Gen Z laat het afweten bij verkiezingen Marokko, ondanks eerdere protesten

Minder werkloosheid, betere zorg en onderwijs, bestrijding van ongelijkheid: het zijn belangrijke thema's deze verkiezingen. Diezelfde onderwerpen leidden precies een jaar geleden tot massale protesten.

In verschillende steden gingen jongeren van de beweging 'Gen Z 212' massaal de straat op. De politie trad hard op. Duizenden demonstranten werden tijdens of na de protesten opgepakt. Drie demonstranten kwamen daarbij om het leven.

"De boodschap die hiermee werd afgegeven, was dat ze hun mond moesten houden", legt Van Leeuwen uit. "Dat soort oppositie of kritiek wordt niet getolereerd en ik begrijp dat jongeren daar moedeloos van zijn geworden."

Het heeft het vertrouwen in de politiek bij deze groep geschaad. Slechts een derde van de Marokkanen tussen de 18 en 35 jaar heeft vertrouwen in het parlement, de premier en de politieke partijen, blijkt uit onderzoek van de Afrobarometer.

En dus zien veel jongeren het nut er niet van in om naar de stembus te gaan. Slechts 4 procent van de Marokkanen die zich hebben laten registreren als kiezer, is tussen de 15 en 23 jaar. Dat is slechts een derde van de 12 procent die ze in totaal uitmaken van de bevolking.

Ook de 28-jarige Mohammed, die zichzelf desalniettemin als 'politiek actief' omschrijft aan Le Monde, gaat niet naar de stembus. "Het is een lachwekkende schijnvertoning", zegt hij. "Zolang we worden gearresteerd of geïntimideerd, omdat we onze eisen kenbaar proberen te maken, kan er geen sprake zijn van verkiezingen of van een rustig democratisch debat."

Land van twee gezichten

Ook deze zomer bleek maar weer dat de ontevredenheid onder jongeren niet is afgenomen. Eind juli riskeerden tienduizenden van hen hun leven om naar Ceuta - een Spaans stukje land in Marokko - te komen, in de hoop op een beter leven in Europa.

Maar de meesten van hen zijn inmiddels gedesillusioneerd teruggestuurd naar hun thuisland, waar de werkloosheid onder Marokkanen tussen de 15 en 24 jaar op ruim 37 procent ligt. 

Het leidt tot grote teleurstelling in de politiek. "Ik ben niet van plan te stemmen", vertelt Haitam Atifi aan France24. "Ik heb een diploma, maar het is me niet gelukt om een baan te vinden. Elke keer als ik solliciteer, krijg ik te horen dat ik meer werkervaring moet hebben." Dat is een van de oorzaken van die grote werkloosheid.

En dat terwijl Marokko juist een van de snelst groeiende economieën van Afrika is, vertelt Van Leeuwen. Maar die groei betaalt zich onvoldoende uit in een stijging van banen of in hogere lonen. Zo ligt het minimumloon omgerekend op zo'n 2 euro per uur. 'Tragisch', stelt Van Leeuwen. "Dat zoveel jonge mensen niet profiteren van de economische bloei."

WK-regering

Het zorgt ervoor dat veel jonge Marokkanen de hoop hebben opgegeven dat het in de toekomst beter wordt, stelt Van Leeuwen. "En dat ze wél huizen en banen gaan vinden."

Toch geldt dat niet voor iedereen. Anderen durven wel nog te vertrouwen dat de groei van de Marokkaanse economie met verloop van tijd en verandering van bestuur beter zal gaan aansluiten op de welvaart van de Marokkanen zelf, stelt Van Leeuwen. "De hoop is dat jongeren daarmee wel een toekomst krijgen."

Maar de kritiek van de gen Z-beweging - dat er te veel geld naar het WK gaat in plaats van bijvoorbeeld naar zorg en educatie - zal hoogstwaarschijnlijk ook voor de volgende regering blijven gelden.

Die zal namelijk toezicht houden op investeringen ter waarde van miljarden, nu Marokko zich als medeorganisator voorbereidt op het WK voetbal in 2030. Er wordt daarom nu al gesproken over de 'WK-regering'.

De eerste uitslagen worden morgen verwacht.

Bekijk hieronder de video over de 23-jarige Manal die vorig jaar werd opgepakt tijdens Gen-Z protesten in Marokko .