Nederlandse oud-piloot Flydubai: 'Mes in cockpit is bijna ondenkbaar'
Een piloot die de andere piloot neersteekt, dat had luchtvaartdeskundige Joris Melkert nog niet eerder gehoord. "Ik weet van twee akkefietjes, die lang niet zo erg waren: een piloot in India die in 2018 zijn vrouwelijke co-piloot een klap heeft gegeven en twee Franse piloten die in 2022 ruzie kregen in de cockpit en daarna geschorst zijn", zegt hij. "En van iets langer geleden hebben we natuurlijk het toestel van Germanwings, waarbij de co-piloot de piloot buitensloot, en vervolgens het toestel liet crashen. Daar denk je wel even aan terug."
Gisteren ging het mis bij vlucht FZ1073 van FlyDubai. De Indiase piloot Smit Machchhar raakte gewond nadat zijn co-piloot uit Oman op hem instak met een scherp voorwerp. Hij wist nog net op tijd de deur naar de cabine te openen, waarna passagiers ingrepen. Dit soort incidenten zijn zeer zeldzaam, benadrukt Melkert. "Piloten gaan in principe respectvol met elkaar om, daar krijgen ze trainingen voor en ze worden ook psychologisch gekeurd."
Jaarlijkse training
Het incident heeft diepe indruk gemaakt op de Nederlandse piloot Tim (niet zijn echte naam, die is bekend bij de redactie), die tussen 2015 en 2025 werkte bij FlyDubai. "Ik dacht gelijk: wie waren dat? Want het is best een klein wereldje. Gelukkig ken ik de twee niet."
De co-piloot van FlyDubai werd overmeesterd door deze man:
Wie aangenomen wordt bij een luchtvaartmaatschappij, krijgt jaarlijks een zogeheten crew management cursus, legt Tim uit. "Bij FlyDubai werken mensen van over de hele wereld, met dus ook allerlei verschillende culturen. Hoe communiceer je dan met elkaar, hoe ga je met elkaar om? Dat leer je allemaal bij die cursus. Het uitgangspunt is dat iedereen respect voor elkaar heeft, ook tegenover mensen in een andere functie."
Strenge controle voor cabinepersoneel
Net als de passagiers, moet het cabinepersoneel op een vlucht door strenge veiligheidscontroles. "De luchthaven van Dubai staat niet bekend als eentje die de kantjes ervan af loopt op dat gebied, integendeel", zegt Melkert. Volgens hem is dan ook een belangrijke vraag tijdens het onderzoek hoe een scherp voorwerp, waarmee is ingestoken op de piloot, aan boord kon komen.
Volgens Tim is het zo goed als ondenkbaar dat een bemanningslid een mes meeneemt. "Het kan met een pen of een scherp potlood gebeurd zijn." Er is nog een optie: een bijl. "In elke cockpit is een bijl aanwezig, voor noodgevallen. Het zou wel erg grimmig zijn als de copiloot die heeft gebruikt."
De vlucht van gisteren werd uitgevoerd met een Boeing 737 MAX 8. In dit toestel zitten twee piloten in de cockpit, redelijk dicht naast elkaar. "Ik kan met mijn arm mijn collega makkelijk bereiken inderdaad. Soms stoot je ook per ongeluk elkaars knie aan", vertelt Tim.
De deuren naar de cockpit kunnen alleen van binnenuit geopend worden. "Dat is na de aanslagen van 11 september 2001 ingevoerd", legt Melkert uit. "Het is bovendien een gepantserde deur die je niet eventjes inbeukt. De enige manier om hem van buiten te openen, is met een speciale pincode, maar ook dan kunnen de piloten in de cockpit het nog afkeuren."
De gewonde piloot Machchhar was nog op tijd met het openen van de deur. Premier Modi van India prees hem daarvoor op X en noemt hem een held:
Tim, die tegenwoordig bij een andere maatschappij werkt, moet over een paar dagen weer vliegen. "Ik weet nog niet met wat voor gevoel ik dan aan boord stap, maar het incident zal onderweg vast en zeker besproken worden."
