Nieuwe warmtetarieven kunnen duur uitpakken voor veel huishoudens
Twee economen van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) hebben uiteengezet hoe de nieuwe regels huishoudens met een warmtenet in de portemonnee raakt. Wat blijkt? Er zullen waarschijnlijk grote verschillen ontstaan door de nieuwe warmtetarieven.
Warmtenetten leveren inmiddels warmte aan ruim 700.000 Nederlandse huishoudens. Dit aantal kan groeien gezien de ambitie voor aardgasvrije woningen.
Huidige situatie
Nu geldt voor hen het zogenoemde Niet Meer Dan Anders-principe (NMDA). Het idee erachter is dat huishoudens met een warmtenetaansluiting niet meer betalen dan vergelijkbare huishoudens met een gasaansluiting. De prijzen voor het gebruik van warmtenetten hangen af van de gasprijs. Er is dus een maximumprijs dat warmtenetleveranciers mogen vragen.
Hierdoor zijn inkomsten van het warmtenet niet gekoppeld aan de werkelijke kosten ervan. Het kabinet omschreef dit eerder al als onlogisch en onvoldoende transparant, schrijven de ACM-onderzoekers.
Daarom gaat NMDA-principe op de schop en komt er een eind aan de zogenoemde landelijke uniformiteit van warmtenettarieven. De recent aangenomen Wet collectieve (Wcw) warmte maakt mogelijk dat betalen per warmtenet mogelijk worden. De wet moet nog in werking treden, waardoor de invoering van het nieuwe systeem naar verwachting nog enkele jaren zal duren. Toch is er nu al volop discussie.
Het nieuwe systeem
"Het doel van deze kostengebaseerde tarieven is tweeledig: afnemers betalen alleen voor de kosten van hun eigen warmtenet, en investeerders ontvangen meer zekerheid over het behalen van een redelijk rendement op hun investeringen", schrijven de onderzoekers.
Maar deze wijziging gaat dus gepaard met aanzienlijke tariefwijzigingen en verschillen tussen huishoudens. Dit komt volgens de onderzoekers door lokale omstandigheden, zoals de warmtebron, de grootte van het net en de dichtheid. Het komt er dus op neer dat huishoudens die aangesloten zijn op een goedkoop net minder gaan betalen en die met een duur net meer.
De onderzoekers hebben een schatting gemaakt om de kostenveranderingen in kaart te brengen. "Afhankelijk van het net waarop huishoudens zijn aangesloten en hun verbruik zou ongeveer de helft van de afnemers minder betalen dan nu, terwijl de rest juist meer kwijt is."
Bewoners starten zélf een eigen warmtenet: 'Een technisch hoogstandje'
De tien procent afnemers met de sterkste daling ziet het bedrag met gemiddeld 29 procent lager worden, terwijl de bovenste 10 procent stijgers gemiddeld 71 procent meer betaalt, wat neerkomt op meer dan 740 euro per jaar. Maar er zijn hiernaast nog veel meer huishoudens die aanzienlijk meer kwijt zijn.
Kwetsbare positie
Bovendien zal een groep afnemers met hoog vast tarief bij een laag verbruik vastzitten aan een hoge warmterekening. "Forse tariefstijgingen kunnen leiden tot nijpende gevolgen voor huishoudens in een kwetsbare positie omdat overstapmogelijkheden ontbreken", aldus de onderzoekers.
Afnemers van collectieve warmtenetten wonen overwegend in appartementen, vaak in (sociale) huurwoningen, waar energiekosten een groot deel van het besteedbaar inkomen kunnen vormen. "Betaalbaarheid is daarmee een cruciale randvoorwaarde om draagvlak te creëren voor verdere groei van collectieve warmte."
Oplossingen
Er is door onderzoekers ook gekeken naar manieren om stijgende kosten te beperken in het nieuwe systeem. Er wordt bijvoorbeeld gesproken over maximumtarieven.
Ook wordt er gewezen naar het Deense model. Daar zijn beheerders van warmtenetten non-profitorganisaties. Doordat er geen prikkel is om winst te maken, zouden de kosten voor een warmtenet omlaag kunnen, is de gedachte.
De grootste 'zonneboiler' van Nederland verwarmt een hele Groningse wijk:
