Huidige hitte heeft duidelijke link met klimaatverandering
Wat voorheen onmogelijk was, is nu mogelijk geworden, stellen ze. Ze maken daarvoor de vergelijking met een halve eeuw geleden. "Zowel de maximumtemperaturen overdag als de nachttemperaturen tijdens deze hittegolf zouden in deze tijd van het jaar vrijwel onmogelijk zijn geweest in 1976 – slechts 50 jaar geleden."
Ook zeggen ze dat de huidige extreem hoge temperaturen overdag nu ongeveer 10 keer vaker voorkomen ten opzichte van het jaar 2003, toen er ook een beruchte Europese hittegolf plaatsvond. In dat jaar stierven tienduizenden mensen, veelal ouderen, door de hitte.
De huidige nachttemperaturen in sommige gebieden in Europa zouden in 2003 zelfs meer dan honderd keer minder waarschijnlijk zijn geweest.
Fossiele brandstoffen uitfaseren 'cruciaal'
Op basis van hun analyse sluiten de onderzoekers uit dat El Nino een rol speelt bij het veroorzaken van de huidige hoge temperaturen. Daarnaast beklemtonen ze dat periodes van intense hitte fors toenemen.
Code rood vanwege bloedhitte in Frankrijk: '44 graden is heel heftig'
"Een snelle uitfasering van fossiele brandstoffen is cruciaal als we in de toekomst nog hogere temperaturen en de gevolgen daarvan willen voorkomen." Hoe sterk de huidige opwarming al is, blijkt dus als je de temperaturen van nu vergelijkt met die van 50 jaar geleden.
Een soortgelijke hittegolf in juni zou toen ongeveer 3,5 graad koeler zijn geweest, en ongeveer 2 graden koeler in het jaar 2003. De nachttemperaturen zouden in juni 1976 ongeveer 2,4 graad lager zijn geweest en 1,3 graad lager in 2003.
Maand juni bijzonder
Bijzonder is dat van alle maanden in grote delen van West-Europa de maand juni inmiddels het snelst opwarmt. Veel Europese hoofdsteden maken nu niet alleen de heetste drie junidagen mee, maar ook de heetste drie dagen van alle maanden sinds 1950.
Wat is World Weather Attribution?
Het onderzoek is uitgevoerd door de onderzoeksgroep World Weather Attribution, met klimaatonderzoekers uit verschillende landen, waaronder Nederland.
Deze groep werd elf jaar geleden opgericht, om bij weersextremen te onderzoeken of en zo ja in welke mate door mensen veroorzaakte klimaatverandering een rol speelt. Geregeld is dit het geval, maar zeker niet altijd.
Het risico van hitte concentreert zich vooral in (grote) steden. Veel huizen, scholen, vormen van transport en energie-infrastructuur zijn niet ontworpen voor deze voortdurend hoge temperaturen, schrijven de onderzoekers.
Deze zomer laat volgens hen zien dat door een wereldwijde gemiddelde opwarming van 1,4 graad de grenzen al bereikt worden van wat de maatschappij aankan.
Eerder deze week maakten we deze video over de zorgwekkende stijging van dagen van 35 graden of meer:
Hitte gevaarlijk
Bekend is dat hitte van alle weersextremen de meest gevaarlijke is. Hittegolven veroorzaken volgens de analyse in Europa 'meer sterfgevallen dan alle andere natuurlijke gevaren samen'. Door de vergrijzing, de toename van chronische ziekten en onvoldoende hittebestendige huizen, nemen de kwetsbaarheid en de druk op de gezondheidszorg in Europa toe.
Ook is de kwetsbaarheid voor hitte in de loop van de tijd verschoven, aldus de onderzoekers: "Van voornamelijk alleen wonende ouderen naar bevolkingsgroepen die te maken hebben met sociaaleconomische achterstand en chronisch zieken – waaronder daklozen en migranten."
In herhaling vallen
Hoogleraar klimaatwetenschap aan Imperial College Londen Friederike Otto is een van de onderzoekers, en kan het riedeltje inmiddels dromen: "Wetenschappers zoals ik beginnen in herhaling te vallen. We geven jaar na jaar soortgelijke reacties op extreme hitte die steeds verder oploopt. Ja, dit is klimaatverandering. Ja, wij zijn de oorzaak. Nee, het is niet El Nino. Ja, we hebben de oplossingen. Nee, we voeren ze niet snel genoeg door."
Onderzoeker Theodore Keeping, expert op het gebied van extreem weer, benadrukt dat de aanhoudende uitstoot van broeikasgassen als CO2 direct verantwoordelijk is voor de overlast die mensen deze week ervaren in hun huizen, op scholen en op de werkvloer. De snelheid van de veranderingen noemt hij 'verontrustend'.