Kan Iran tol vragen voor olietankers in de Straat van Hormuz? Drie vragen
1. Mag Iran tol vragen aan schepen?
Dat is lastig te zeggen. De meeste landen in de wereld hebben een verdrag van de Verenigde Naties ondertekend waarin staat dat schepen vrije doorgang op zee hebben. Ook in een belangrijke zeestraat als de Straat van Hormuz. Dat is de verbinding tussen de Perzische Golf en de rest van de wereld. Hoewel Iran en de VS dat verdrag niet hebben ondertekend, hielden ze zich er wel decennialang aan.
Er zijn sinds het aangekondigde staakt-het-vuren nog maar weinig schepen door de Straat van Hormuz gevaren. Gisteren ging het, volgens de New York Times, over maar vijf schepen, waaronder geen enkele olietanker. In de dagen ervoor ging het gemiddeld om negen schepen. Dat is veel minder dan de circa 135 per dag vóór de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran.
Wel of niet varen na wapenstilstand? Zo'n 100 Nederlandse schepen nog vast
Dat er nu nog nauwelijks schepen door de zeestraat varen, komt mede doordat het onduidelijk is of door het betalen van tol sancties van onder meer de VS worden geschonden. Dat is mogelijk het geval als rederijen geld betalen aan Iran om veilig door de Straat van Hormuz te kunnen varen.
Of er nu nog schepen door de Straat van Hormuz kunnen varen, is onduidelijk. Volgens de Financial Times hield Iran al een paar uur nadat er sprake was van een staakt-het-vuren de doorvaart van olietankers tegen. Dat was omdat Israël aanvallen had uitgevoerd op het door Iran gesteunde Hezbollah in Libanon. Eerder konden schepen uit onder meer India wel door de Straat van Hormuz varen. Sommige betaalden daarvoor geld aan Iran, aldus databureau Kpler.
Drukmiddel
Na de aanvallen van de VS en Israël zag Iran dat het de VS onder druk kan zetten, omdat het de Straat van Hormuz beheerst en daarmee de toegang tot de Perzische Golf. Door die zeestraat ging vóór die aanvallen ruwweg een vijfde van de olie en LNG die in de wereld wordt geëxporteerd. Nu er minder olie doorheen kan, stijgt de olieprijs en daarmee de benzineprijs. Ook in de VS.
Volgens zakenkrant de Financial Times wil Iran circa 1 dollar per vat olie vragen die door de Straat van Hormuz gaat. Voor een gemiddelde olietanker komt dat neer op in totaal circa 2 miljoen dollar (omgerekend ruim 1,7 miljoen euro). De opbrengst zou Iran delen met Oman, dat aan de andere kant van de Straat van Hormuz ligt. De Amerikaanse president Donald Trump heeft overigens aangegeven dat hij ook geld zou willen vragen aan passerende schepen. Opvallend genoeg noemde de VS het vragen van tol door Iran eerder nog illegaal.
2. Waarom tol in crypto?
Iran wil dat schepen de tol voor een veilige doorgang door de Straat van Hormuz in crypto betalen, aldus de Financial Times. Het voordeel van bezittingen in crypto's is dat deze niet kunnen worden bevroren door andere regeringen, zoals de VS, schrijft Forbes.
Betaling in crypto, zoals bitcoin, is ook handig als een land door internationale sancties geen toegang heeft tot het internationale betalingssysteem. Dat geldt nu voor bijvoorbeeld Iran, dat net als onder meer Rusland en Noord-Korea, geen betalingen kan doen of ontvangen in bijvoorbeeld dollars.
3. Wat kunnen de consequenties zijn van tolheffing?
Als Iran geld zou vragen aan schepen die door de Straat van Hormuz willen varen, dan gaan andere landen dat misschien ook doen, zegt Jason Chuah, professor handels- en maritiem recht aan de City St Georges Universiteit in Londen tegen nieuwszender France24.
Hij noemt daarbij de Straat van Malakka (tussen Maleisië en Singapore aan de ene kant en Indonesië aan de andere kant). En verder de Straat van Gibraltar (tussen Spanje en Marokko, de toegang tot de Middellandse Zee), en de Bab el Mandeb (tussen Jemen en Afrika, die de toegang is tot de Rode Zee en het Suezkanaal).
De Straat van Hormuz: de zeestraat waarvan de wereld afhankelijk is, zie je in deze video:
