Douane onderschept dozen vol nep-WK-shirts: 'Verdienmodel voor professionele criminelen'
Nederland wordt in de aanloop naar het WK overspoeld met dit soort namaakartikelen. Ploegshirts van de landenteams - niet alleen Nederland, maar ook andere landen. Op Schiphol worden er dozen vol van onderschept.
Veel nepshirts haal je er zo tussenuit, zegt Brent, medewerker van de douane, in gesprek met RTL Nieuws. De logo's kloppen niet en het materiaal is 'goedkoop' dun. Maar soms zit er ook heel goede namaak tussen.
Miljoenen aan namaakartikelen
In 2025 ging het om zo’n 42.000 stuks met een geschatte marktwaarde van 3,6 miljoen euro. Dit jaar staat de teller zeker al op 10.000 stuks, zo becijfert de douane. De vangst is het topje van de ijsberg. Uiteindelijk wordt maar een klein deel van wat er in Nederland wordt ingevoerd, daadwerkelijk onderschept. "We kunnen niet alles vangen", aldus Brent.
Het probleem is bovendien groter dan alleen WK-spullen. In 2025 nam de douane in totaal 1,2 miljoen namaakartikelen in beslag met een geschatte marktwaarde van meer dan 102 miljoen euro.
In onderstaande video zie je de oogst van één ochtend nepartikelen onderscheppen bij de douane:
Wie de nepshirts koopt, sponsort daarmee - vaak onwetend - criminelen en soms ook terroristische organisaties. De handel in namaakspullen is een verdienmodel voor de onderwereld en een vorm van ondermijning waarbij criminelen gewone bedrijven en regels gebruiken om illegale activiteiten mogelijk te maken.
Nep-merkschoenen als inkomen
"We weten ook dat er verschillende criminele groeperingen achter zitten", zegt criminoloog Jasper van der Kemp. Een voorbeeld: de aanslagplegers die de redactie van het satirische weekblad Charlie Hebdo binnenvielen en twaalf mensen doodschoten, financierden hun wapens met de handel in nep-merkschoenen, aldus de criminoloog.
Uit de Global Terrorism Index bleek een paar jaar geleden dat de Baskische terreurgroep ETA de handel in nepkleding en -tassen in Spanje controleerde. De Colombiaanse FARC smokkelde (nep)sigaretten, net als de Ierse beweging IRA. Die laatste handelde ook in namaak farmaceutische producten.
Hoe een simpel jurkje de wereld veroverde en FIFA razend maakte
Criminoloog Van der Kemp is niet verbaasd over de grote stroom aan handel in namaakartikelen. Die handel is volgens hem namelijk relatief makkelijk op te zetten én lucratief.
"De originele shirts zijn prijzig en mensen willen toch graag een shirt", zegt hij. Tegelijkertijd is onduidelijk hoe groot de handel precies is: veel mensen doen geen aangifte als ze ontdekken dat ze eigenlijk namaak hebben gekocht en er zijn geen complete cijfers.
Erbarmelijke omstandigheden
Een officieel shirt van Oranje kost bij Nike meer dan 100 euro. Dat veel mensen vallen voor een nepvariant van een paar tientjes, is daarom best begrijpelijk. Toch is aanschaffen geen goed idee, zegt de douane.
Buiten de criminele component zijn de shirts vaak van slechte kwaliteit en voldoen ze niet aan de veiligheidsnormen die in de EU gelden. Zo kunnen er stoffen in zitten die kankerverwekkend zijn. De shirts worden bovendien vaak onder erbarmelijke omstandigheden gemaakt.
De handel in namaakspullen geldt nu nog als een relatief klein misdrijf, zegt Jasper van der Kemp, maar het zou mede hierom best hoger op de agenda’s van de autoriteiten mogen staan. Ook omdat er voor consumenten behoorlijk wat risico’s aan kunnen kleven.
Ook consumenten zelf mogen van de kenner twee keer nadenken voordat ze zo'n nep-shirtje kopen. "Je weet dat je hiermee georganiseerde misdaad kunt blijven financieren."