Taliban 5 jaar aan de macht: vrouwenrechten en economie in de knel: 'We verliezen hoop'
Sinds de Taliban op 15 augustus 2021 de hoofdstad Kabul binnenvielen, en westerse militaire troepen in allerijl het land ontvluchtten, hebben ze hun macht verder versterkt. Maar economisch glijdt het land af, ondanks de belastingen die de machthebbers opleggen, en de deals die ze sluiten met landen als China, Rusland en de Verenigde Arabische Emiraten. Westerse landen houden vast aan economische sancties, mede om de schendingen van mensenrechten en de vrouwenrechten.
Regels steeds strenger
Meisjes mogen sinds de machtsovername niet meer naar de middelbare school. Vrouwen mogen niet studeren aan universiteiten. Ook voor vrouwen die wél werken, worden de regels steeds strenger. Zo moeten zij voor sommige werkzaamheden een man inschakelen, bijvoorbeeld om hun producten naar de markt te brengen.
Een van de weinige plekken waar vrouwen mogen werken in Kabul is de jamfabriek van de 47-jarige Najia, een moeder van negen kinderen. Ze ziet hoe de mogelijkheden voor de jongere vrouwen steeds verder worden beperkt onder het Talibanbewind. Ze kunnen steeds moeilijker zelf geld verdienen en hun leven onderhouden. "De wereld moet op een andere manier met de Taliban praten, want het werkt gewoon niet", zegt ze tegen de BBC. "Het leven van Afghaanse vrouwen moet veranderen, want we verliezen de hoop."
Vandaag zijn duizenden mannen in de hoofdstad Kabul de straat opgegaan om vijf jaar machtsovername te vieren. Sky News-correspondent Alex Crawford gaat met de Taliban mee de straat op:
Taliban aan de macht
De Taliban kwam aan de macht nadat de Verenigde Staten en de NAVO hun troepen na een oorlog van twintig jaar terugtrokken. Ze legden meteen weer strenge regels op aan vrouwen en meisjes. Die worden uitgesloten van banen en onderwijs, mogen zelden zonder mannelijke begeleiding over straat en mogen zich niet vertonen in de meeste openbare ruimtes.
In juli 2025 heeft het Internationaal Strafhof arrestatiebevelen uitgevaardigd voor hoogste leider Haibatullah Akhundzada en opperrechter Abdul Hakim Haqqani. Zij worden beschuldigd van 'misdaden tegen de menselijkheid', vanwege hun extreme wetten tegen vrouwen en meisjes.
Een medewerkster van de jamfabriek, de 24-jarige Noori, moest met haar opleiding stoppen toen de Taliban terugkeerde in het centrum van de macht. "Ik was enorm teleurgesteld, diepbedroefd en depressief, maar ik gaf de hoop niet op", zei ze. "Ik besloot te gaan werken en financieel onafhankelijk te worden. Ik vond een baan bij de jamfabriek en begon daar te werken. Ik werk er nu al drie jaar."
'Roekeloos en gevaarlijk'
Tot nu toe heeft alleen Rusland de Taliban-regering formeel erkend. Steeds meer landen onderhouden wel diplomatieke contacten met de organisatie. België heeft in juni vijf visa afgegeven aan een delegatie van de Taliban, die naar Brussel kwam voor overleg met de Europese Unie. De Europese Commissie zou met hen gesprekken hebben gevoerd over de terugkeer van Afghaanse migranten naar hun land van herkomst.
Dat overleg stuitte op verzet van onder meer Amnesty International. De mensenrechtenorganisatie noemt iedere betrokkenheid van de EU bij uitzettingen naar Afghanistan 'roekeloos en gevaarlijk' en hoopt dat de plannen voor terugkeer worden geschrapt.
Afghanistan verkeert intussen in een diepe economische en humanitaire crisis. Volgens de Verenigde Naties zijn zo'n 22 miljoen Afghanen afhankelijk van een vorm van buitenlandse hulp. Het land heeft te maken met economische problemen, natuurrampen en spanningen met buurland Pakistan.
Nederland wil twee Afghaanse vrouwen terugsturen, ondanks vrouwvijandig regime Taliban
De VN proberen intussen via gesprekken invloed uit te oefenen. Volgens VN-functionarissen levert die aanpak soms bescheiden resultaten op, bijvoorbeeld bij de behandeling van gevangenen en de toegang tot humanitaire hulp.
De Taliban willen graag hun contacten internationaal uitbreiden. Mullah Abdul Salam Zaeef, een van de oprichters van de beweging, zei: "We willen deel uitmaken van de internationale gemeenschap. Alleen maar druk uitoefenen werkt niet."
'Dialoog verloopt traag'
Maar de vooruitgang gaat langzaam. "De dialoog verloopt traag, de vooruitgang is stapsgewijs en er zijn vaak terugvallen", is de conclusie van de VN over de afgelopen vijf jaar.
Toch willen de VN de gesprekken voortzetten. "Een vastgelopen proces is beter dan geen proces", zegt Georgette Gagnon, waarnemend hoofd van de VN-missie in Kabul.
Kijk hier hoe RTL Nieuws over de macht weer overnamen van de Taliban berichtte:
