We lenen 90 miljard uit aan Oekraïne, krijgen we dat geld terug?
1. De bevroren Russische tegoeden zouden toch worden gebruikt?
Dat was inderdaad het idee. Maar hier is uiteindelijk niet voor gekozen. Er werd maandenlang wel over gesproken om de bevroren (bank)tegoeden van Rusland, van 210 miljard euro, te gebruiken voor steun aan Oekraïne. De agressor betaalt, was de gedachte. Maar dat gebeurt nu dus niet.
De lidstaten van de EU konden het namelijk niet eens worden. Want het gebruiken van bevroren tegoeden van Rusland kan ongekende gevolgen hebben. Zoals een claim van Rusland die bij een internationale rechtbank ingewilligd zou kunnen worden.
Ook leeft de angst dat het afnemen van staatsbezittingen dan 'normaal' wordt. Uiteindelijk kan de EU daarmee ook zichzelf in de voet schieten, als landen zoals China zich bijvoorbeeld gaan afvragen of hun geld wel veilig is opgeslagen in de EU.
Zelensky dankbaar voor EU-steun van 90 miljard: 'Versterkt onze weerbaarheid'
Vooral de Belgische premier De Wever verzette zich met hand en tand tegen het plan om de bevroren tegoeden aan te spreken. Het overgrote deel van de 210 miljard euro is namelijk gestald bij het Belgische Euroclear.
En Rusland heeft in niet mis te verstane bewoordingen duidelijk gemaakt wat de consequenties zouden zijn als dat geld zou worden gebruikt voor steun aan Oekraïne. "Moskou heeft ons laten weten dat België en ik dit persoonlijk zullen voelen tot in de eeuwigheid", aldus De Wever in een interview met de Belgische krant La Libre.
Er is dus gekozen voor de andere optie.
2. Hoe wordt de lening aan Oekraïne dan wel betaald?
De leiders van EU-lidstaten zijn het erover eens geworden dat er 90 miljard euro wordt geleend door de EU. De lidstaten staan daar via de Europese begroting voor garant. Die 90 miljard euro leent de EU vervolgens weer uit aan Oekraïne.
Oekraïne betaalt het geleende geld wel terug, maar de bedoeling is dat dit alleen gebeurt als Rusland ook geld betaalt aan Oekraïne, ter compensatie van de schade door de oorlog die Rusland begon.
Waarom heeft Oekraïne het geld ook alweer nodig?
Het land heeft geld nodig om de komende twee jaar de financiering van alle uitgaven rond te krijgen. Door de Russische inval, in 2022, moet het land namelijk veel kosten maken om zich te verdedigen en het moet daarnaast ook de gebruikelijke rekeningen betalen. Maar door de oorlog staat het land er financieel slecht voor en zonder nieuwe steun kan Oekraïne het niet lang meer uitzingen.
Zolang Rusland niet met geld over de brug komt, blijven de tegoeden van de Russische Centrale Bank bevroren. Als Rusland definitief weigert om zogenoemde herstelbetalingen te doen, dreigt de EU alsnog om de Russische tegoeden te gebruiken om de lening af te betalen. Die plannen moeten nog wel verder worden uitgewerkt.
3. Doen alle EU-lidstaten mee?
Nee, Tsjechië, Hongarije en Slowakije doen niet mee met de gezamenlijke lening voor Oekraïne. Ze zijn ertegen om geld te lenen aan het land. Zij hoeven dan ook niet garant te staan voor lening.
Maar dat kan uiteindelijk wel consequenties voor ze hebben, want andere EU-landen zijn niet blij met de opstelling van de drie. "We laten ze ervoor betalen", aldus een hoge EU-ambtenaar. Daarmee bedoelde hij dat er politieke consequenties zullen zijn voor de drie landen.
4. Is er door de gekozen oplossing sprake van zogenoemde eurobonds?
Ja, in feite is gekozen voor eurobonds, legt RTL Z-beurscommentator Durk Veenstra uit. Dat houdt in dat de EU-landen gezamenlijk geld lenen. Omdat bij eurobonds niet één land, maar veel landen garant staan voor het betalen van rente en aflossing, is het goedkoper dan als één land geld leent.
Cruciaal besluit over Russisch geld 'heeft enorme consequenties voor Europa'
Maar toch zijn we nu duurder uit, aldus Veenstra. Als een deel van de Russische tegoeden zou zijn gebruikt, dan was dat 'gratis' geld geweest, zegt hij. Maar dat durfden de EU-lidstaten niet aan, zegt Adriaan Schout, EU-expert van Clingendael.
5. Zien we het geld ooit nog terug?
Hij noemt de kans dat we het uitgeleende geld nog terugzien 'vrij klein'. Oekraïne heeft het geld namelijk hard nodig, en na de oorlog zal het land opnieuw moeten worden opgebouwd. Dan kan de EU het geld niet makkelijk terugvragen, denkt Schout. Hij denkt ook dat het niet zal lukken om de rekening bij Rusland te leggen.
Hoe het zit met de Russische miljarden die de EU wilde inzetten voor Oekraïne, zie je in deze video:
