Gemeenten worstelen met afvaldumpers: 'Het is dweilen met de kraan open'
Dat beeld wordt bevestigd door cijfers die de branchevereniging voor afvalbedrijven NVRD aanlevert. Uit de meest recente cijfers uit 2024 blijkt dat er bij gemiddeld 37 procent van de containerlocaties bijplaatsingen werden aangetroffen.
Hardnekkig probleem
Daarnaast gaf 72 procent van de gemeenten aan veel of regelmatig overlast te ervaren, stelt NVRD. Gemeenten proberen van alles om het probleem aan te pakken. Meer geld, meer boa's en afvalcoaches, slimme lantaarnpalen en groen rondom de bakken. Zoals de gemeente Zutphen: "Met initiatieven als een afvalcoach en een afvalfestival proberen we bijplaatsingen te voorkomen." Maar het probleem blijft hardnekkig.
En dat kost veel geld, becijfert de NVRD. "De kosten voor gemeenten nemen toe. Waar deze in 2022 gemiddeld 4,50 per huishouden bedroegen, zijn ze in 2024 gestegen naar 6,20 euro per huishouden. Ter illustratie: in de gemeente Rotterdam zijn dagelijks circa 60 fte bezig met de integrale aanpak van bijplaatsingen, waaronder monitoring, opruimen, handhaving, communicatie en gedragsbeïnvloeding.”
Nieuwe afvalregels in 2026: dit mag ineens wél in de PMD-bak (en dit niet)
En dat terwijl gemeenten het inwoners toch gemakkelijk maken, zegt Desiree Curfs, bestuurder van NVRD. "Je kunt een afspraak maken om het op te laten halen of je kunt het naar de milieustraat brengen. "Maar toch blijft het naast de containers belanden.
Dat het probleem lastig is om te tackelen, merkt ook wethouder Goedhart Borgesius uit Stadskanaal. Wat hem betreft is het maar lastig te begrijpen dat sommige soorten afval zoals karton en glas wordt gedumpt, terwijl het gratis ingeleverd kan worden.
"Wij snappen het soms niet, kijkend naar wat op dergelijke plekken wordt gedeponeerd. Waarom gooien we dat dan gewoon in de natuur?"
Fysieke en sociale factoren
Volgens de NVRD speelt het probleem vooral in drukke stadswijken waar veel factoren samenkomen. Weinig ruimte op straat, kleine woningen, weinig bewoners met een auto om grofvuil weg te brengen en simpelweg veel mensen op een klein oppervlak.
Daarnaast spelen sociale omstandigheden mee. In sommige wijken zijn er taal- en cultuurverschillen, ingewikkelde thuissituaties of weten bewoners niet goed hoe of waar ze grofvuil moeten aanbieden.
Bronaanpak nodig
Handhavers trekken dagelijks door gemeenten om gedumpt afval op te ruimen en te zoeken naar aanwijzingen die helpen illegale dumpers op te sporen. Hoewel ze soms adressen of camerabeelden vinden, blijft het lastig omdat mensen vaak sporen verwijderen. "Het is dweilen met de kraan open", zegt Jasmine, handhaver in de gemeente Stadskanaal.
Volgens NVRD zit de echte oplossing daarom niet alleen in meer opruimen en handhaven, maar vooral in het voorkomen van afval. Dat vraagt om duidelijke keuzes en landelijke maatregelen gericht op afvalpreventie en meer verantwoordelijkheid voor producenten.
Cijfers afvalbijplaatsingen
168 (van de 342) gemeenten hebben gereageerd op vragen van RTL Nieuws. Tientallen gemeenten zeggen daadwerkelijk een afvalprobleem te hebben (48 gemeenten). Een derde van de gemeenten geeft aan dat inwoners vaker klagen over afval in hun wijk (52 gemeenten).