Nederlands bedrijf exporteerde duizenden keren illegaal naar Rusland

Dat blijkt uit onderzoek van RTL Z op basis van gegevens van databedrijf ImportGenius. ImportGenius beschikt over honderden miljoenen douanepapieren en vrachtbrieven van landen over de hele wereld. Die worden bijvoorbeeld gebruikt door bedrijven om te zien wat de concurrentie doet.

Valvoline

Ellis Enterprises is geen bekende naam, maar het is de Europese tak van olie- en smeermiddelengigant Valvoline, bekend van de blauwe flesjes in de tankstations. Valvoline Europa, met vestingen in Dordrecht en Klundert, exporteerde zeker 3700 keer ladingen Valvoline naar Rusland. Goed voor een omzet van tientallen miljoen euro’s.

En dat is verboden. De smeermiddelen en motorolie die Valvoline verstuurde, staan namelijk op de Europese sanctielijst. Dat betekent dat export naar Rusland niet mag, en overtreding van die regels kan tot hoge boetes leiden.

Dat bevestigen meerdere sanctierechtadvocaten aan RTL Z. Zo ook Heleen over de Linden: "Deze producten zijn vanaf eind 2022 gesanctioneerd." En dat is niet voor niets. "Smeermiddelen heb je nodig voor machinerie, tanks en wapentuig."

Ontkennen en afschuiven

Valvoline, dat alleen wil communiceren via het Amerikaanse hoofdkantoor, is in zijn eerste reactie resoluut: "Valvoline Global levert geen producten en verricht geen zakelijke activiteiten in de Russische Federatie", aldus een woordvoerder.

"We hanteren strenge exportcontroles en toezicht om ervoor te zorgen dat wij, en onze handelspartners, op de hoogte zijn van en voldoen aan alle toepasselijke Amerikaanse en internationale handelswetten en sancties."

Geconfronteerd met de afschriften van douanepapieren, schuift het antwoord echter steeds verder op. Eerst laat het bedrijf weten de zaak te onderzoeken en geen commentaar te kunnen geven op 'de acties van een derde partij'. De suggestie is dat de exporten naar Moskou de schuld zijn van tussenpartij in Azerbeidzjan. Op grote afstand staat dit bedrijf, dat Valvoline AZ heet, op het oog niet.

Nog weer later laat Valvoline weten dat het de samenwerking met Valvoline AZ heeft opgeschort, maar daar blijft het bij. Op verdere verzoeken om toelichting, hoe het kan dat ze niet op de hoogte geweest zouden zijn dat de producten in Rusland eindigden, antwoordt het bedrijf niet meer. Dat terwijl op de douanepapieren staat dat Ellis Enterprises de meeste ladingen zelf heeft verscheept en de koper duidelijk Russisch is.

Slechte smoes

Dat Valvoline de schuld afschuift op een andere partij, die nota bene Valvoline AZ heet, is 'een heel slechte smoes', aldus Over de Linden. Zo gaat het bijna altijd, zegt zij.

"Direct zaken blijven doen gaat niet, omdat de Douane dan ziet 'dit staat op de sanctielijst'. Dan stoppen ze de export." Daarom worden sancties omzeild via landen die grenzen aan Rusland. "Dan zegt een Nederlands bedrijf dat de producten daarheen gaan en dat dat de eindbestemming is."

Onderzoek

Het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat het geen uitspraken doet over individuele bedrijven, maar neemt de zaak uiterst serieus op. 

"Alle bedrijven in Nederland hebben zich te houden aan de geldende sancties tegen Rusland. Signalen dat een bedrijf zich hier niet aan houdt worden altijd opgevolgd door onderzoek van de relevante toezichthouder. Indien uit onderzoek blijkt dat een bedrijf zich schuldig heeft gemaakt aan sanctieomzeiling wordt de zaak voorgelegd aan het Openbaar Ministerie", laat een woordvoerder van minister van Buitenlandse Handel Sjoerd Sjoerdsma weten.

Hoge straffen

Op het overtreden van de sanctiewetten staan zeer hoge straffen. Naast boetes kunnen er ook gevangenisstraffen worden opgelegd en de winst die is gemaakt door illegale handel kan ook afgenomen worden.

Die straffen worden ook daadwerkelijk opgelegd, weet Over de Linden uit de praktijk. "Ik heb een cliënt bijgestaan die hiervoor twee jaar in de gevangenis heeft gezeten."