Failliete belegger van De Mol en Blokker heeft schuld van zeker 86 miljoen; wie is Frank Botman?

Curator Alice van der Schee verwacht dat de schuldenlast nog aanzienlijk op gaat lopen, als er een duidelijker beeld ontstaat van de failliete dochterbedrijven en alle schuldeisers zich hebben gemeld. Ook de schuld bij de Belastingdienst, die altijd vooraan staat bij faillissementen, is nog niet bekend.

Steenrijke klanten

Frank Botman is voor de gemiddelde Nederlander geen bekende naam. De namen van zijn steenrijke klanten zijn dat wel. Zo investeerde de inmiddels 61-jarige Gooise vermogensbeheerder de afgelopen dertig jaar honderden miljoenen voor de redersfamilie Van der Vorm, mediatycoon John de Mol en de weduwe van winkelbaas Jaap Blokker.

Maar de laatste jaren ging het dramatisch mis, resulterend in het faillissement van zijn vermogensbeheerder Dasym in augustus. Investeerders zijn naar eigen zeggen 130 miljoen kwijtgeraakt. Wie is Botman? En hoe kon de man die decennialang met succes de vermogens beheerde van enkele van de rijkste mensen van Nederland ten onder gaan?

Steenrijke klanten

Botman wordt in 1965 geboren in Amsterdam, en gaat op jonge leeftijd als handelaar werken op de effectenbeurs. Begin jaren negentig stapt hij over naar het pensioenfonds van IBM. Niet veel later verruilt hij die werkgever voor de investeringsmaatschappij van de familie Van der Vorm.

De Rotterdamse redersfamilie had eind jaren tachtig haar cruisebedrijf Holland America Lijn verkocht. En was met de opbrengst - ruim een half miljard euro - aan het investeren geslagen. HAL Investments stak geld in een waaier van bedrijven, van baggeraar Boskalis tot brillenwinkel Pearle. Dankzij hun succesvolle beleggingen behoren de Van der Vorms tot de rijkste families van Nederland.

John de Mol

In 2000 stapt Botman over naar John de Mol. Dankzij de verkoop van Endemol is de televisieproducent dat jaar miljardair geworden. Om dat vermogen te beheren, richt Botman voor hem het investeringsbedrijf Talpa Capital op.

Botman opereert aanvankelijk onder de radar, maar komt na 2006 steeds meer in de spotlights te staan. Dat komt onder meer omdat Talpa Capital dan niet meer alleen met het vermogen van De Mol werkt, maar steeds vaker ook met geld van derde partijen. Daarom wordt het bedrijf dat jaar omgedoopt tot Cyrte Capital.

Extern kapitaal

Om nog beter extern kapitaal te kunnen aantrekken, wordt Cyrte in 2007 overgenomen door verzekeraar Delta Lloyd. Botman verhuist mee, en krijgt zelf een belang van 15 procent in Cyrte. Zo deelt hij mee in de beheervergoedingen die het bedrijf bij zijn rijke klanten in rekening brengt.

Cyrte blijft overigens nog wel een deel van het vermogen van John de Mol beleggen. Maar daarnaast trekt de vermogensbeheerder ook honderden miljoenen aan van pensioenfondsen en banken. 

Botman krijgt vleugels

Het kapitaal van De Mol en de externe geldschieters geeft Botman vleugels. Hij is na 2006 betrokken bij enkele spectaculaire investeringen. Zo nemen de fondsen van Cyrte in 2007 belangen in televisieproducent Endemol en televisiezender RTL Nederland.

Dat levert Botman ook commissariaten bij die bedrijven op. Als De Mol in 2012 eveneens een belang in SBS neemt, wordt Botman als zijn vertrouweling ook daar toezichthouder. Botman is daarmee niet slechts investeerder op afstand, maar kan ook echt invloed op die bedrijven uitoefenen.

Andere deals

Botman steekt het geld van zijn klanten niet alleen in mediabedrijven. Zo haalt hij ook het nieuws met investeringen in bijvoorbeeld TomTom, Ordina en Bol.com. De webwinkel wordt in 2012 met een vette winst doorverkocht aan Ahold.

Voor de buitenwereld is het soms wel eens onduidelijk wie de honderden miljoenen nu precies investeren. Komt dat geld van John de Mol? Of van Delta Lloyd? Of van andere klanten, zoals pensioenfonds PGGM, ABN Amro bank of vermogende particulieren?

Privévermogen

Zelf behoort Botman overigens niet tot de superrijken van Nederland. Hij is 'slechts' de man die het vermogen van anderen belegt. Dat hij daar zelf uiteindelijk ook goed geld mee verdient, is duidelijk. Volgens NRC strijkt hij in 2010 bijvoorbeeld ruim 5 miljoen euro aan dividend op. Zakenblad Quote schat zijn privévermogen in 2016 op 40 miljoen euro.

Dat Botman goed in zijn slappe was zit, blijkt ook uit zijn onderkomens. In 2014 koopt hij met een hypotheek van 4,6 miljoen euro een kapitale villa in Hilversum. In 2024 legt hij volgens het FD 8,2 miljoen euro neer voor landgoed Zuiderhof in Naarden.

Azen op De Telegraaf

Van alle investeringen dankt Botman veruit zijn meeste bekendheid aan de Telegraaf Media Group (TMG). Hij en zijn geldschieter De Mol azen ruim tien jaar op de kwakkelende, beursgenoteerde krantenuitgever. Zij vinden TMG ondergewaardeerd, en zien juist enorme potentie in de vertrouwde mediatitels en journalisten van het bedrijf.

Daarom bouwt Botman in 2007 en 2008 met zijn Cyrte-fondsen een belang van ruim 20 procent in TMG op. Dit aandelenpakket legt de basis voor de felle overnamestrijd om de uitgeverij tussen De Mol en het Belgische Mediahuis in 2017, die de televisietycoon eind dat jaar echter verliest.

Laaielichter

Nog vervelender is dat de jacht op De Telegraaf ook leidt tot een slepend conflict met investeerder Marcel Boekhoorn, die rijk werd dankzij de verkoop van telecombedrijf Telfort en bekend is als eigenaar van Ouwehands Dierenpark.

Volgens Boekhoorn kocht hij in 2008 voor 54 miljoen euro aan aandelen in TMG, waarvoor Botman hem een prijsgarantie zou hebben gegeven. Wanneer de koers van de krantenuitgever keldert, blijkt dat Botman daar anders over denkt.

Boekhoorn sleept Botman in 2009 voor de rechter en procedeert zes jaar lang door, tot aan de Hoge Raad. Hoewel Botman alle zaken wint, levert de affaire - die breed in de media wordt uitgemeten - hem veel negatieve publiciteit op. Zo schildert zijn opponent hem af als een onbetrouwbare 'laaielichter met een stropdas', een kwalificatie die aan hem blijft kleven.

Zelfstandig verder

Ook de samenwerking met Delta Lloyd is geen langdurig succes. In 2013 gaan Botman en de verzekeraar weer uiteen. De reden van de scheiding blijft onbekend. Botman gaat als zelfstandig vermogensbeheerder verder, onder de naam Dasym.

Vanuit zijn kantoor in Naarden bedient hij met enkele tientallen medewerkers zijn vermogende klanten. Maar na het wapengekletter rond krantenuitgever TMG wordt het na 2017 toch een beetje stil rondom hem.

Gouden deal Blokker

Wel weet Botman in 2020 nog een gouden deal te sluiten. Hij mag het vermogen gaan beheren van Els Blokker, de weduwe van de in 2011 overleden winkeltycoon Jaap Blokker. Dat vermogen bedraagt bijna één miljard euro, en levert Botman jaarlijks bijna 10 miljoen euro aan beheersvergoedingen op.

De deal is niet onomstreden. Volgens Blokkers zoons laat Botman hun moeder te veel betalen, en is het vermogen bij hem niet in goede handen. De familietwist wordt in 2024 publiekelijk voor de rechter uitgevochten, waardoor Botman tegen wil en dank opnieuw in de schijnwerpers staat.

Beroerd nieuws

In 2025 besluiten de strijdende partijen het familievermogen te verdelen. Fijn voor de zoons, maar beroerd nieuws voor Botman. Hoewel hij de schatkistbewaarder van Els Blokker blijft, verliest hij het beheer over ruim 600 miljoen euro. En daarmee een jaarlijkse beheervergoeding van 6 miljoen.

Toeval of niet, maar deze tegenvaller wordt al snel gevolgd door meer slecht nieuws. Zo meldt het FD in januari dat Botman worstelt met schulden. Hij zou voor tientallen miljoenen aan leningen bij vermogende ondernemers hebben afgesloten, maar daarover sinds vorig najaar geen rente meer betalen.

Failliet

Begin maart meldt de zakenkrant dat Els Blokker haar vermogen bij Botman heeft weggehaald, wegens een vertrouwensbreuk. Daarmee vallen ook de resterende beheervergoedingen weg.

Botman zegt begin dit jaar nog tegen de krant dat hij werkt aan een oplossing voor zijn schuldeisers. Maar op 11 augustus valt het doek, met zijn persoonlijke faillissement en dat van zeven van zijn belangrijkste bedrijven. Inmiddels zijn er nog 23 faillissementen van dochterbedrijven gevolgd.

Complex

Die wirwar aan bedrijven, maakt het faillissement 'diffuus en complex' en het is dan ook nog niet duidelijk wat de oorzaak van het bankroet is, schrijft de curator. "De beantwoording van deze vraag is onderwerp van het oorzaken- en rechtmatigheidsonderzoek dat wordt voorbereid. De directe aanleiding voor de faillissementen was de hoge ontstane schuldenlast binnen de failliete vennootschappen, waarbij vele vennootschappen hoofdelijk voor de schulden verbonden zijn."