PFAS-vervuiler 3M trekt portemonnee voor gedupeerde Zeeuwse ondernemers
Er zijn afspraken gemaakt over de betaling van 'goodwill', een soort extra vergoeding in bedrijfstermen, zo schrijft demissionair minister Robert Tieman van IenW in een brief aan de Tweede Kamer. De vergoeding gaat naar ondernemers die zich hebben laten vertegenwoordigen door het ministerie in gesprekken met 3M, aldus Tieman.
Goodwill
Met deze betaling zou voor hen een 'passende oplossing' zijn gevonden. Tieman kan naar eigen zeggen niet ingaan op de details, zoals de hoogte van de vergoeding of aan wie deze is betaald. Dit gezien de 'vertrouwelijke aard' van de gesprekken en de positie van ondernemers, aldus de minister.
In principe staat goodwill los van een juridisch traject voor schadevergoeding. Onduidelijk is echter of zo’n traject nog kan volgen, het ministerie kon nog niet reageren op vragen van RTL Z.
Zeeland wil PFAS-schade verhalen: toerisme en visserij getroffen
Duidelijk is wel dat de betrokken ondernemers een contract hebben getekend met een geheimhoudingsplicht. "Ik krijg een vergoeding, maar kan daar verder niks over zeggen", zegt de Middelburgse sportvisondernemer Rene de Back tegen RTL Z.
Het ministerie en de provincie Zeeland hebben volgens de ondernemer veel moeite gedaan om te bemiddelen voor deze oplossing. "Ik vind dat ze het netjes hebben opgelost, en ik ben daar tevreden mee", zegt hij.
Dagtochten
Eerder vertelde De Back dat hij al jaren dagtochten op de Westerschelde organiseert. Maar toen het RIVM in 2022 adviseerde om geen vis te eten uit het gebied vanwege de vervuiling, liepen zijn klanten deels weg. Inmiddels vist hij op een andere plek en blijven de vaste klanten nog wel komen, zegt hij. Maar hij heeft wel flink last gehad van het debacle.
De visserij en het toerisme rond de Westerschelde kampen sinds het advies van het RIVM met teruglopende omzetten. Het was reden voor de provincie Zeeland om te proberen om de schade te verhalen op de Vlaamse vervuilers en specifiek 3M. Er volgde een meldpunt voor bedrijven, van campings tot garnalenvissers, met gederfde inkomsten.
Vroeger werd PFAS gezien als wondermiddel, maar het veroorzaakt nu veel schade, zo zie je in onderstaande video:
Miljoenenclaims
Claims die binnenkwamen varieerden volgens Dick van der Velde, gedeputeerde van de provincie Zeeland, van enkele duizenden tot miljoenen euro’s. Veel ondernemers schuwen de publiciteit echter, omdat ze vrezen dat ze hun deuren kunnen sluiten als ze in één adem met PFAS worden genoemd.
De provincie is blij met de afspraken met 3M, zo laat een woordvoerder in een reactie weten. "De Provincie Zeeland heeft deze afspraak gefaciliteerd door actief contacten te leggen tussen de ondernemers en het ministerie."
'Forever chemicals'
PFAS, een verzamelnaam voor een groep verschillende chemische stoffen, is vet- en waterafstotend en wordt al jaren gebruikt in bijvoorbeeld pannen en schoenenspray. Maar het breekt niet af in het milieu en kan door het eten van bijvoorbeeld vervuilde vis of eieren ook in ons lichaam terecht komen, en dat kan schadelijk zijn voor de gezondheid.
Alle Nederlanders hebben te veel PFAS in het bloed, blijkt uit onderzoek
In de Westerschelde zitten te veel van die stoffen. In 2021 kwam aan het licht dat de fabriek van 3M in de Antwerpse haven jarenlang afvalstoffen in de Schelde loosde met veel te hoge concentraties van deze zogenoemde 'forever chemicals'. In België volgde het advies voor bewoners rond het gebied om geen producten uit eigen tuin te eten, de stoffen vloeiden stroomafwaarts ook richting Nederland.
3M moest in België 571 miljoen euro ophoesten om de PFAS-vervuiling op te lossen. Ook een gezin dat rond de fabriek woonde, kreeg al een schadevergoeding. De Nederlandse regering stelde 3M in 2023 aansprakelijk voor de vervuiling. Hoe het staat met deze zaak kon het ministerie nog niet zeggen.
Stoppen met PFAS
3M, een wereldwijd opererend Amerikaans bedrijf, liet eerder weten de productie van PFAS voor eind 2025 te willen stoppen. Het bedrijf was nog niet bereikbaar voor commentaar. Op de website valt wel te lezen dat ze 'op schema' liggen met dat doel. "Sinds eind 2024 zijn alle PFOS-gerelateerde productieactiviteiten op de 3M site in Zwijndrecht beëindigd", aldus het bedrijf. In de fabriek worden bijvoorbeeld lijmen, rubber en koelmiddelen gemaakt.
Ook andere bedrijven in Nederland, waaronder Chemours, loosden stoffen zoals PFAS, onder meer in het riool.