Klimaatverandering vergroot risico op kanker, hittestress en infectieziektes
Dat adviseren de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR). Bij klimaatverandering gaat het nog te weinig over de impact op de volksgezondheid, vinden de organisaties. Er is geregeld aandacht voor stortbuien of zeespiegelstijging, maar ook de gevolgen voor de gezondheid zullen steeds meer toenemen.
Zo kan worden geschat hoeveel sterfgevallen klimaatverandering op dit moment in Nederland veroorzaakt en hoeveel dat er worden in de toekomst. Niet alleen zijn er nu al jaarlijks ongeveer 250 sterfgevallen door hitte die verergerd is door klimaatverandering. Ook gaat dit op voor 100 sterfgevallen door huidkanker en 100 sterfgevallen door zomersmog.
Sterfte tijdens hittegolf
Het is voor het eerst dat de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad samenwerken. Ze keken niet alleen naar de risico’s van bijvoorbeeld hitte en uv-straling, maar ook naar overlast van insecten en schimmels in gebouwen.
Het is ingewikkeld om de ‘normale’ sterfte te onderscheiden van de sterfte die een relatie heeft met het klimaat. Er overlijden bijvoorbeeld op dit moment jaarlijks ongeveer 860 mensen vroegtijdig door hitte, voornamelijk tijdens een hittegolf.
Klimaat meer uit balans dan ooit gemeten, waarschuwen meteorologen
Dit betreft vooral ouderen en mensen met een slechtere gezondheid. "Ongeveer een derde van deze sterfte wordt toegeschreven aan klimaatverandering", aldus het advies. "Zonder aanvullende maatregelen is de schatting dat het jaarlijkse aantal hitte-sterfgevallen door klimaatverandering rond 2050 drie tot zes keer hoger zal liggen."
Koudesterfte
Tegelijk zou ook de sterfte door kou kunnen afnemen. Maar deze zogenoemde koude-sterfte in Nederland wordt vooral veroorzaakt door virale infectieziekten.
En juist veranderingen in de verspreiding en overdracht van infectieziekten zijn onzeker, als gevolg van klimaatverandering. Daarom is het ook nog onzeker welke invloed klimaatverandering uiteindelijk op de koude-sterfte zal hebben.
Naast de sterfte heeft een veel grotere groep nu al gezondheidsklachten, die een relatie hebben met het klimaat. Zo’n 100.000 mensen krijgt gezondheidsproblemen als gevolg van hitte die verergerd is door klimaatverandering. Dat geldt ook voor duizenden gevallen van huidkanker, zomersmog en hooikoorts.
Nieuwe infectieziektes
Maar de grote vraag is natuurlijk, zegt voorzitter Karien Stronks van de Gezondheidsraad: "Wat worden de nieuwe infectieziektes?" In een warmer en natter klimaat neemt de kans op nieuwe infectieziektes toe, bijvoorbeeld omdat de muggen die die ziektes verspreiden zich hier gaan vestigen.
Nederland is vatbaar voor zulke nieuwe infectieziekten, en voor zoönose (ziektes die van dieren op mensen kunnen worden overgedragen) vanwege de intensieve veehouderij en de hoge bevolkingsdichtheid, schrijven de organisaties.
"Van alle gezondheidsrisico’s van klimaatverandering is de kans op een nieuwe infectieziekte het lastigst in te schatten, maar de gevolgen zijn potentieel het grootst. Momenteel wordt de introductie van een nieuwe infectieziekte in Nederland binnen 5 jaar enigszins waarschijnlijk genoemd."
Hitte
Van alle weersextremen vormt hitte een nog groot onderschat probleem. Zo kan hitte tijdens een zwangerschap tot problemen leiden. Het verhoogt het risico op baby’s met een laag geboortegewicht en baby’s die te vroeg worden geboren.
Meer vroeggeboorte door hitte, vooral vrouwen in achterstandswijken lopen risico
De raden waarschuwen verder dat de risico’s niet eerlijk verdeeld zijn in Nederland. Mensen in huurhuizen zijn kwetsbaarder, omdat zij afhankelijk zijn van hun verhuurder om maatregelen te nemen om huizen koeler te maken.
In z’n algemeenheid wijzen ze erop dat sommige groepen in samenleving zich minder goed kunnen onttrekken aan de gevolgen van hitte dan andere. Met name ouderen in zorginstellingen zijn kwetsbaar en afhankelijk van anderen.
Huizen niet goed bestand
Sowieso zijn veel huizen in Nederland onvoldoende bestand tegen hitte. Zowel in bestaande bouw, als in veel nieuwbouwhuizen kunnen temperaturen ongezond hoog oplopen. "We bouwen voor de winter, en nog onvoldoende voor de zomer", zegt Jan Willem Erisman, voorzitter van de Wetenschappelijke Klimaatraad. Huizen zijn vooral gebouwd om alle warmte binnen te houden, terwijl de hittesterfte toeneemt, aldus Erisman.
In het advies is ook gekeken naar Caribisch Nederland. Op de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn de gevolgen ernstiger, en uiteenlopend. Dat komt door steeds hogere temperaturen, met meer kans op infecties, en extreem weer met zware orkanen en aardverschuivingen.
Tien aanbevelingen
De organisaties komen met tien aanbevelingen, waardoor mensen nu en in de toekomst beter worden beschermd. Daarbij zou voorrang moeten worden gegeven aan mensen die dat zelf niet goed kunnen, en in wijken waar mensen de hoogste gezondheidsrisico’s lopen.
Ook artsen zouden zich beter moeten voorbereiden op de extremen van de toekomst, en de gezondheidsrisico’s die daarbij komen kijken.
Dit zijn de economische gevolgen van hitte op de lange termijn:
