Geen vaccin tegen deze ebolavariant, toch wordt er gevaccineerd: hoe zit dat?
Sinds de uitbraak van de ziekte in mei zijn in Congo bijna 5800 bevestigde besmettingen gemeld. Ruim 2700 mensen zijn overleden. De uitbraak is daarmee nog altijd niet onder controle.
Een vaccin tegen de Bundibugyo-variant is er niet. Wel bestaat er een vaccin tegen de Zaire-variant van het ebolavirus: Ervebo. Daarvan zijn inmiddels tienduizenden doses beschikbaar gesteld voor gebruik in Congo. Volgens het Congolese staatsnieuwsagentschap zijn meer dan 50.000 doses ontvangen. De WHO meldde vorige week dat 70.000 doses van Ervebo zijn goedgekeurd voor gebruik in het land.
Congo begint met vaccineren tegen ebola-uitbraak, maar heeft nog geen specifiek vaccin voor deze variant
Uit recent onderzoek blijkt dat het vaccin niet alleen de Zaire-variant herkent, maar ook reageert op het Bundibugyo-virus.Het lichaam maakt na een vaccinatie antistoffen aan die het virus herkennen. Dat betekent alleen nog niet dat iemand daardoor ook daadwerkelijk beschermd is tegen de ziekte
Waarom dan toch vaccineren? "Omdat de Bundibugyo-variant maar zelden voorkomt. Daardoor zijn er weinig mogelijkheden om tijdens een uitbraak snel genoeg onderzoek te doen naar een speciaal vaccin. De huidige uitbraak in Congo is zo groot, dat er iets gedaan moet worden", zegt Rodenhuis-Zybert.
Voorsprong voor afweersysteem
"Wat we van het Zaire-vaccin weten, is dat het goed kan beschermen als je tijdens een uitbraak vaccineert. De nieuwe resultaten laten zien dat bestaande ebolavaccins ook het Bundibugyo-virus gedeeltelijk herkennen. Of dat voldoende is om ziekte te voorkomen, weten we nog niet."
Volgens Rodenhuis-Zybert hoeft bescherming bovendien niet alles of niets te zijn. "Ook als het vaccin niet perfect matcht, kan het afweersysteem een voorsprong krijgen. Zelfs een kleine vermindering van het aantal infecties of ernstige ziekte kan tijdens een uitbraak al levens redden."
In de onderstaande video leggen we uit hoe er aan een vaccin tegen ebola wordt gewerkt:
Kan het kwaad om een vaccin te geven dat niet specifiek tegen deze variant is ontwikkeld? "Wetenschappers denken altijd na over de vraag of het kwaad kan. Maar tot nu toe is er geen overtuigend bewijs dat Ervebo een infectie met het Bundibugyo- of Sudan-virus erger maakt. Het grootste risico lijkt eerder te zijn dat de bescherming van het vaccin te beperkt is, niet dat het vaccin de ziekte erger maakt", zegt Rodenhuis-Zybert.
Het bestaande vaccin geeft de gezondheidsautoriteiten in Congo in ieder geval de mogelijkheid om nu al iets te doen. Tegelijkertijd wordt onderzocht hoeveel bescherming het daadwerkelijk biedt tegen de Bundibugyo-variant. Een vaccin dat specifiek tegen Bundibugyo werkt, is ondertussen wel in ontwikkeling. Vorige maand kreeg een proefpersoon al een experimenteel vaccin toegediend. Dat vaccin moet nog verschillende verplichte testfasen doorlopen voordat het op grotere schaal kan worden gebruikt.
Niet met lege handen
"We staan niet met lege handen", zegt Rodenhuis-Zybert. "Maar de vaccins die specifiek tegen Bundibugyo zijn ontwikkeld, worden nog onderzocht. Sommige moeten nog bij dieren worden getest, andere zijn inmiddels zover dat ze voorzichtig bij mensen worden onderzocht."
Ook wordt gewerkt aan vaccins die tegen meerdere soorten ebola tegelijk bescherming kunnen bieden. Rodenhuis-Zybert: "Dat zou bij toekomstige uitbraken een groot voordeel kunnen zijn, omdat dan niet voor iedere zeldzame variant een volledig nieuw vaccin hoeft te worden ontwikkeld."
