Heffing na heffing: zo blijft president Trump het proberen
Sinds vannacht betalen Amerikaanse bedrijven en consumenten minimaal 10 procent importheffing op producten uit de EU, Argentinië, Mexico, India en nog een lange reeks landen. Voor een selecte groep landen – waaronder Brazilië, China en Rusland – geldt zelfs een tarief van 12,5 procent.
Als reden voor de tarieven voert het Witte Huis aan dat bedrijven uit de landen waar het om gaat, worden bevoordeeld ten opzichte van Amerikaanse bedrijven in de internationale handel. De thuislanden van deze bedrijven zouden volgens de VS te weinig doen tegen dwangarbeid.
In de video hieronder leggen we uit hoe de heffingen werken:
Om iets tegen deze in Amerikaanse ogen oneerlijke concurrentie te doen, zijn nieuwe heffingen ingesteld. Dit tot grote ergernis van andere landen.
Zo bijt de EU van zich af. "De EU heeft al robuuste regels inzake dwangarbeid. We verwerpen ten stelligste het idee dat de EU zou kunnen bijdragen aan het wereldwijde probleem van dwangarbeid", laat een woordvoerder van de Europese Commissie weten aan RTL Z.
Ergernis en verbazing over Trumps nieuwe importtarieven aan 60 partners
De reactie uit Brussel is verder opvallend mild. Wat bijvoorbeeld ontbreekt, is het dreigen met tegenmaatregelen. In plaats daarvan wijst een woordvoerder erop dat de heffingen in lijn zijn met de deal die Donald Trump en Ursula von der Leyen vorig jaar juli sloten.
De uitvoering van deze deal – zoals een heffing van 15 procent op Europese goederen voor de VS – werd eerder dit jaar opgeschort. Dat gebeurde nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof een streep had gezet door een van de vorige heffingen van Trump.
Heffing na heffing
En daar zijn we aanbeland bij de werkelijke reden van de nieuwe heffing. Ter vervanging van die onwettig verklaarde heffing kwam Trump namelijk met een andere heffing. Die kon hij slechts 150 dagen uitvoeren, en die termijn is nu verlopen.
De heffingen van vandaag komen daarvoor in de plaats. En dat verklaart volgens hoofdeconoom Hugo Erken ook de relatief milde reactie van de EU. "Het past wel bij het beleid dat al was afgesproken tussen de EU en de VS. Europa hield hier in principe al rekening mee."
Rechter fluit Trump telkens terug, zo blijft hij EU bestoken met tarieven
Hij krijgt bijval van Steven Brakman, hoogleraar internationale economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. "De EU houdt zich heel rustig. Zij denken ook: we laten het even hierbij, zoek het in de VS maar uit."
Oude wet
En dat is wat Trump volgens hem aan het doen is met deze nieuwe heffingen, gebaseerd op een oude wet. "Ergens is het wel positief dat hij blijkbaar een wettelijke basis wil voor de heffingen", zegt Brakman. "Hij ervaart nu ook dat zelfs een president niet zomaar iets kan invoeren."
Trumps volhardendheid om heffingen te gebruiken om de Amerikaanse economie te beschermen, heeft hem tot nu toe flink wat gezichtsverlies opgeleverd, zegt Brakman. De VS moet de onterecht geïncasseerde heffingen namelijk terugbetalen, een flinke schadepost.
Dit merk je van de nieuwe heffing op pakketjes van buiten de EU
Of het argument van vandaag – het bestrijden van dwangarbeid – wel legitiem is, moet nog blijken. "Maar de kans dat de nieuwe maatregelen standhouden voor een rechter is veel groter dan de eerdere tarieven die de regering Trump heeft ingevoerd", zegt Hugo Erken, hoofd Nederlandse economie bij Rabobank.
Daar is hoogleraar Brakman het wel mee eens: "de wet is er met de haren bijgesleept, maar op zich niet slecht", zegt hij.
Wel vindt hij het Amerikaanse beleid 'een beetje pot verwijt ketel'. Een van de allereerste acties van Trump was dat hij zich terugtrok uit het TPP (Trans Pacific Partnership), afgesloten door de regering-Obama. "Wonderlijk, want daar stonden strenge regels in over arbeidsomstandigheden zoals kinderarbeid", vertelt Brakman.
Het effect van de heffingen op de Nederlandse economie zal beperkt zijn, verwacht Erken. "De schokgolf die we vorig jaar zagen, verwacht ik nu niet."
Wel zullen de hogere tarieven de positie van bedrijven waarvoor de Amerikaanse markt belangrijk is, structureel verzwakken. Denk aan de staalsector, lucht- en ruimtevaart of bier. "Maar deze bedrijven zullen sinds vorig jaar ook op zoek zijn gegaan naar alternatieve afzetmarkten en aanpassing van hun businessmodel", besluit hij.
Nog een heffing in de maak
Behalve de dwangarbeid-heffingen, volgt er overigens mogelijk nóg een heffing. Die richt zich op landen waar met staatsteun bovenmatig veel geproduceerd wordt om dat tegen dumpprijzen te exporteren. Deze zou vooral gericht zijn op China, schrijft The New York Times. En dan zijn er nog de heffingen die zijn ingesteld om de strategische sectoren zoals ruimtevaart en de staalindustrie te beschermen.