Waarom The Odyssey van sterregisseur Nolan zo'n bijzondere film is: '70mm'

Waar tegenwoordig de meeste films digitaal worden gedraaid, staat de film van Nolan op een klassieke en extra brede filmrol (70 in plaats van 35 milimeter) waar meer op past. Daarnaast is het de eerste film die volledig met IMAX-camera's is gedraaid. Deze combi zorgt ervoor dat er meer te zien is en dat de kwaliteit beter is.

Zo legt de Nederlandse regisseur Jeroen Houben uit wat er zo speciaal is aan 'The Odyssey', die is gebaseerd is op het 2.700 jaar oude epos Odyssee van de Griekse dichter Homerus. 

Alleen in Brussel 

Houben geeft ook gelijk toe dat praten over filmformaten ingewikkeld en technisch is. Maar dit wil volgens hem niet zeggen dat het om wat futiliteiten gaat. De manier waarop Nolan deze film draait is duur en zeldzaam, vertelt hij. "Als filmkijker voel je het verschil met een digitale vertoning wel degelijk. Voor echte filmliefhebbers is het zeker de moeite waard om eens mee te maken."

Voor de complete 'Nolan-ervaring' kun je echter lang niet overal terecht. En ook hier wordt het technisch. De beste filmervaring vind je namelijk in een IMAX 70mm-zaal. Daarvan heeft Nederland er geen. Een Kinepolis-bioscoop in Brussel wel sinds deze week. De opening van deze zaal hangt samen met de première van de film van Nolan. Deze zalen zijn verder ook vrij zeldzaam op de wereld. 

In meerdere grote Nederlandse bioscopen zijn wel 'normale' IMAX-zalen. Ook hier is The Odyssey in een groter formaat te zien en is de beeld- en geluidkwaliteit van een andere orde in vergelijking met gewone bioscoopzalen. 

"Het gaat hier om een digitale IMAX-versie van The Odyssey en geen 70mm-versie", zegt Houben voor de duidelijkheid. Deze films worden via een groot digitaal bestand afgespeeld in plaats van een filmrol. 

Pathé heeft zeven IMAX-zalen en Kinepolis drie in Nederland. De stap naar naar IMAX 70mm-zalen wordt voorlopig nog niet gezet. "Dit vereist specifieke zaal-afmetingen en apparatuur die niet meer wordt geproduceerd", zegt een woordvoerder van Pathé. Haar collega van Kinepolis spreekt van een flinke investering. 

70mm

De 70mm-ervaring kun je maar op twee plekken in Nederland ervaren: bij filmmuseum Eye in Amsterdam en filmtheater KINO in Rotterdam. Daar is de film dan weer niet in IMAX te zien. Voor de mensen die een reis naar Brussel te ver vinden, wil Houben geen keuze maken. "IMAX en 70mm zijn allebei superieure filmervaringen." 

Persoonlijk gaat hij wel voor 70mm. "Misschien is IMAX wat imposanter, maar cinematografisch vind ik 70mm mooier. Qua details en kleuren. Maar dat is ook een beetje nerdy hoor. Ik ben zelf ook regisseur en ging vorig jaar speciaal naar Londen om een film in een bepaald formaat te zien." 

Dat 70mm iets bijzonders is, blijkt wel uit het verhaal van KINO. "Het 70mm formaat combineert een uitzonderlijke scherpte met een heel fijne korrel, diepe kleuren en een contrastbereik dat digitaal maar moeilijk evenaart", zegt Frank Groot, mede-eigenaar van de Rotterdamse bioscoop.

De film voelt volgens hem natuurlijker en tastbaarder aan. "Op een groot doek levert dat een gevoel van meeslepende aanwezigheid op: je kijkt niet naar de film, je zit erin." 

Een medewerker van KINO in de weer met de filmrol en de apparatuur:

Het afspelen van een 70mm-film kost ook meer moeite en geld, zegt Groot. "De apparatuur wordt al decennia niet meer gemaakt, onze projector komt uit 1965. Philips heeft er destijds een technische ere-Oscar voor gekregen."

Bovendien is de overige apparatuur die nodig is moeilijk te vinden. In de coronatijd is veel moeite gestoken in het benaderen van verzamelaars van over de hele wereld om de installatie bij elkaar te krijgen, vertelt hij. 

Speciale operateur

Daarnaast is er nog een specialistische operateur nodig om de kilometerslange filmrol af te draaien. Dit kost volgens Groot ook tijd en geld. Daarbij komt dat er geen opleiding meer is voor dit vak. "Daarom loopt sinds deze lente onze eigen 35mm- en 70mm-operateursopleiding om ook in de toekomst dit prachtige formaat te kunnen blijven aanbieden", aldus Groot.

De laatste jaren worden er wel vaker grote films in 70mm opgenomen, maar niet op grote schaal. Nolan doet het wel vaker. Door zijn staat van dienst speelt geld een kleinere rol en kunnen er speciale en dure camera's worden ontwikkeld in samenwerking met hem. "Ik mag niet eens in de buurt van zo'n camera komen", zegt regisseur Houben met zelfspot.

Nolan, die ook regisseur was van succesvolle films als Interstellar en Oppenheimer, werkte voor zijn nieuwe film opnieuw samen met de Nederlandse cinematograaf Hoyte van Hoytema. 

Marketing 

Dat Nolan de films op deze manier draait, kan gezien worden als een marketingmiddel. "Iedereen heeft het er wel over", zegt Houben. Toch gelooft hij er niet in dat dit de reden is voor de 55-jarige Engels-Amerikaanse regisseur. "Het komt echt voort uit liefde de film".

Liefde of niet, bioscopen zijn blij met de film. Ook met het oog op de kas. Kino, Kinepolis en Pathé zeggen dat de film veel bezoekers oplevert. "Sowieso zijn de verwachtingen voor deze zomer hooggespannen", zegt een woordvoerder van Kinepolis. Dit komt ook door andere films. Ook films die niet in 70mm zijn gedraaid. 

The Odyssey valt in de smaak bij filmliefhebbers in Hollywood: 'Moeite waard'