Verslavingsexperts zien opmars van daytraden: 'Je krijgt er een kick van'
Die regels moeten mensen beschermen tegen grote uitgaven die ze niet kunnen betalen. Voor gokbedrijven gelden die regels al, maar voor sites waar je dagelijks kan handelen in aandelen, cryptomunten of andere financiële producten nog niet.
Bij daytraden koop en verkoop je aandelen of andere financiële producten op dezelfde dag, met het doel om snel winst te maken. Dat kan verslavend zijn: "Je krijgt er een kick van. Als het goed gaat, dan voelt dat fantastisch en voelt het als gratis geld. Verlies je geld, dan heb je weer de behoefte om het goed te maken", zegt Ruth van Holst, universitair hoofddocent gedragsverslavingen, bij Amsterdam UMC.
Meer bescherming
Snelle beslissingen nemen en er de hele dag mee kunnen doorgaan. Daytraden lijkt in veel opzichten op gokken. Het lijkt alsof je er snel rijk mee kunt worden, maar het risico dat je veel geld verliest is groot. "Als beleggingsproducten heel erg gaan lijken op gokproducten, dan moeten mensen ook zo beschermd worden", zegt Tony van Rooij van het Trimbos Instituut.
Als iemand in korte tijd veel geld verliest of de limieten vaak verhoogt dan zou er door platforms ingegrepen moeten worden. "Als daar beleid voor komt dan kan er ook toezicht op gehouden worden", zegt Judith Noijen, adviseur preventie bij Jellinek.
Naast het ingrijpen bij risicovol gedrag is het volgens haar ook belangrijk dat er aandacht is voor de manier waarop er reclame wordt gemaakt. "Bescherming gaat niet alleen over het moment dat je aan het daytraden bent, maar ook hoe het je verleidt om ermee te beginnen."
Wat zijn de regels?
Qua wet- en regelgeving is er een groot verschil tussen gokbedrijven en beleggingsplatforms.
Gokbedrijven zijn verplicht om het speelgedrag van spelers in de gaten te houden. Als er signalen zijn van risicovol gedrag, bijvoorbeeld als je vaak en steeds hoger inzet, dan moet het casino met je in gesprek. Mogelijk volgt een speelstop. Dat heet een zorgplicht en de Kansspelautoriteit houdt toezicht.
Wie online wil handelen, moet alleen een kennistest of passendheidstoets doen van tevoren. Het beleggingsplatform beoordeelt dan of een klant voldoende kennis en ervaring heeft om de risico’s te begrijpen. Op online forums zijn veel tips en voorbeeldvragen te vinden om deze test te halen.
Voor een aantal risicovolle producten gelden een paar aanvullende regels.
Stress
Een daytradingverslaving kan grote gevolgen hebben: "Naast het financiële verlies kan het zorgen voor gebrek aan concentratie, stress en slaapgebrek. Dat kan invloed hebben op relaties, werk en studie", zegt Noijen.
Dit gebeurde ook bij Bram*(echte naam bekend bij de redactie). Hij vertelt aan RTL Nieuws over zijn verslaving.
Hoeveel mensen er in Nederland verslaafd zijn aan daytraden is nog niet bekend. Uit een rondvraag van RTL Nieuws blijkt dat verslavingsinstellingen en deskundigen een toename zien in het aantal mensen dat verslaafd raakt.
Volgens het Trimbos-instituut is het belangrijk dat de overheid hier meer onderzoek naar gaat doen en in kaart brengt om hoeveel mensen het gaat.
Nachten wakker door crypto: hoe snel verandert handelen in een obsessie?
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport laat weten dat ze geen onderzoek doen naar daytradingverslavingen. Ze nemen de signalen serieus en zien de overeenkomsten met gokken, maar ze vinden ook dat het niet hetzelfde is. Mensen die daytraden worden volgens het ministerie al beschermd door de huidige regels. Wel blijven ze alert op nieuwe ontwikkelingen en risico’s.
Reactie belegginsplatforms
RTL Nieuws vroeg beleggingsplatforms eToro, Saxo, Interactive Brokers, Degiro, Plus500 en XTB om een reactie. Alleen XTB en Saxo reageerde. Bij beide maken mensen van tevoren een passendheidstoets om te controleren of ze genoeg kennis en ervaring hebben.
XTB herkent zich niet in de vergelijking dat daytraden op gokken lijkt. Ze benadrukken dat ze zich aan de Europese wetgeving houden en klanten waarschuwen voor risico's.
Beleggingsbank Saxo zegt zich in te zetten om hun cliënten goed te informeren en op te leiden. "Beleggen zou volgens ons geen emotionele ervaring of adrenalinekick moeten zijn." Ze zijn daarom gestart met een nieuwe campagne die tegengewicht moet bieden aan 'snel rijk worden'– profielen die te vinden zijn op sociale media.