Wanneer is het te heet om te werken? Dat staat vaak niet in cao's
Bijna dertig graden was het vandaag in sommige delen van ons land. Als je in onder meer de bouw werkt, of in de kassen, of in de horeca, dan ga je dat wel merken. Werkgevers moeten hun werknemers beschermen tegen hitte op hun werkplek. Maar is dat het geval als het 25 graden is, of 30, of moet het nóg warmer zijn?
Voor de meeste werkgevers en -nemers is dat helemaal niet duidelijk, blijkt uit onderzoek van Jan Popma van de Vrije Universiteit. Hij analyseerde voor het Europese onderzoeksproject Adaptheat afspraken die in Nederland zijn gemaakt in verschillende sectoren.
Vandaag nog plaatselijk tropisch, vannacht kans op onweer
95 procent van de werknemers
Eerder was er wel sprake van een wettelijke 'grenswaarde', waarbij het te warm is om te werken. Maar die werd elf jaar geleden afgeschaft. In veruit de meeste arbocatalogi (waarin werkgevers en werknemers opnemen hoe ze aan voorschriften voor gezond en veilig werken willen voldoen) en in cao's wordt die leemte niet opgevangen.
Popma schat dat nog geen 5 procent van de bedrijven weet dat er arbocatalogi bestaan en in de meeste is volgens hem geen aandacht voor hitte. Hij denkt dat voor nauwelijks 5 procent van alle werknemers hitte-afspraken zijn.
Dertiende maand op rij met een temperatuurrecord
Zelfstandigen vallen overigens sowieso niet onder een arbocatalogus. Dat kan ook weer voor problemen zorgen. Als zij wel doorwerken in een bepaalde situatie, dan levert dat scheve verhoudingen op, zegt Popma. Vooral in de bouw zijn veel zelfstandigen.
35 of 40 graden
En als er wel afspraken zijn gemaakt in een cao over werken in de hitte, zoals in de bouw, dan ligt de norm voor 'onwerkbare hitte' hoog, aldus Popma. Namelijk boven de 35 graden of zelfs 40 graden (cao’s Hellende Daken, Bitumineuze daken en Schilders-, Afwerkings-, Vastgoedonderhoud- en Glaszetbedrijf).
En als er een temperatuur wordt genoemd, dan nog is er soms onduidelijkheid over de norm. Zo wordt er geen rekening gehouden met zaken als hoge luchtvochtigheid en zware fysieke arbeid. Soms moeten werknemers beschermende kleding dragen, wat ook van invloed kan zijn op hoeveelheid hitte die zij ervaren, aldus Popma.
In bouw-cao's staan verder nauwelijks afspraken over preventieve maatregelen, zegt hij. Deze gaan vaak ook niet verder dan het verstrekken van onder meer een zonnebril met UV-bescherming, UV-beschermende werkkleding of zonnebrand. "Maar zonnebrand werkt niet tegen hitte."
FNV: meer kans op huidkanker
Vakbond FNV grijpt het warme weer van vandaag aan om te waarschuwen voor huidkanker. De 500.000 buitenwerkers in ons land, zo’n 5 procent van de beroepsbevolking, hebben een twee tot drie keer hoger risico op huidkanker, aldus FNV met verwijzing naar een onderzoek van het Nederlandse Centrum voor Beroepsziekten.
Om het aantal gevallen van huidkanker, hitte-ongevallen en doden omlaag te brengen, is volgens de FNV snel een concreet hitteplan noodzakelijk.
Heijmans en tuinbouw
Toch is het niet altijd slecht geregeld. Zo is het hitteprotocol van bouwer Heijmans door een vertegenwoordiger van de vakbond genoemd als goed voorbeeld, aldus Popma.
En in de tuinbouw zijn volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van TNO en CBS, uit 2021, werknemers relatief vaak tevreden met de maatregelen die worden getroffen.
Overkapping voor schaduw
In sommige andere landen is het ook goed geregeld, zegt Popma. In Griekenland, bijvoorbeeld. Als de Griekse versie van het KNMI aangeeft dat er een hittegolf is, dan moeten alle werkgevers een noodprotocol hebben.
Dat betekent overigens niet dat werknemers die dag niet meer hoeven te werken. In de wegenbouw, bijvoorbeeld, kun je een overkapping maken. Werknemers kunnen dan blijven doorwerken, in de schaduw.
