Deze El Niño breekt alle records, hittedoden en voedselnood op komst
Dat komt door El Niño, het weerfenomeen dat eens in de zoveel jaar de kop opsteekt – maar deze keer wel heel extreem.
De oceaan is warmer dan ooit, en kan nog veel warmer worden. Ten westen van Zuid-Amerika, daar waar El Niño direct effect heeft, werd dit weekend een watertemperatuur gemeten van 29,82 graden. Het vorige record stamde van 17 november 2015. Ook een jaar met een super-El Niño, maar dus wel ruim anderhalve maand later.
Wereldwijde gevolgen
Heel even kort: wat ís El Niño ook alweer? Het is een weerfenomeen dat zorgt voor warmer water in de Stille Oceaan, ten westen van Zuid-Amerika. Dat heeft effecten voor het weer in grote delen van de wereld, schrijft het KNMI. Dat weer zorgt vervolgens weer voor andere gevolgen, en die zijn dit jaar groter dan anders.
De Amerikaanse klimaatwetenschapper Eliot Jacobson houdt de temperaturen van de oceanen nauwlettend in de gaten en maakt zich zorgen over wat er komen gaat. Normale weerpatronen gaan op hun kop, met alle gevolgen van dien. Gebieden die veel regen nodig hebben, blijven nu droog, en andersom, zegt hij.
Jacobson focust op de VS, maar El Niño heeft de komende maanden gevolgen voor de hele wereld. Het wordt bijvoorbeeld warmer in Zuidoost-Azië en delen van Canada en Alaska.
Oogsten mislukken, honger wordt erger
In Indonesië en het zuiden van Afrika wordt het veel droger, terwijl delen van China juist natter kunnen worden. In delen van Centraal-Afrika wordt het juist natter.
In onderstaande video uit juni - toen nog niet duidelijk was dat het officieel een super-El Niño zou worden - leggen we nog meer uit over de gevolgen:
Misschien sla je er niet direct steil van achterover. Maar je kunt je goed voorstellen dat er oogsten zullen mislukken als het ergens droger of juist natter wordt, dat er meer overstromingen komen, en dat de hitte die plaatselijk stijgt veel impact kan hebben. De gevolgen op het weer in Nederland zullen waarschijnlijk meevallen. Maar als oogsten wereldwijd mislukken, zullen prijzen in onze supermarkt mogelijk stijgen.
Ook de inflatie kan door El Niño stijgen. Een rapport van de Duitse verzekeraar Allianz becijferde dat het in de EU om een stijging van 0,31 procentpunt kan gaan. Voedselprijzen stijgen nog wat meer. Een zeer sterke El Niño kan de wereldeconomie mogelijk zelfs 451 miljard dollar aan productie kosten
450.000 doden
Klimaatspecialist Heleen Ekker van RTL Nieuws ziet de gevolgen ook op ons af komen. "De Wereld Meteorologische Organisatie verwacht dat de gevolgen ervan zich tot in 2027 zullen uitstrekken", zegt ze. "Er kunnen meer en intensere hittegolven ontstaan, net als overstromingen door regenval, of juist elders extreme droogte. Sommige landen houden hun hart vast, want potentieel kan dit leiden tot grote schade."
El Niño kan zelfs zoveel impact hebben, dat nieuw onderzoek van het Climate Impact Lab concludeerde dat in februari volgend jaar wereldwijd mogelijk rond de 450.000 extra hittedoden zullen zijn gevallen. Met name in Afrika, Azië en Zuid-Amerika.
'Nieuwe crisis na oorlog Iran'
Greenpeace ziet in El Niño de volgende wereldwijde crisis, naast de oorlog in Iran. "De sluiting van de Straat van Hormuz legt al een groot deel van de wereldwijde energievoorziening plat."
Greenpeace: "Terwijl de klimaatcrisis de wereldwijde voedselproductie al zwaar onder druk zet, gooien de extreme weersomstandigheden van deze super-El Niño nog meer olie op het vuur. Dit dreigt niet alleen de voedselvoorziening in gevaar te brengen, maar ook de politieke stabiliteit wereldwijd."
Voorbereidingen in volle gang
Het Rode Kruis ziet grote problemen door honger: "Droogte zorgt voor mislukte oogsten en drijft voedselprijzen verder op, die al hoog zijn door dure brandstof en kunstmest. Voor mensen in Soedan, Zuid-Soedan en het Midden-Oosten leidt dat tot ernstige voedselnood. Dit zijn mensen die nu al consequent te weinig eten hebben."
Er wordt al veel gedaan om de naderende problemen tegen te gaan. Oogsten worden eerder binnengehaald, boeren krijgen droogtebestendige zaden en watertanks worden gevuld voordat er droogte ontstaat. Als het moet, worden gezinnen ook geëvacueerd.
Rol van klimaatverandering
In een opwarmende wereld is het logisch om de vraag te stellen of de zwaarste El Nino ooit niet ook komt door klimaatverandering. Klimaatspecialist Ekker zegt dat die relatie complex is. "Want een El Niño en z’n tegenhanger La Niña bestonden ook al voordat de door mensen veroorzaakte opwarming van de aarde begon."
El Niño is dus een natuurlijk verschijnsel, en wordt niet veroorzaakt door klimaatverandering. Ekker: "Dat geldt natuurlijk breder: weersextremen waren er altijd al en zullen ook altijd blijven bestaan. De vraag is dus: in hoeverre wordt extreem weer nog extremer, als gevolg van klimaatverandering."
En daar komt klimaatverandering wel om de hoek kijken. Want El Niño komt boven op de wereldwijde opwarming, en versterkt daarmee de extremen die al ontstaan.
Ekker: "Dat betekent dat in een gebied dat door El Niño extreme droogte kent, nóg droger kan worden als gevolg van klimaatverandering. Of dat een periode van intense hitte nu nóg heter wordt door de wereldwijde opwarming van de aarde. De aarde is inmiddels al bijna 1,5 graad warmer ten opzichte van de tijd dat mensen nog geen fossiele brandstoffen verstookten, en landen ervaren steeds meer de ernstige gevolgen daarvan."