Kabinet bereidt steun voor bij verdere stijging energieprijzen, maar trekt portemonnee nog niet
In een brief aan de Tweede Kamer schetst het kabinet een onvoorspelbaar beeld van de energiemarkt door de oorlog in het Midden-Oosten. Hoewel de druk toeneemt en de Straat van Hormuz momenteel onbegaanbaar is voor scheepvaart, blijft het voorlopig bij het verkennen van opties.
De brief is door verschillende bewindspersonen, onder wie Heleen Herbert van Economische Zaken en Eelco Heinen van Financiën, ondertekend, en schetst een zorgwekkend beeld van de veiligheidssituatie in de Golfregio. Sinds eind februari zijn olietankers en vitale energie-infrastructuur het doelwit van gerichte aanvallen, waardoor de markt voor gas en olie uiterst dynamisch en onvoorspelbaar is geworden.
Prijs olie en benzine stijgt, terwijl noodvoorraad wordt verkocht: hoe kan dat?
Hoewel de overheid benadrukt dat er momenteel geen acute fysieke tekorten aan brandstof zijn, is de economische impact inmiddels pijnlijk duidelijk. De adviesprijzen voor benzine en diesel zijn in slechts een maand tijd met respectievelijk 10 procent en 22 procent gestegen tot ongeveer 2,48 euro per liter.
Geen overhaast ingrijpen
Ondanks deze forse prijsstijgingen stelt het kabinet dat het niet verstandig is om nu al overhaast in te grijpen met nieuwe miljardensteun. De huidige situatie wordt in Den Haag nog niet direct gelijkgesteld aan de extreme energiecrisis van 2022, toen de gasprijs korte tijd het ongekende niveau van 300 euro per megawattuur bereikte.
Wel wordt er achter de schermen een uitgebreide gereedschapskist aan maatregelen voorbereid voor het geval de situatie richting de winter verslechtert. Hierbij wordt gedacht aan een nieuwe energietoeslag, een energieprijsplafond of een tijdelijke verlaging van de accijnzen en energiebelasting. Ook het verhogen van de huurtoeslag en het minimumloon wordt als optie verkend om de koopkracht te stutten. Maar besluitvorming volgt pas in augustus, schrijft het kabinet, want dan wordt begroting aangepast.
Kabinet wil komend najaar nieuw noodfonds voor mensen die energierekening niet kunnen betalen
Deze afwachtende houding van de Nederlandse politiek staat in contrast met de acties in andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk waar premier Starmer al miljoenen ponden aan directe steun heeft toegezegd aan kwetsbare gezinnen.
Premier Starmer trekt 53 miljoen pond uit voor kwetsbare huishoudens die afhankelijk zijn van stookolie, en de Britse toezichthouder start een onderzoek naar mogelijke prijsopdrijving. De Britse regering hoopt met dit pakket de meest kwetsbare groepen te beschermen tegen de wereldwijde schokken op de oliemarkt, nu de prijzen op ruim boven de 100 dollar per vat liggen.
Zorgen bij ondernemers
Naast huishoudens worden ook ondernemers hard geraakt door het conflict. De export naar de Golfregio is door de blokkade van de Straat van Hormuz grotendeels ontregeld en vooral de kunstmestindustrie kampt met stijgende kosten door de afhankelijkheid van grondstoffen uit die regio.
Het ministerie van Economische Zaken stelt nauw contact te houden met het bedrijfsleven over de gevolgen, maar ook hier blijft extra steun voorlopig beperkt tot bestaande regelingen voor de energie-intensieve industrie.
De brandstofprijzen gaan door het dak. Hoe je zuiniger rijdt, zie je in deze video:
