Zo kunnen gemeenten sneller nieuwe huizen bouwen
Het gaat om een nieuwbouwproject op de zogeheten buitenplaats Kraaijenberg, in Vught. Daar moet een nieuwe wijk met 185 woningen komen. "Dan hebben we het over sociale woningbouw, maar ook betaalbare, middeldure en dure woningbouw. Voor alle inwoners van Vught gaan we hier aan de gang", zegt wethouder Jos den Otter, in Vught verantwoordelijk voor de portefeuille wonen.
Regels vooraf vastleggen
Een wijk bouwen is vaak lastig. Niet omdat bouwen zelf zo moeilijk is, maar omdat het lang duurt voordat alle papieren geregeld zijn. "Het bouwen is op zich niet het meest tijdrovend. Het gaat met name over de papierwinkel daarvoor, voordat je alle vergunningen op orde hebt", aldus regiodirecteur Clemens Hoedjes, van Heijmans.
In Vught willen Heijmans en de gemeente daarom 'vergunningsvrij bouwen'. Als de gemeenteraad akkoord gaat, is Vught de eerste gemeente die dat gaat doen. De naam klinkt alsof er geen regels meer zijn. Maar dat klopt niet. Bij vergunningsvrij bouwen worden alle regels vooraf vastgelegd in één groot plan: het omgevingsplan.
Eerder ging het anders. Gemeenten maakten eerst een bestemmingsplan. Daar konden inwoners en organisaties bezwaar tegen maken. Dat kon eerst bij de gemeente en later bij de rechter. Daarna gaf de gemeente op basis van dat bestemmingsplan een bouwvergunning. Ook daartegen kon je weer bezwaar maken.
Scheelt 1,5 tot 2 jaar
Door die twee momenten van bezwaar kunnen procedures lang duren. Soms belanden zaken bij de Raad van State. Zolang die procedures lopen, wordt er vaak nog niet gebouwd.
Bij vergunningsvrij bouwen staan de plannen al heel precies in het omgevingsplan. Daardoor hoeft er volgens de wet geen aparte vergunning meer te komen. De tijd voor juridische procedures kan dan korter worden. Volgens betrokkenen kan dat zo’n anderhalf à twee jaar schelen.
Vergunningsvrij bouwen kan alleen als vooraf duidelijk is wat er komt. Heijmans zegt dat dat kan. Het bouwbedrijf werkt vaak met wijken die op elkaar lijken. "We weten best wel goed, omdat we werken met die gestandaardiseerde bouw, wat wij gaan maken", legt Hoedjes uit.
Meer nieuwbouw langs het spoor dankzij stillere treinen
Er zit ook een nadeel aan deze aanpak. Mensen of organisaties die tegen de komst van een nieuwe wijk zijn, hebben minder momenten om bezwaar te maken. Wethouder Den Otter erkent dat, maar noemt dat 'de consequenties van bouwen'.
Hij zegt dat de gemeente omwonenden juist vroeg wil meenemen in de plannen. Zo kunnen zorgen en bezwaren eerder besproken worden. "Uiteindelijk als je het er echt niet mee eens bent, kun je alsnog gewoon een keer naar de Raad van State, maar dat kan maar één keer."
Eerder, niet minder werk
Ontwikkelaars hopen dat meer gemeenten dit ook gaan proberen. Volgens directeur Fahid Minhas van branchevereniging Neprom zijn veel bestuurders nog terughoudend. Soms komt dat doordat ze niet goed weten wat er kan. "Ik spreek regelmatig met wethouders. Ik spreek ook met marktpartijen en wat mij op is gevallen is dat heel veel partijen niet eens weten dat deze mogelijkheid bestaat in de Omgevingswet", vertelt hij.
Ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten ziet kansen. De organisatie noemt het project in Vught 'waardevol' en 'innovatief'. Maar er zijn ook zorgen. Volgens de VNG levert het ambtenaren niet minder werk op, maar vooral eerder werk. Of dit uiteindelijk echt tijd scheelt, verschilt per project, zegt een woordvoerder.
In Vught hopen ze in elk geval dat de eerste steen snel gelegd kan worden.
De woningcrisis zou ook opgelost kunnen worden als Nederlanders minder overdadig gaan wonen:
