Wat ziet China van de ramp in Tibet en Nepal? Nadruk op daadkrachtige overheid
De meeste nieuwsbulletins op het Chinese journaal beginnen met uitgebreide verslagen van het natuurgeweld. Met grafische kaarten wordt de impact van de ramp getoond en er worden - net als bij media als het RTL Nieuws - deskundigen aan het woord gelaten. Zij leggen uit hoe de ramp zich voltrok.
Spotlights voor reddingswerkers
Maar daar houden de gelijkenissen met berichtgeving elders wel op. In China, zo legt correspondent Roland Smid uit, weegt de overheid heel zorgvuldig welke informatie de burger wel of niet te zien krijgt. "De nadruk ligt daarbij op daadkracht en stabiliteit", zegt hij.
Zo melden alle staatsmedia in koor dat president Xi Jinping 'instructies' heeft gegeven voor de reddingswerkers. Xi zegt onder meer dat burgers die zich nog in risicogebieden begeven, 'zo snel mogelijk geëvacueerd moeten worden'.
Tegelijkertijd komen op staatszender CCTV veel reddingswerkers in beeld. "Die zien we dan eerst keurig in het gelid staan, met een wapperende Chinese vlag op de achtergrond. Ze ontvangen de laatste instructies, en dan snellen ze de paraatstarnde voertuigen in, om levens te redden," ziet Smid.
Ook het Chinese leger is veel in beeld. Met een militair transportvliegtuig is er een groep hoge officieren ingevlogen die leiding moet geven aan de hulpoperatie. "Dat er zoveel nadruk gelegd wordt op daadkrachtig overheidsoptreden is geen toeval," zegt Smid. "De Chinese overheid wil niet als onmachtig overkomen."
Voor verdriet is even geen ruimte
Vandaar, zegt de correspondent, dat je bijvoorbeeld ook geen interviews ziet met particulieren die zelf reddingswerk verrichten, of met verdrietige nabestaanden van slachtoffers: "Het is niet dat de Chinese staat helemaal niet om de slachtoffers geeft, maar Peking wil hen niet in de spotlights. Daar moet de staat zelf in staan."
Tegelijkertijd worden al te expliciete beelden van de ramp weggelaten. Beelden van huizen die weggevaagd worden terwijl daar nog mensen in de buurt lopen, ziet de Chinese kijker niet. Het zijn naast de eerder genoemde beelden van reddingswerkers vooral shots van de nasleep van een modderstroom, waar geen mensen of huizen op te zien zijn.
Geen heftige overstromingsbeelden
Ook bij westerse media is vaak discussie over het wel of niet uitzenden van heftige beelden, zegt Smid. "Maar op Chinese redacties leeft die discussie niet: het volk mag als het aan Peking ligt geen angstige gevoelens overhouden aan het nieuws. Een sterke overheid, daar draait het om."
China wist de naam Tibet uit
Er zijn twee soorten Chinese staatsmedia: aan de ene kant heb je kranten, websites en tv-zenders die gericht zijn op de Chinese bevolking. Maar aan de andere kant zijn er staatsmedia die juist de buitenwereld als doelgroep hebben. Zij hanteren doorgaans de Engelse taal om zo de boodschap van de Chinese Communistische Partij voor een internationaal voetlicht te brengen.
Maar met die categorie is iets bijzonders aan de hand wanneer ze het hebben over het gebied dat internationaal bekend staat als Tibet: die naam mag niet meer gebruikt worden. In plaats hanteren zij ‘Xizang’, de manier waarop de naam in het Chinees wordt uitgesproken. Vaak spreekt men zelfs van ‘China’s Xizang’ om te benadrukken dat het gebied onder Chinees bestuur valt.
Dit was niet altijd zo: de beleidswijziging werd in 2023 doorgevoerd, met als doel de Chinese ‘soevereiniteit’ in Tibet te benadrukken. Critici spreken echter van een poging om de Tibetaanse identiteit verder uit te wissen. Tibet maakt sinds een invasie door de Communistische Partij in 1950 deel uit van de Volksrepubliek China. De Dalai Lama, de spiritueel leider van de Tibetanen, vluchtte in 1959 en woont sindsdien in ballingschap in India.
