Twee volledig Europese satellieten naar de ruimte voor minder afhankelijkheid van de VS

Vannacht om 03.21 uur (Nederlandse tijd) worden de twee satellieten gelanceerd vanaf het platform in Kourou, in Frans-Guyana. De ene satelliet gaat vanuit de ruimte onder meer oceanen en land monitoren. De ander de gezondheid van gewassen.

Door oplopende spanningen is Europees-Amerikaanse samenwerking geen vanzelfsprekendheid meer. Het risico bestaat dat de Amerikanen de EU bijvoorbeeld de toegang tot bepaalde diensten ontzegt. 

Macht 

Neem de oorlog in Oekraïne. De satellieten die Oekraïne gebruikt om te communiceren in de oorlog met Rusland zijn grotendeels Amerikaans. De Amerikanen hebben dus alles te zeggen over of deze wel of niet beschikbaar zijn voor de Oekraïners. Niet Europa.

"Het idee is dat Europa zelf de technologie, de data en de lanceercapaciteit moet kunnen leveren, zonder steeds afhankelijk te zijn van bijvoorbeeld Elon Musk of Amerikaanse bedrijven", zegt defensiedeskundige Patrick Bolder van HCSS. Daarom investeert de EU nu in haar eigen ruimtevaartindustrie."

Er is wel werk aan de winkel. Want hoewel Europa wereldwijd een belangrijke rol speelt op het gebied van satellieten en ruimteonderzoek, beschikt ze niet over een grote 'lanceercapaciteit' (het in staat zijn om zelf lanceringen te doen), zegt Philippe Schoonejans, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Ruimtevaart (NVR).

In Europa zijn zo'n tien tot vijftien lanceringen per jaar. Terwijl de VS afstevent op duizend lanceringen, noemt hij als voorbeeld.

15.000 tegenover 500 satellieten

Datzelfde geldt voor het bouwen van satellieten. Als de satellieten van Starlink worden meegeteld, beschikt de VS over ongeveer 15.000 satellieten in de ruimte. Daaronder vallen zowel civiele als militaire systemen, en duizenden communicatiesystemen van Starlink. In Europa ligt dat aantal veel lager, rond de 500.

Met zowel de lanceercapaciteit als het bouwen van satellieten worden al stappen in de goede richting gezet, zegt Schoonejans. Eerder deze maand werd voor het eerst een raket vanuit Europa gelanceerd, in Noorwegen.

Maar kan de EU haar achterstand op de VS nog inhalen? Dat is lastig, zegt Bolder. Vooral door het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk, SpaceX, lopen de Amerikanen enorm voor. SpaceX heeft een herbruikbare raket die de kosten van lanceringen enorm heeft verlaagd, wat de VS aantrekkelijk maakt om raketten vanuit te lanceren. 

De EU heeft nog geen herbruikbare raket. "Het kan nog vijf tot tien jaar duren totdat Europa die ook heeft, al gaat het soms sneller dan gedacht", zegt de defensie-expert. 

Voor de EU wordt het nu een uitdaging om lanceringen voor commerciële partijen aantrekkelijker te maken, bijvoorbeeld door een lagere prijs. Als een bedrijf uit India telecommunicatie met een raket naar de ruimte wil lanceren, moet Europa een optie worden, zegt Schoonejans.