Bijna 60 landen op conferentie: 'Noodzakelijk om nu af te stappen van fossiele brandstoffen'

Het afscheid nemen van fossiele energie is niet alleen beter voor het klimaat, maar ook de recente gebeurtenissen in het Midden-Oosten benadrukken het belang hiervan. Dat staat in een verklaring die afgelopen nacht is aangenomen in de Colombiaanse kustplaats Santa Marta, waar de afgelopen vijf dagen de conferentie plaatsvond.

Tijdens de klimaattop in Dubai, drie jaar geleden, werd de wereld het er al over eens dat het noodzakelijk is om af te stappen van fossiele brandstoffen om klimaatverandering aan te pakken. Maar hoe dat moet gebeuren, is in veel landen een hoofdpijndossier. Bovendien liggen landen met veel olie, gas of kolen in hun bodem vaak dwars.

'Coalition of the willing'

Daarom organiseerden Colombia en Nederland nu een bijeenkomst van landen die wél flinke stappen willen zetten. Aanwezig waren onder andere politici, wetenschappers, ngo’s, boeren en zelfs jongeren en kinderen. De bedoeling was het 'creëren van een veilige ruimte voor dialoog' over hoe landen de overgang naar duurzame energie het beste kunnen maken. 

Vanuit Europa was ook Eurocommissaris Wopke Hoekstra van klimaat afgereisd. In een speech haalde hij de afspraken aan die de wereld drie jaar geleden in Dubai maakte: "We zijn nu drie jaar verder, en de huidige energiecrisis is in feite een 'realitycheck'."

"In Europa verliezen we een half miljard euro per dag, zo lang deze oorlog voortduurt", zei Hoekstra. "Ook buiten Europa merken landen deze gevolgen. We hadden al een goede reden om weg te bewegen van fossiele brandstoffen, het klimaat, maar nu komen daar economische redenen bij, en de wens naar meer energie-onafhankelijkheid."

Meer kennis en begrip

Nieuwe harde afspraken maken was niet het doel in Colombia, wel meer kennis en begrip verkrijgen over hoe al eerder afgesproken doelstellingen kunnen worden nagekomen. Daarom ging het over drie thema’s: het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, het veranderen van vraag en aanbod van energie, en betere internationale samenwerking.

De landen die in Santa Marta aanwezig waren, bespraken de moeilijkheden die ze hebben met het nemen van verdere stappen. Zo zitten geregeld belastingregels, handelssystemen of schuldenbeperkingen landen nog in de weg.

"De overgang van fossiele brandstoffen is meer dan alleen het vervangen van de ene energiebron door de andere", zeggen de landen dan ook.

Ierland en Tuvalu

Een aantal actiepunten moet ertoe leiden dat landen elkaar meer gaan helpen bij hun energietransitie. Zo komt er volgend jaar opnieuw een bijeenkomst, maar dan georganiseerd door Ierland en Tuvalu; een laaggelegen eiland dat vreest voor z’n voortbestaan vanwege zeespiegelstijging.

Ook komt er een wetenschappelijk panel voor de wereldwijde energietransitie: het Science Panel for the Global Energy Transition. Dit gaat landen helpen bij het minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen. Bijvoorbeeld door het maken van 'routekaarten', die aansluiten bij de doelstelling om de wereld met niet meer dan 1,5 graad te laten opwarmen.

Milieuorganisaties zijn enerzijds positief over het initiatief dat Nederland met het organiseren van deze conferentie heeft getoond. Tegelijk missen ze concrete toezeggingen. Hilde Stroot van Oxfam Novib spreekt van een 'historische en hoopvolle doorbraak', nu zoveel landen tegelijk spraken over het geleidelijk afstappen van gas, olie en steenkool.

Aan de andere kant vindt ze dat rijke landen meer verantwoordelijkheid zouden moeten nemen voor het helpen van ontwikkelingslanden bij hun klimaatplannen. Ook Milieudefensie vindt het 'hoopgevend' dat er eindelijk echt gepraat wordt over fossiele brandstoffen. Maar de organisatie vindt het 'pijnlijk' dat Nederland een bindend verdrag hierover niet heeft gesteund.