Polen krijgt eerste 'abortusautomaat': discreet pillen ophalen uit kluisje

De ‘Abortomat’ staat in Abotak, een abortuscentrum dat vrouwen helpt een veilige abortus te krijgen. Het centrum opende in het voorjaar van 2025 en staat recht tegenover het Poolse parlement in Warschau.

De organisatie achter de ‘Abortomat’ is Women Help Women, een internationale ngo die vrouwen helpt een veilige abortus te krijgen. "Er is geen wachtkamer, geen portier en geen uitleg nodig. Makkelijk, eenvoudig en dicht bij u in de buurt", schrijft de organisatie op haar website.

Strenge wetgeving

De vorige regering heeft in 2021 wetten ingevoerd waardoor abortus bijna onmogelijk is geworden. Het vroegtijdig afbreken van de zwangerschap kon alleen in geval van verkrachting, incest of als de gezondheid van de moeder gevaar loopt. Iemand anders helpen een abortus te krijgen is ook strafbaar en kan leiden tot een gevangenisstraf van drie jaar. Toen deze wetten werden aangekondigd was er groot protest.

Er zijn meerdere voorbeelden van vrouwen die zijn overleden, nadat hen een abortus geweigerd werd. Sommige artsen en ziekenhuizen willen geen abortussen meer uitvoeren, uit angst voor die straffen. Ook werd er een activist veroordeeld omdat ze abortuspillen had opgestuurd naar een vrouw die vastzat in een gewelddadige relatie en werden er boetes uitgedeeld aan ziekenhuizen als ze wél abortussen uitvoerden.

Vrouwen kunnen online contact opnemen met Women Help Women en na een consult ontvangen ze een code voor een van de lockers. De Abortomat is speciaal ontworpen in opdracht van de organisatie en slaat geen persoonsgegevens van gebruikers op. 

"Degene die de pillen ophaalt, begaat geen strafbaar feit en de machine zelf kan niet worden vervolgd," zei Justyna Wydrzynska van Abortion Dream Team, het collectief dat de kliniek in Warschau runt, bij de lancering. Wydrzynska werd zelf in 2023 veroordeeld tot 8 maanden taakstraf, nadat ze een vrouw abortuspillen had opgestuurd. Deze vrouw zat in een gewelddadige relatie en kon tijdens covid haar huis niet uit. In hoger beroep werd de straf ingetrokken.

Beloofde hervormingen blijven uit

De regering van Donald Tusk, die in 2023 aan de macht kwam, beloofde de wet te veranderen. Een wetsvoorstel ligt al sinds 2024 bij een speciale parlementaire commissie, maar is nog steeds niet goedgekeurd. Wel worden er in de praktijk weer meer abortussen uitgevoerd. In de eerste helft van 2025 waren er 846 legale abortussen, tegen slechts 107 in heel 2021. 

Women Help Women wijst erop dat een abortusautomaat zoals deze toch nodig is, omdat vrouwen die via de officiële weg proberen een abortuspil te krijgen, in de praktijk vaak ‘stuiten op talloze obstakels’. Wat ze doen is niet illegaal, zegt de organisatie. Ze willen het proces voor degenen die een abortus nodig hebben goedkoper en sneller maken en beter toegankelijk voor vrouwen die misschien vanuit schaamte niet naar een arts durven te gaan. 

Women Help Women zegt dat de Abortomat geen stunt is: het werkt echt. Maar ze noemen het wel een statement, zeker omdat het automaat tegenover het parlement staat. "Niet weggestopt, maar zichtbaar. Recht tegenover de mensen die jarenlang beperkingen hebben opgelegd aan deze zorg."