Gasunie waarschuwt voor lege gasvelden: 'Het is twee voor twaalf'
De Nederlandse ondergrondse voorraden zitten momenteel voor 19,5 procent vol. Dat is volgens Gasunie niet genoeg. Een jaar geleden lag het percentage nog op 37 procent. In 2024 waren de voorraden rond deze tijd nog voor ruim 63 procent gevuld. Coenen streeft normaal gesproken met Gasunie naar een percentage van veertig procent op dit moment van het jaar "zodat we koude winters met elkaar kunnen overbruggen", aldus Coenen.
Door de koude afgelopen winter nam de hoeveelheid gas af tot het laagste niveau in zeker tien jaar. Door de oorlog in het Midden-Oosten, die in februari begon, en de bijbehorende blokkade van de Straat van Hormuz nam de gasprijs de afgelopen maanden flink toe. Het vullen van de voorraden wordt dus ook steeds duurder.
Zorgelijk
Toch wil Gasunie graag dat de voorraden in oktober voor minstens 80 procent gevuld zijn. De instantie die zorgdraagt voor de voor het transport van aardgas krijgt bijval van René Peters van onderzoeksinstituut TNO. Hij noemt de situatie 'zorgelijk' en vindt dat er echt de komende weken gestart moet worden met vullen.
Alles op het laatste moment vullen, is volgens hem geen optie. "Dat moet je geleidelijk doen." Doordat de zomer al begonnen is, begint de tijd volgens hem te dringen.
Gasvoorraad lager dan ooit: draait de belastingbetaler op voor de kosten?
De bal ligt volgens Peters bij de energiemaatschappijen, die de bergingen normaliter vullen. Maar door de hoge prijzen zijn die juist terughoudend, ziet Peters. "Die vullen alleen maar als ze denken dat het gas nu goedkoper is dan in de winter, zodat ze natuurlijk daar ook op kunnen verdienen." Volgens hem willen die wachten tot gas goedkoper is.
Het lijkt er op basis van modellen op dat het gas in de winter goedkoper is, vult Coenen aan. "Maar we weten het niet. We weten ook niet hoelang de situatie in het Midden-Oosten aanhoudt." Het heeft volgens hem daarom ook geen zin om op de winter te wachten met vullen. "Gasprijzen kunnen omhoog- en omlaaggaan."
Rol EBN en kabinet
Energiebeheer Nederland (EBN) is de enige partij die echt serieus aan het vullen is, ziet Peters. Dit is organisatie die namens de staat de gasvoorraden tot een bepaalde hoogte kan vullen. EBN doet dit nu geleidelijk, maar volgens de energiedeskundige van TNO kan het tempo opgevoerd worden.
"Zodat we in ieder geval nog de kans hebben om die bergingen maximaal te vullen", zegt Peters. Dit betekent volgens hem wel dat dit de overheid en dus de belastingbetaler heel erg veel geld kan gaan kosten. Dit is dus een kwestie voor het kabinet.
Er wordt door Gasunie ook naar het kabinet gekeken. "We doen een dringende oproep aan marktpartijen", benadrukt Coenen nog maar eens. Maar als die het niet oppakken, dan moet EBN met een hoger tempo gaan vullen volgens hem. Al begrijpt hij dat het een lastige afweging is voor de politiek aangezien de prijzen nu hoog zijn.
Meer beleid
Daarnaast wil Coenen dat er meer beleid op het gebied van strategische voorraden gemaakt wordt. Dankzij zulke voorraden is Nederland minder afhankelijk van andere landen en beter bestand tegen prijsschommelingen.
"Het is belangrijk dat we voorbereid zijn op langdurige onderbrekingen van gastoevoer naar Nederland en Europa." Hij zegt dat de politiek hier al mee bezig is, maar dat ook op dit gebied het tempo wat opgeschroefd kan worden.
Of Nederlanders straks in de kou zitten, durft Peters van TNO nu nog niet te zeggen. "Dat hangt er natuurlijk heel erg van af wat die vraag naar gas is. En dat weten we natuurlijk nooit van te voren. Want we weten niet hoe koud het wordt."
Buitenlands gas
In noodgevallen zou er ook een beroep gedaan kunnen worden op buitenlandse voorraden. "Maar dan worden wij als Nederland juist afhankelijk van het buitenland voor gaslevering. Dat brengt ons in een kwetsbare positie."
Minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven heeft er vertrouwen in dat er ook deze winter genoeg gas is. "EBN is aan het vullen en loopt op schema, maar alertheid is geboden." Dat de voorraden kleiner zijn dan voorgaande jaren komt volgens haar doordat er afgelopen winter meer gas is opgemaakt.
Voor het (her)openen van de Groningse gasvelden voelt het kabinet in ieder geval niets werd eerder dit jaar duidelijk:
