Noorse koning Harald (89) overleden, was oudste staatshoofd van Europa
Het paleis had eerder laten weten dat zijn gezondheidstoestand 'zeer ernstig' was. Een groot deel van de familie was in het ziekenhuis om hem bij te staan. Bij het paleis in Oslo hebben zich mensen verzameld om respect te tonen voor de koning.
Langer gezondheidsproblemen
Harald werd ruim anderhalve week geleden opgenomen in een ziekenhuis in Oslo. Hij werd behandeld voor hemolytische anemie, een bloedziekte die kan leiden tot bloedarmoede.
De koning kampte de afgelopen jaren vaker met gezondheidsproblemen. Hij heeft altijd gezegd dat hij niet van plan was om af te treden, omdat hij voor het Noorse parlement heeft gezworen om koning te blijven zolang hij leeft.
In de onderstaande video zie je het leven van koning Harald van Noorwegen:
Waar het in Nederland gebruikelijk is dat een koning of koningin op enig moment afstand doet van de troon, zoals Beatrix en Juliana dat deden, ligt dat in Noorwegen anders. Daar blijft de koning in principe aan tot zijn overlijden, net als in het Verenigd Koninkrijk. "Hij heeft tot zijn 87ste nog volop gewerkt", zegt Koninklijk Huis-verslaggever Sander Paulus.
Haralds zoon, Haakon van Noorwegen (53), is volgens de Noorse grondwet nu automatisch het nieuwe staatshoofd.
Kroonprins Haakon wordt direct koning bij overlijden Harald
Wie was Harald?
Harald werd geboren om 21 februari 1937 als zoon van koning Olaf V en prinses Märtha. Toen Duitsland Noorwegen in 1940 binnenviel, vluchtte de toen driejarige Harald met zijn moeder en zussen eerst naar Zweden en vervolgens naar de VS. In 1945 keerde hij terug naar Noorwegen.
In 1959 ontmoette Harald Sonja Haraldsen, een burgermeisje van eenvoudige komaf. Zijn keuze voor een 'gewone' vrouw was destijds opvallend en lag binnen het koningshuis gevoelig. Ondanks de bezwaren van zijn vader hield Harald voet bij stuk. Pas na negen jaar kregen ze toestemming om te trouwen. Op 17 januari 1991 werd Harald koning van Noorwegen.
Paulus zegt dat Harald 'heel erg populair was' in Noorwegen. "Hij werd geroemd om zijn verbindende factor. Een rots in de branding, die altijd rust uitstraalde. De Noorse republikeinen zeiden zelfs dat het moeilijk was om republikein te blijven zolang hij koning was."
LHBTI+ en vluchtelingen
Ook in moeilijke periodes vervulde Harald een verbindende rol. Zo wist hij tijdens de coronapandemie de rust te behouden. En ook na de terroristische aanslagen van 22 juli 2011, waarbij de extreemrechtse Anders Behring Breivik in Oslo en op het eiland Utøya 77 mensen doodde, was hij er voor de Noren.
Harald was ook heel progressief. Op 1 september 2016 hield hij een historische, opzwepende toespraak waarin hij zich expliciet uitsprak voor LHBTI-rechten en vluchtelingen. "Die progressiviteit past heel goed bij Noorse volk. Het is heel bijzonder dat hij zich zo heeft uitgesproken, in een tijd waar dat zo onder druk staat."
Van omstreden liefde naar toekomstige koningin: Mette-Marit 25 jaar naast kroonprins Haakon van Noorwegen
Met het Nederlandse koningshuis had Harald een een warme band. Willem-Alexander en Máxima hebben naar eigen zeggen veel dierbare herinneringen aan gezamenlijke reizen met Harald en Sonja door Noorwegen.
Schandalen
Dat Harald ook de laatste jaren zo geliefd bleef in Noorwegen, is volgens Paulus 'best bijzonder'. Het Noorse koningshuis werd geplaagd door verschillende schandalen. Zo dook kroonprises Mette-Marit op in de Epstein-files en werd haar zoon Marius Borg Høiby veroordeeld voor verkrachting en huiselijk geweld. "Het is chaos binnen het gezin van Haakon. Maar Harald is altijd buiten schot gebleven."
Haralds dood komt op het 'allerslechtste moment voor de Noorse bevolking'. "Voor het eerst is het vertrouwen in het koningshuis gedaald. De Noren weten niet wat hun overkomt."
