In heel Europa stijgen prijzen: welke maatregelen nemen regeringen in andere landen?
De Straat van Hormuz is al maanden dicht, Russisch gas is al jaren gesanctioneerd en de inflatiecijfers schieten overal ter wereld door het dak. Regeringsleiders in Europa proberen dan ook van alles om de prijzen te drukken. Sommigen slagen daar beter in dan anderen. Een rondje langs verschillende landen.
Duitsland: 'zeer binnenkort' tegemoetkoming voor automobilisten
De prijzen in de supermarkt stijgen in Duitsland niet of nauwelijks meer, maar de energieprijs voor huishoudens lag in augustus wel tien procent hoger dan vorig jaar en aan de pomp betalen Duitsers recordprijzen.
Bondskanselier Friedrich Merz beloofde deze week dan ook dat er 'zeer binnenkort' maatregelen komen om automobilisten tegemoet te komen. "Voor veel mensen die dagelijks afhankelijk zijn van hun auto, is de grens van wat ze kunnen verdragen bereikt", zei hij.
Emiraten investeren 40 miljard in kwakkelende Duitse economie
Het zou niet de eerste keer zijn dit jaar dat de Duitse regering sleutelt aan de brandstofprijzen. In mei en juni gold een lagere energiebelasting, waardoor de benzine- en dieselprijzen effectief met ongeveer 17 cent per liter daalden. Sindsdien stijgen de prijzen weer.
Verenigd Koninkrijk: goedkopere buskaartjes en minder btw op pretparken
De cost-of-living crisis, zoals het probleem in het VK wordt genoemd, is al jarenlang een thema in de Britse politiek. "Het ettert maar door, het lijkt soms alsof de Britten nergens anders mee bezig zijn", zegt correspondent Anne Saenen. Na de Russische inval in Oekraïne stegen ook in het VK de prijzen. Die stabiliseerden weer iets, maar zitten sinds begin dit jaar weer in de lift.
Toch zijn de prijzen aan de pomp iets lager dan in Nederland, momenteel omgerekend 2,187 euro per liter. De Britse regering houdt nog altijd vast aan een korting op brandstof van 5 pence (0,058 euro) per liter die in 2022 werd ingevoerd. Daarnaast geldt al langer een prijsplafond voor de energierekening van huishoudens.
Eerste dag als Britse premier: Burnham benoemt ministers en belt met Trump
Op de prijzen in de supermarkten heeft de Britse regering minder grip. "Toen de vorige regering in mei aan de supermarkten vroeg vrijwillig hun prijzen te verlagen, kregen ze nul op hun rekest", vertelt Saenen.
In juli kreeg het Verenigd Koninkrijk een nieuwe premier: Andy Burnham. Hij kwam met een opvallende maatregel: het tijdelijk verlagen van de btw op pretparken van 20 naar 5 procent. "Ook heeft hij landelijk iets doorgevoerd, wat hij eerder al deed als burgemeester van Manchester: een maximumtarief van 2 pond voor buskaartjes."
Rusland: probeert af te komen van internationale sancties
De Rus merkt al langere tijd dat de prijzen stijgen, zegt correspondent Olaf Koens. "Vooral producten die geïmporteerd moeten worden, zoals kaas, smartphones of een Mercedes, zijn flink duurder dan een aantal jaren terug. Door internationale sancties tegen Rusland moeten die nu allemaal via plekken als Kazachstan het land in komen. En omdat veel boeren aan het front zitten, zijn ook gewassen als spitskool duurder geworden."
De gevolgen kunnen nog enigszins beperkt worden door de voorraden in Rusland. "Het land heeft veel olie en gas, daarvoor zijn altijd wel afnemers te vinden en daardoor komt er altijd wel geld binnen", vertelt Koens.
Poetin erkent brandstofcrisis Rusland: 'Zelfs hij kan er niet omheen'
Desondanks kan het de prijzen voor gewone Rus niet drukken. De btw-tarieven gingen in januari dit jaar zelfs omhoog. "De economie van Rusland ligt op zijn gat en dat is een direct gevolg van de oorlog in Oekraïne en de daarop gevolgde sancties. Je ziet dan ook dat de Russische regering vooral de Amerikanen ervan probeert te overtuigen sancties op te heffen."
Spanje: subsidie voor zonnepanelen en elektrische auto's
Ook in Spanje zijn de supermarkt- en brandstofprijzen gestegen, maar de klap valt mee, zegt correspondent Richard Hogenkamp. "Spanje is een van de weinige landen die economisch profiteert van de oorlog in het Midden-Oosten. Dat komt vooral door een toename van het aantal toeristen, mensen die toch maar niet naar het Midden-Oosten op vakantie zijn gegaan."
Toen de oorlog in Oekraïne begon, behoorde Spanje nog tot de zwaarst getroffen economieën en greep de regering in met een prijsplafond en het schrappen van btw. "Daar hebben ze van geleerd. Er is flink geïnvesteerd in zon- en windenergie, waardoor ze nu minder olie hoeven te importeren", zegt Hogenkamp. "Dat zorgt ervoor dat Spanjaarden een relatief lage energierekening hebben. Om die nog verder te drukken, werd daar tot 1 juli dit jaar bovendien geen btw op geheven."
Vakantie in Europa in de lift door oorlog Midden-Oosten: 'Prijzen kunnen stijgen'
Spanje gaat verder in haar streven van olie af te komen, in de hoop daarmee ook het leven van de Spanjaard goedkoper te maken. Automobilisten die overstappen op een elektrische auto, kunnen rekenen op duizenden euro's subsidie. Om al die auto's op te laden, worden ook zonnepanelen gesubsidieerd. Of dat echt iets gaat opleveren, is de vraag.
"Slechts 1,3 procent van alle auto’s in Spanje is elektrisch", zegt Hogenkamp. "Mensen beginnen er niet aan omdat er weinig laadpunten zijn, maar laadpalen worden niet geplaatst omdat er weinig vraag is. Ze zitten nogal vast in die cirkel."
Zweden: tijdelijke maatregelen voor lagere brandstofprijzen
Wie kijkt naar de brandstofprijzen in Europa, ziet één vreemde eend in de bijt: Zweden, het enige land waar de prijs daalde.
De prijzen van benzine en diesel worden door de Zweedse regering tussen 1 juli en 30 november met 3 Zweedse kronen (27 cent) per liter verlaagd. Volgens vicepremier Ebba Busch is dat noodzakelijk omdat 'iedere Zweed 24/7 toegang moet hebben tot brandstof tegen redelijke prijzen'.
Het gevolg is dat Zweden momenteel met 1,425 euro per liter (omgerekend) de goedkoopste benzineprijs van alle EU-landen heeft.
