De wereldkaart krijgt er (waarschijnlijk) een nieuw land bij: Bougainville
Afgaand op het aantal officiële leden van de Verenigde Naties, kent de wereld 193 landen en mogelijk komt Bougainville daarbij.
In hetzelfde jaar dat Papoea-Nieuw-Guinea onafhankelijk werd van Australië (1975), verklaarden de inwoners van Bougainville zich ook onafhankelijk. Helaas voor de Bougainvilleërs, dat zijn er bijna 400.000, nam geen enkel ander land ter wereld dit serieus en dus werd - of bleef - het eiland onderdeel van Papoea-Nieuw-Guinea.
Binnen dat land hebben de inwoners zich nooit thuis gevoeld, zegt de Australische onderzoeker Sinclair Dinnen, van de Australia National University. Hij bezocht Bougainville meerdere keren.
"Zij zien zichzelf echt als een ander volk dan de Papoea-Nieuw-Guineeërs", vertelt Dinnen. "Zo wijzen ze er bijvoorbeeld op dat ze een veel donkerdere huidskleur hebben dan mensen op het vasteland. Ook zijn ze ontevreden over het onvermogen van de nationale regering om onveiligheid en corruptie aan te pakken."
Een overweldigende 97,7 procent van de mensen stemde bij een referendum in 2019 voor onafhankelijkheid. Dinnen was erbij als internationale waarnemer. "Op het stembiljet stonden twee opties: meer autonomie of volledige onafhankelijkheid. Hoewel het ging om een niet-bindend referendum, hebben wij als waarnemers toen opgemerkt dat het lastig is zo'n uitslag te negeren."
Zwaar vervuilde goud- en kopermijn en oorlog
Er is ook een economische reden voor Bougainville om onafhankelijk te willen worden: grondstoffen. Midden jaren '60 ontdekte een Australisch geologisch team op het grootste eiland van Bougainville - genaamd: Bougainville - een grote voorraad edelmetaal in de bodem. Dit leidde tot de komst van de Panguna-mijn, waar vanaf 1971 vooral goud en koper wordt gedolven.
Vanaf Papoea-Nieuw-Guinea's onafhankelijkheid is de mijn een belangrijke inkomstenbron voor het land. Op het hoogtepunt was Panguna goed voor 45 procent van de totale export van het land. De inwoners van Bougainville zagen maar weinig van die rijkdom terug. Wat ze wel zagen: vervuiling van hun leefgebied en noodgedwongen verhuizingen.
Onenigheid over de opbrengsten van de mijn, leidde in 1988 tot een bezetting. De regering van Papoea-Nieuw-Guinea beantwoordde dit met het sturen van troepen naar het eiland. Het resultaat was een bloedige burgeroorlog die tien jaar duurde en naar schatting 15.000 tot 25.000 mensen het leven kostte. In 2001 werd een vredesakkoord gesloten. Bougainville kreeg toen een grote mate van autonomie en de belofte van een niet-bindend referendum, dat dus in 2019 plaatsvond.
Australiër Daniel richtte 'eigen land' op, 400 paspoorten afgegeven
De mijn is sinds de oorlog gesloten, maar de huidige president van Bougainville wil dat Panguna na onafhankelijkheid weer in bedrijf gaat. "We hebben Panguna gesloten vanwege onderdrukking, maar vandaag de dag is de mijn de sleutel tot onze economische groei en tot het oplossen van alle onopgeloste kwesties uit de oorlog", zei hij vorig jaar in een interview met The Guardian.
Ongemakkelijke kwestie
Sinds het referendum van 2019 ligt de bal bij het parlement van Papoea-Nieuw-Guinea. Omdat het een niet-bindend referendum betrof, kan onafhankelijkheid pas plaatsvinden wanneer 75 procent van de parlementariërs daarmee instemt. "Bijna onmogelijk", zei de ontevreden vicepresident van Bougainville gisteren tegen Papoease media.
Mensen in VS proberen Europees paspoort te krijgen: 'Democratie op de tocht'
"Voor Papoea-Nieuw-Guinea is het ongemakkelijk een autonome regio volledige onafhankelijkheid te geven", legt Dinnen uit. "Dat heeft te maken met andere semi-autonome gebieden die ook best onafhankelijk zouden willen worden. Sowieso is het land een lappendeken van culturen: verdeeld over 11 miljoen inwoners worden meer dan 800 talen gesproken."
Haast maken
Toch had het vandaag kunnen gebeuren. Een debat over de ratificatie van de referendumuitslag van 2019 stond op de agenda van het parlement. Dat is voor een groot deel te danken aan de huidige minister-president van Papoea-Nieuw-Guinea, zegt Dinnen: "Premier Marape wil dat de kwestie binnen zijn ambtstermijn wordt opgelost. Hij heeft een band met Bougainville: hij heeft er als kind een paar jaar gewoond, toen zijn vader daar werkte als missionaris."
Xi roept heel China op: verzet je stevig tegen onafhankelijk Taiwan
Gestemd werd er vandaag nog niet. Officieel om de parlementariërs meer tijd te geven zich te verdiepen in de materie. Wanneer de stemming plaatsvindt, is nog niet bekend.
Mocht er niets gebeuren, dan verwacht Dinnen dat Bougainville eenzijdig de onafhankelijkheid uitroept. "Ze hebben 2027 voor zichzelf als deadline gesteld. Voor die tijd moet er duidelijkheid komen uit Papoea-Nieuw-Guinea, anders nemen ze zeer waarschijnlijk het heft in eigen handen."
Nieuwe landen zeldzaam
Er komen niet vaak nieuwe landen bij. Het laatste land dat lid werd van de VN was Zuid-Soedan, in 2011. Vaticaanstad en Palestina hebben de status van waarnemend land, en zijn dus niet officieel lid.
Na het uitroepen van een eigen staat, is het van belang dat andere landen de claim erkennen. Gebeurt dat niet, dan is er sprake van een niet-erkend land. Er zijn verschillende niet-erkende staten, die slechts door een paar andere staten - of soms door niemand - worden erkend. Voorbeelden zijn Somaliland (alleen erkend door Israël), Abchazië (alleen erkend door Rusland, Nicaragua, Venezuela en Syrië) of de Republiek der Zuid-Molukken (door geen enkel land erkend).
Ook Noord- en Zuid-Korea erkennen elkaar niet als volwaardige, onafhankelijke staat. Net als China en Taiwan, en Israël en Palestina.
Nederland heeft geen ambassade of consulaat in Papoea Nieuw-Guinea, laat staan in Bougainville. Wel is er een honorair consul (onbetaalde vertegenwoordiger) namens Nederland in Papoea Nieuw-Guinea, maar het lukte RTL Nieuws niet om hem te bereiken.
