Nederland heeft veel meer zonne- en windenergie nodig
Dat concludeert het landelijk bureau van de RES'en, de 30 energieregio's waarin Nederland is opgedeeld. Maar het zorgen voor meer zonne- en windenergie stagneert juist, signaleren de energieregio's. En dat is niet voor het eerst.
In een voortgangsrapportage laten ze zien dat ondanks de flinke toename van hernieuwbare elektriciteit de laatste jaren, Nederland nog veel meer moet verduurzamen om echt van fossiele energiebronnen af te kunnen stappen.
Potentie voor warmtenetten
De oorzaken zijn niet nieuw, zoals problemen op het stroomnet, het ontbreken van voldoende draagvlak of het uitblijven van nieuwe milieunormen voor windenergie. Ook is de businesscase voor nieuwe wind- en zonneprojecten niet altijd rooskleurig.
De RES'en benadrukken ook dat duurzame warmte ingewikkeld is. Zo worden warmtenetten steeds vaker gezien als een goed middel om de drukte op het stroomnet tegen te gaan. Mensen hoeven dan niet zelf voor elektrische warmte te zorgen, waardoor een minder grote piek op het net ontstaat.
In veel gebieden is er potentie voor warmtenetten, maar toch komen ze niet goed van de grond. Er is onvoldoende investeringszekerheid en de financiering vanuit het Rijk schiet te kort.
"Als warmteprojecten niet doorgaan, ontstaat meer elektriciteitsvraag. Dus is meer opwek nodig, en vaak ook meer (kostbare) elektriciteitsinfrastructuur. Dit gevolg van het niet doorgaan van warmteprojecten is nog niet overal in beeld", signaleert NP RES, het landelijk bureau van de 30 energieregio's.
Te hoge verwachtingen
Op regionaal niveau leven soms hoge verwachtingen van groen gas, waterstof en kleine kernreactoren, Small Modular Reactors (SMR's). Maar er is nog altijd veel onduidelijk over de potentie van deze opties.
Zo leven er veel vragen: wat is dan de potentie van SMR's en wanneer zijn ze beschikbaar? Wat wordt de rol van waterstof? Hoeveel groen gas is er eigenlijk, en hoe wordt dat verdeeld? Allemaal vragen waar vooralsnog geen duidelijk antwoord op bestaat.
Eerder maakten we deze video over de gemeente Opmeer, dat een kleine kerncentrale wil:
Opmeer wil kleine kerncentrale
Ook met kernenergie in de 'energiemix' geldt nog steeds dat er voor 2040 twee keer zoveel wind- en drie keer zoveel zonne-energie nodig is, zegt waarnemend directeur van NP RES Peter Derk Wekx op een persbijeenkomst.
"Reken je niet rijk", zegt hij. Gemeenten moeten niet verwachten dat er altijd maar genoeg elektriciteit beschikbaar is, als zij zelf niet genoeg opwekken.
Wat is een RES?
Een Regionale Energie Strategie is een samenwerkingsverband van gemeenten, provincies, waterschappen en netbeheerders die samen met inwoners onderzoeken op welke manier hernieuwbare energie kan worden opgewekt.
Domweg opzeggen
Intussen neemt het draagvlak voor duurzame energie in sommige regio's wel af, en worden RES-afspraken minder belangrijk gevonden. "Er is zelfs al sprake van een gemeente die de RES-afspraken domweg opzegt", staat te lezen in de voortgangsrapportage. Welke gemeente dat is, blijft onduidelijk.
Bij navraag blijkt het volgens de NVDE (Nederlandse Vereniging Duurzame Energie) om de gemeente Opmeer te gaan. En er zijn meer gemeenten die terugtrekkende bewegingen maken, zegt de NVDE.
Voorzitter Olof van de Gaag: "Ze zeggen dat ze met die SMR’s hun RES-doel voor 2040 willen halen. Daarmee zeg je dus eigenlijk: met zon en wind gaan we het niet doen, we trekken de zoekgebieden voor zon en wind in."
Windenergie goed voor stroomnet
Vooral windenergie ligt moeilijk, terwijl windmolens in combinatie met zonne-energie juist beter zijn voor het elektriciteitsnet, zeggen netbeheerders.
De Utrechtse gedeputeerde Huib van Essen is voorzitter van de adviescommissie Klimaat & Energie van het IPO (Interprovinciaal Overleg). Hij benadrukt dat volgens de rijksoverheid het Nederlandse elektriciteitssysteem al in 2035 CO2-vrij moet zijn.
CO2-uitstoot gestegen, klimaatdoelen nog moeilijker te halen
"Dat maakt dat je hiervoor snel aan de bak moet", zegt Van Essen. Hij is daarom blij dat er snel duidelijkheid komt over nieuwe milieunormen voor windparken. Door een uitspraak van de Raad van State in 2021 bestaan er geen landelijke milieunormen meer.
Volgens Van Essen wordt in de provincie Utrecht aan de totstandkoming van meerder windmolenparken gewerkt. "Voor al die parken zijn die milieunormen van belang."