Sparen Nederlanders te veel? EU wil dat burgers meer gaan beleggen
Nederlandse huishoudens hadden in januari 2026 ruim 535 miljard euro aan spaargeld, zo blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank. Voor Europese huishoudens zit naar schatting gezamenlijk zo'n 10.000 miljard euro in bankdeposito’s.
Maar de Europese Commissie ziet dat geld liever werken dan dat het op spaarrekeningen staat. Onder het mom van de spaar- en investeringsunie (SUI) wil de EU aanzetten tot investeringen en innovatie, en zo de Europese economie concurrerender maken.
Veel geld nodig
De EU staat voor grote uitdagingen zoals klimaatverandering en geopolitieke spanningen. Om die aan te pakken, zijn flinke bedragen nodig. Volgens voormalig ECB-topman Mario Draghi gaat het om een jaarlijkse extra investering van zo'n 800 miljard euro, bleek uit zijn rapport.
En daarom wil de EU de miljarden aan spaartegoed van Europese, en dus ook Nederlandse, huishoudens in beweging krijgen. Zo wil de Unie het voor burgers toegankelijker maken om hun geld te beleggen. De EU benadrukt daarnaast dat huishoudens daar zelf ook baat bij hebben, omdat het in de regel meer rendement oplevert dan sparen op een spaarrekening.
Prima beleggingsjaar voor huishoudens: plus van bijna 8 procent
Experts betwijfelen of dit voldoende is om burgers te overtuigen om te beleggen. "Europeanen vinden het belangrijk dat hun spaargeld veilig is", zegt hoogleraar internationale economie Mark Sanders van de Universiteit van Maastricht.
Daarnaast moeten we niet doen alsof spaargeld 'dood geld' is, stelt emeritus hoogleraar economie Sweder van Wijnbergen van de UvA. "Het geld dat op spaarrekeningen staat, wordt deels ook gebruikt om aan bedrijven uit te lenen."
Behoefte aan risicokapitaal
De EU denkt echter dat wanneer burgers meer gaan beleggen, dit ervoor zorgt dat bedrijven sneller kunnen groeien. Zo moeten start-ups minder afhankelijk worden van onder meer bankleningen, omdat zij vaak moeite hebben om daar financiering te krijgen. Banken geven voorkeur aan het uitlenen van geld aan grotere en gevestigde ondernemingen, omdat dit minder risicovol is.
"Bij banken moet je niet aankomen met een leenvraag voor een heel risicovol project, omdat zij dat niet mogen en kunnen doen", zegt Sanders. Terwijl juist dit soort projecten een belangrijke rol kunnen spelen in het vinden van oplossingen voor de uitdagingen waar de EU voor staat.
Er is een behoefte aan risicokapitaal, zegt Sanders. Dat zijn financieringen voor startende bedrijven met veel potentie, maar ook een hoog risico dat het misgaat. Om burgers zover te krijgen dat zij hun spaarcenten daarvoor inzetten, hebben ze een zetje nodig van overheden, denkt hij.
Het dwingt overheden om na te denken over hoe ze het spaargeld daadwerkelijk in beweging kunnen krijgen, bijvoorbeeld met fiscaal aantrekkelijker regelingen voor het beheren van een deel van je eigen pensioenpot. Of door initiatieven onder de aandacht te brengen die investeren in bijvoorbeeld start-ups vergemakkelijken.
Sanders vindt het zogenoemde 'debt crowdfunding' een interessante ontwikkeling, 'al zijn de bedragen nog klein'. Daarmee kunnen mensen via een online platform geld lenen aan een bedrijf, tegen rente en terugbetaling van het bedrag. Dat maakt bedrijven minder afhankelijk van bankleningen.
Hoewel beleggen populairder is geworden, sparen we nog altijd aanzienlijk meer, legt beurscommentator Durk Veenstra uit in deze video:
Ook emeritus hoogleraar economie Sweder van Wijnbergen denkt dat er meer nodig is dan alleen de SUI. "Ik betwijfel zeer of burgers ineens heel anders naar hun spaardeposito's zullen kijken", zegt hij.
De EU ziet de geïntegreerde kapitaalmarkt van de Verenigde Staten als het grote voorbeeld. "Maar ook in de VS zien we dat grote gevestigde bedrijven beter toegang hebben tot veel kapitaal en dat kleinere bedrijven afhankelijker zijn van bankfinancieringen", zegt de econoom.
'Aanbod moet aantrekkelijk zijn'
"Om ervoor te zorgen dat mensen meer gaan beleggen, moet het aanbod aantrekkelijk zijn. De beste beleggingsfondsen moeten tegen de laagste kosten voor iedereen in de EU beschikbaar zijn", zegt Joost Schmets van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB).
Ook moeten beleggingen begrijpelijk zijn voor de 'doorsnee belegger'. Denk daarbij ook aan talen die per lidstaat verschillen, wat het bijvoorbeeld moeilijk maakt om je in te lezen in beleggen in andere EU-landen. Verder wijst hij op het stimuleren van mensen om te beleggen via fiscale regelingen.
De opmars van private equity in Nederland: wat merk jij daarvan?
Van Wijnbergen ziet wel dat een goedwerkende spaar- en investeringsunie tot meer investeringen in de EU kan leiden, bijvoorbeeld door het gelijktrekken van wet- en regelgeving, zoals op het gebied van belasting. Ook moet een wirwar aan toezichthouders plaatsmaken voor één Europese toezichthouder, en moeten taalbarrières worden weggenomen.
Uiteindelijk zal die eenheid voor Nederlandse bedrijven gunstig uitpakken, denkt Van Wijnbergen. De verschillen tussen de lidstaten remmen de bedrijvigheid, bijvoorbeeld wanneer bedrijven binnen de EU willen uitbreiden. "In Nederland zijn er relatief grote bedrijven in een kleine economie", zegt Van Wijnbergen.
Deadline is 27 juni
Maar voordat het zover is, moet er nog flink wat werk worden verzet, zien de experts. Ondertussen heeft de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen de druk opgevoerd; als de landen voor 27 juni niet genoeg vooruitgang hebben geboekt, moet een kleinere groep Europese landen het hef in handen nemen.
Minister van Financiën Eelco Heinen, destijds demissionair, zei vorige maand dat er 'echt stappen' moeten worden gezet om tot een SUI te komen.