Waarom de EU en India nu (pas) een deal sluiten: 'Onder druk wordt alles vloeibaar'

"Om het plat te slaan: de Europese Unie en India zijn allebei op zoek naar naar nieuwe partners. Ik hoef denk ik niet uit te leggen waarom", begint Lachmipersad zijn duiding over de achtergrond van de deal. 

Uiteindelijk komt hij toch met een uitleg. De grillen van de Amerikaanse president Donald Trump zorgen er volgens hem voor dat beide 'machtsblokken' minder afhankelijk willen zijn van de VS, en dat er daardoor nadrukkelijker wordt gekeken naar andere handelspartners. "India wordt flink geraakt door de importheffingen van Trump." 

Politiek signaal 

In India hebben ze volgens de deskundige ook het gevoel dat Amerika de groei van India naar een concurrerende wereldmacht zo veel mogelijk probeert te dwarsbomen. Daarnaast staat India op gespannen voet met het 'geopolitieke agressieve' China. Een andere grootmacht. 

"Een enorm succes en een enorm politiek signaal richting andere grootmachten", zegt Louise van Schaik van onderzoeksinstituut Clingendael over de deal. Zij denkt ook dat de geopolitieke onrust ervoor heeft gezorgd dat de onderhandelingen in een stroomversnelling zijn geraakt. 

De onderhandelingen tussen India en de EU zijn namelijk al in 2007 begonnen, legt Lachmipersad uit. Deze onderhandelingen kwamen in 2013 tot stilstand om in 2022 weer op gang gebracht te worden. Volgens hem ontbrak de absolute noodzaak voor een deal tot nu toe, en namen beide partijen de tijd om het akkoord zo goed mogelijk voor henzelf uit te te onderhandelen.

"Maar onder druk wordt alles vloeibaar", zegt Lachmipersad, die ook één van de oprichters van het Haagsch Instituut GeopolitiekNu is. Daarom is volgens hem vorig jaar februari al het doel gesteld om de deal binnen een jaar te beklinken. En dat is dus gelukt. De analist noemt de grote woorden van Von der Leyen terecht. Zeker omdat India zich ook wel toeschietelijk heeft opgesteld. 

Van Schaik wil niet spreken van een duidelijke winnaar of bovenliggende partij bij dit akkoord.

Grootste land ter wereld 

India en de Europese Unie hebben elkaar wat te bieden, vertelt Lachmipersad. "India is een van de snelst groeiende economieën van de wereld en wil binnen drie jaar de derde economie van de wereld zijn, na China en de Verenigde Staten. 

Bedenk daarbij dat India met 1,5 miljard inwoners het grootste land ter wereld is en dat het land nog verder gaat groeien. Daarnaast groeit de middenklasse de komende jaren met bijna dertig miljoen inwoners per jaar volgens Lachmipersad. Deze mensen krijgen dus meer geld te besteden. "Dit is natuurlijk heel interessant voor Europese bedrijven die naar nieuwe afzetmarkten zoeken."

In dat licht is het bijvoorbeeld niet verwonderlijk dat India van plan is om importheffingen voor bepaalde producten uit de Europese Unie fors te verlagen of te laten verdwijnen. Het gaat om bijvoorbeeld auto's, wijn, olijfolie, machines en chemicaliën. 

Niet alle producten worden dus (meteen) vrijgesteld van de hoge heffingen. Dit komt volgens Lachmipersad doordat India ook de eigen industrieën wil beschermen en stimuleren. Het laat zien dat zo'n deal een balanceeract van belangen is.

De Europese Unie kan ook op andere gebieden profiteren, verwacht Lachmipersad. "Zo wil de EU minder afhankelijk worden van China, bijvoorbeeld op het gebied van elektronica."

Ook wijst hij op de grote IT-sector en de omvangrijke farmaceutische industrie in het land. "Handig voor Europa, waar de bevolking ouder wordt, en er nu al een medicijntekort is. En ook nog eens een personeelstekort."

"Het woord krapte kennen ze niet als het om de arbeidsmarkt gaat. India is dus wel bereid om personeel naar Europa te sturen." Hier staat uiteraard wel wat tegenover.

Wat India nodig heeft 

India heeft volgens hem grofweg drie dingen nodig: buitenlandse investeringen om de groei in het land te financieren. Dit geld is onder meer in het rijke Europa te vinden. Doordat er geld zit in Europa, is de Europese Unie voor Indiase bedrijven net zo goed een prima afzetmarkt. Deze afzetmarkt is de tweede reden voor India.

Verder is er behoefte aan technologische kennis, vervolgt de onderzoeker. "Het gaat dan bijvoorbeeld om technology transfers. De uitwisseling van bijvoorbeeld expertise, intellectuele eigendommen en apparatuur. Landen zullen echter de hoogwaardige kennis niet zomaar delen."

Lachmipersad ziet in de deal staan dat Europa geld steekt in het vergroenen van de Indiase industrie. Ook zijn er afspraken gemaakt over arbeidsrechten en emancipatie van vrouwen. "Echt uniek", zegt hij.

Een win-winsituatie zou je kunnen zeggen. En toch kwam de deal hiervoor dus moeizaam van de grond. Beide partijen hebben zo hun redenen om niet zomaar akkoord te gaan. "Zo wil India ook zelf industrieën opbouwen en niet te afhankelijk zijn van Europese bedrijven. Ook wil het land niet de vele boeren werkloos maken door de hoogwaardige landbouw in Europa."

Ook benadrukt Lachmipersad dat de onderhandelingen over sommige (heikele) kwesties nog gewoon doorgaan. 

Het is niet zo dat Europa en India elkaar nu helemaal niet weten te vinden. De onderlinge handel is afgelopen tien jaar flink toegenomen en beide blokken wisselen jaarlijks voor 180 miljard euro aan goederen en diensten uit. De EU is India's grootste handelspartner en India de negende handelspartner van de EU. Volgens de EU gaat de Europese export naar het land verdubbelen door het akkoord. 

Nederland 

"Toch ziet India ziet nog wel verdeeldheid in Europa en maakt het ook wel graag afspraken met landen zelf." Nederland neemt als doorvoerland een bijzonder grote positie in volgens Lachmipersad. 

Nederland is van alle Europese landen de grootste exportbestemming (vooral door petroleumproducten) van het land en 'wij' zijn met grote multinationals en meer dan 300 andere bedrijven ook actief in India. Ook levert Nederland bijvoorbeeld medische instrumenten en zuivelmachines. "Het aanstaande vrijhandelsakkoord kan deze relatie verder verdiepen." 

Importheffingen hebben veel effect op tapijtmakers in India: