Kan het Groningen-gasveld toch weer open? En nog 6 andere vragen

Het RTL-Nieuwspanel vroeg mensen onlangs of zij vinden dat de Groningse gaswinning weer opgestart zou moeten worden vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. Een ruime meerderheid (78 procent) van de ondervraagden wil dat de gasputten niet definitief worden volgestort met beton. 43 procent vindt zelfs dat het nieuwe kabinet de gasboringen in Groningen weer moet hervatten.

Maar kan de gaswinning eventueel weer worden opgestart, als de nood echt hoog wordt? Zeven vragen en antwoorden.

1. Hoe groot is het risico op aardbevingen als er toch weer gas wordt gewonnen in Groningen?

Het risico wordt dan groter, terwijl het nu al niet veilig is in Groningen, stelt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Het SodM ziet toe op de veiligheid van energiewinning, zoals aardgas. Ook adviseert deze instantie de regering over de veiligheid van huizen en mensen in Groningen. 

Het Groningen-gasveld is in 2024 gesloten, maar nog altijd zijn aardbevingen niet uitgesloten 'die zwaar genoeg zijn om kwetsbare woningen te laten instorten', stelt het SodM. Daarom moeten er nog steeds huizen worden versterkt in het voormalige gaswinningsgebied. Zo was er in november vorig jaar nog een zware beving in Zeerijp.

2. Die beving was met een kracht van 3,4 een van de zwaarste bevingen ooit in Groningen. Hoe kan dat, terwijl de gaskraan al 2 jaar dicht is?

Het winnen van gas is wel gestopt, maar bewegingen in de bodem niet. Er is tientallen jaren gas uit de grond gehaald, waardoor er in de bodem spanning is opgebouwd, zegt klimaat- en energiespecialist Heleen Ekker van RTL Nieuws. Zij is (mede-)auteur van een boek over de Groningse gaswinning, de Gaskolonie. "Door 60 jaar gaswinning zijn er grote drukverschillen ontstaan. Met aardschokken worden die drukverschillen kleiner. Het proces van deze 'drukvereffening' kan mogelijk nog tientallen jaren duren."

3. Waarom richt een beving van 3,4 zoveel schade aan in Groningen?

In Groningen ligt de bron van de bevingen veel dichter onder het aardoppervlak dan bij natuurlijke aardbevingen, waardoor de klap relatief sterker aankomt, legt Ekker uit. In de tien dagen na de aardbeving bij Zeerijp ontving het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) bijna 4000 nieuwe schademeldingen, en 85 meldingen van acuut onveilige situaties. 

4. Kan het hervatten van de gaswinning ook leiden tot persoonlijk letsel?

Dit is afhankelijk van hoeveel en hoe lang je gas zou winnen. Huizen worden nu versterkt tegen een aardbevingsrisico bij een laag winningsniveau. Als de winning toeneemt, neemt ook het risico op (zwaardere) aardbevingen weer toe. Dan zouden huizen opnieuw en extra versterkt moeten worden. 

Eerder besteedden we aandacht aan een voorstel van JA21 voor het Groninger gasveld:

Mensen die na jaren wachten een huis hebben dat aan 'de veiligheidsnorm' voldoet, zouden dan te horen krijgen dat hun huis alsnog of opnieuw versterkt moet worden. Terwijl een aantal mensen nu al ernstige gezondheidsschade leidt door soms jarenlange onzekerheid over hun huis. Naar schatting overlijden elk jaar enkele mensen als gevolg van deze problematiek. 

5. Maar in theorie zou je huizen dus wel extra kunnen versterken?

Ja, maar als de huidige versterkingsoperatie klaar is (volgens de laatste prognose op z'n vroegst in 2032), dan zijn woningen versterkt tegen een laag winningsniveau. Dan heeft die operatie ongeveer 17 jaar geduurd. Als je meer zou willen winnen, zou je dus eerst alle woningen opnieuw (en vervolgens nog méér huizen) moeten versterken voordat je de gaskraan weer verder open kunt draaien, zegt Ekker. Dan is dat extra versterken mogelijk pas klaar rond het moment dat Nederland van het gas af wil zijn, in 2050.

6. Ook wordt soms geopperd dat er een aantal putten open kan blijven, die zo ver mogelijk afliggen van het gebied met de meeste bevingen. Kan dit?

Dit klinkt wel logisch, maar zo makkelijk gaat dat niet. Je hebt niet alleen putten nodig, maar ook complete installaties om gas te verwerken en te transporteren. Die moeten continu onderhouden en getest worden. Dat kost miljoenen per jaar. Het Groningenveld heeft ongeveer 300 gasputten. Daarvan zijn er nu zo'n 70 definitief afgesloten. Het ontmantelen van de andere putten gaat nog tien tot vijftien jaar duren. 

7. Moet Nederland dan op een andere manier een strategische gas-reservevoorraad creëren?

Ja, dat kan in de vorm van de huidige gasopslagen, die veilig ingezet kunnen worden. Alleen waren die al praktisch leeg toen de oorlog tegen Iran begon.