Nederland is hét kerosineland van Europa, maar niet immuun voor tekorten

Sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten is de toevoer van zo’n 20 procent van de ruwe olie naar de rest van de wereld afgeknepen en dreigen er tekorten aan brandstoffen, zoals kerosine. In het bijzonder in Azië, maar ook in Europa groeien de zorgen en schrappen luchtvaartmaatschappijen inmiddels vluchten om hun operaties rendabel te houden.

Het kan nog weken of zelfs maanden duren voor de aanvoer van ruwe olie weer op orde is. Iran besloot vrijdag om tijdelijk commerciële schepen door de straat te laten varen. Zaterdaochtend werd die toestemming echter alweer ingetrokken. Ondertussen kan Europa tegen eind mei te maken krijgen met vluchtannuleringen vanwege brandstoftekorten, waarschuwt brancheorganisatie voor de luchtvaart IATA.

In Nederland nog niet

In Nederland zijn er tot dusverre geen kerosinetekorten, zeggen onder meer de overheid en KLM. Dat komt mede doordat bedrijven zoals Shell, BP en ExxonMobil hier kerosine maken en Nederland de enige structurele 'netto-exporteur' van Europa is. Dat zegt Jan-Willem van den Beukel, directeur van Vemobin, branchevereniging van raffinaderijen. Alle andere EU-landen zijn voor hun kerosine wel afhankelijk van import.

Dankzij vijf raffinaderijen in onder meer de regio Rotterdam maken we in Nederland meer van de vliegtuigbrandstof dan we verbruiken en wordt dat verkocht aan en geëxporteerd naar andere landen. Hoewel dat proces in handen van commerciële partijen is, en er momenteel flink voor brandstof in de buidel moet worden getast, is die 'nabijheid' van kerosine een voordeel, zegt Van den Beukel.

Zolang er ruwe olie vloeit, is er kerosine en zijn handelaren of overheden minder afhankelijk van het buitenland voor de brandstof. In India gelden bijvoorbeeld inmiddels al extra heffingen op kerosine en kerosine-exporteur China legde uitvoerbeperkingen op, zegt Van den Beukel. Van dat soort grillen heb je als kerosineproducent geen last. 

Door de eigen productie hebben we ook een goede strategische voorraad die de overheid weer (deels) kan inzetten als er nood aan de man is. Dat gebeurt nu nog niet, maar geeft een verzekering van brandstof voor zeker vijf maanden als er een tekort zou ontstaan, zegt minister Karremans (Infrastructuur). Dat maakt dat er niet al binnen enkele weken tekorten ontstaan. Al is de 'beste oplossing natuurlijk dat de Straat van Hormuz weer (definitief, red.) opengaat'.

Schiphol op eerste rij

Is er wél een tekort, dan is het fijn dat Schiphol op de eerste rij zit als het gaat om aanvoer van kerosine, maar dat betekent niet dat Nederland immuun is voor tekorten, zegt Rico Luman, econoom bij ING. Hij ziet de voorraden inmiddels teruglopen, omdat Nederland zijn kerosine niet zomaar voor zichzelf kan houden. "We exporteren het naar buurlanden zoals Duitsland en België." 

Er zijn met andere woorden verplichtingen en de verkoop van kerosine is een spel van de hoogste bieder. "De prijs van kerosine ligt inmiddels 80 procent hoger dan voor de crisis", aldus Luman.

Europees probleem

Een oplossing vinden voor een tekort is daarmee volgens de econoom vooral ook een Europees probleem. En daar wordt op dit moment ook al koortsachtig over overlegd. Lidstaten van het Internationaal Energieagentschap (IEA) spraken op 11 maart af een recordhoeveelheid olie vrij te geven uit strategische voorraden om de stijging van de wereldwijde olieprijzen tegen te gaan. Ook Nederland doet daaraan mee.

Ook al is Nederland dat kerosine-exportland, de nieuwe energiecrisis gaat niet aan ons voorbij, zegt ook Van den Beukel. De Nederlandse markt is, net als die anderen, onderdeel van de wereldmarkt. En dat maakt ook ons kwetsbaar. 

'We hebben geen kerosinetekorten' zegt minister Karremans in deze video.