou hebben gekregen.

Ook zou Jabloko auteursrecht hebben geschonden met een foto op hun website en het citeren van een kinderliedje in een interview. Tegen beide schendingen is overigens geen bezwaar gemaakt door de rechthebbenden zelf.

In de rechtszaak werd ook gesteld dat Jabloko zou moeten worden uitgesloten van deelname aan de verkiezingen, omdat de partij 'de territoriale integriteit van Rusland' zou aantasten door op te roepen tot een einde aan de oorlog.

Oud-partijleider van Jabloko, Grigori Javlinski, reageert aangeslagen op het besluit. Volgens hem heeft 'het politieke systeem zichzelf ontmaskerd' door de uitsluiting van Jabloko. "De roep om vrede en vrijheid is vandaag de dag veel sterker dan de autoriteiten denken", schrijft hij in een verklaring.

'Kremlin drukt onvrede de kop in'

Correspondent Olaf Koens ziet ook dat de onvrede in Rusland toeneemt. "De Russen betalen met aanhoudende Oekraïense aanvallen en een economische terugval een prijs voor de oorlog. En dus zie je nu dat het Kremlin die onvrede de kop indrukt", legt hij uit. "Omdat er ook nog eens verkiezingen aankomen wordt er schoon schip gemaakt. De duimschroeven kunnen altijd nog verder worden aangedraaid, en nu is ook Jabloko de klos."

Koens omschrijft Jabloko als een partij die vroeger stevig oppositie voerde. "Maar Jabloko is de afgelopen jaren systematisch buiten spel gezet. Het werd in veel gevallen getolereerd, maar echt een vuist maken tegen het Kremlin kon en mocht de partij al langere tijd niet meer. Sinds de moord op Aleksej Navalny is er dan ook maar weinig over van de oppositie in Rusland, de meeste politici zijn eerder al gevangengezet of het land ontvlucht. Nu ook Jabloko definitief lijkt te worden buitengesloten, heeft het Kremlin volledig carte blanche bij de verkiezingen. De enige oppositie die nog over is, is die van de communistische partij."

Oekraïne hoopt dat de bevolking in Rusland de gevolgen van de oorlog zelf gaat voelen, door middel van aanvallen op Russische grondgebied:

De uitsluiting komt desondanks als een verrassing. Jabloko had aanvankelijk namelijk wel een plek op de kieslijst, maar de klacht van Rodina veranderde alles. Normaal gesproken neemt een juridisch besluit voor het uitsluiten van een partij weken in beslag. In Rusland niet: de zaak werd een dag na het indienen van het bezwaar behandeld en ook de uitspraak volgde direct. Wel kan Jabloko nog beroep aantekenen, al is de vraag of dat nog zin heeft.

Ook kritiek

Jabloko is de oudste liberale politieke partij van Rusland. Hoewel het de laatste partij is die de oorlog niet steunt en openlijk oproept tot een staakt-het-vuren, diplomatie en vrede, krijgt Jabloko ook kritiek. Dat komt omdat de partij de gewelddadige invasie van Oekraïne door Poetin nooit expliciet heeft veroordeeld. 

De reden daarvoor ligt overigens voor de hand: op het leveren van kritiek op de oorlog of het leger staat in Rusland een maximale gevangenisstraf van 15 jaar. Het Kremlin verplicht ook het gebruik van de term 'speciale militaire operatie' en verbiedt burgers en journalisten om de termen 'oorlog' en 'invasie' te gebruiken.

Op de uitspraak van het hooggerechtshof is wel kritiek. 'Enkele honderden' steunbetuigers voor Jabloko verzamelden zich voor de rechtbank om steun te betuigen aan de partij. Aanhangers riepen leuzen als 'schaam je, schaam je!', voordat de politie de menigte uiteen dreef.