Waarom en wanneer gaat Nederland de Straat van Hormuz beveiligen? En lopen we dan risico?
Hoe zat het ook alweer met de Straat van Hormuz?
De Straat van Hormuz is een smalle vaarroute waar schepen maar mondjesmaat doorheen kunnen. De vaarroute is wel erg belangrijk voor het vervoer van olie en gas uit die regio. Nadat de Verenigde Staten Iran aanvielen besloot Iran de route af te sluiten. Dat had enorme effecten op de internationale olie- en gasprijzen en dus ook op de wereldeconomie.
Maar nu is er een staakt-het-vuren, dus alles is in orde?
Nou, nog niet. Het staakt-het-vuren is afgekondigd voor twee weken. Daarna zouden de vijandelijkheden opnieuw kunnen beginnen. De hoop is natuurlijk dat het leidt tot een permanent vredesakkoord. Intussen komt het scheepsverkeer door de belangrijke vaarroute heel langzaam op gang.
En wat gaat Nederland daar doen?
De Amerikaanse president Trump wil snel duidelijkheid over de concrete bijdrage die landen kunnen leveren bij het verzekeren van de vrije doorvaart door de Straat van Hormuz. Nederland is een van de landen die heeft aangeboden te willen helpen bij het beveiligen van de vaarroute. Maar belangrijke voorwaarde daarbij is dat alle vijandigheden voorbij zijn. Toch worden er wel al voorbereidingen getroffen voor militaire missies.
Energierekening daalt niet zomaar bij staakt-het-vuren VS en Iran
Waarom gaat Nederland dit doen?
Een belangrijke reden is om Trump tevreden te stellen. De Amerikaanse president voelt zich in de steek gelaten bij de oorlog tegen Iran. Europese landen wilden daar niet aan meedoen, tot frustratie van Trump. Die sprak herhaaldelijk zijn teleurstelling uit over de Europese NAVO-bondgenoten en noemde het bondgenootschap een papieren tijger. Ook dreigde hij uit de NAVO te stappen.
Met het optuigen van de missie in de Straat van Hormuz willen Nederland en andere landen een duidelijk signaal geven dat ze niet helemaal aan de zijlijn blijven staan, en wel degelijk een rol willen spelen in het garanderen van de scheepvaart door de Straat van Hormuz. Voorwaarde is wel dat het vechten eerst echt stopt. Dat moment lijkt nu dichtbij.
De Straat van Hormuz is van groot belang voor de wereldhandel. Ook Nederland is sterk afhankelijk van toevoer van olie en gas uit de regio via deze vaarroute en heeft er baat bij dat deze weer open is. Het is daarom niet alleen om Trump een plezier te doen, maar ook uit weloverwogen eigenbelang dat het kabinet kijkt naar het optuigen van een missie.
Wat zou de Nederlandse rol kunnen zijn?
Het kabinet heeft al bij herhaling benadrukt dat het mijnenjagers kan leveren. Er wordt ernstig rekening mee gehouden dat er zeemijnen zijn neergelegd in de Straat van Hormuz. Onze marine is gespecialiseerd in het ruimen van dergelijke zeemijnen. Dat is een capaciteit die niet ieder land heeft. De VS bijvoorbeeld heeft vorig jaar nog afstand gedaan van een deel van hun mijnenvegers.
Verder heeft Nederland ervaring met antipiraterijmissies. Ervaring die bij een missie om de Straat van Hormuz veilig te houden goed van pas zou komen.
En eerder hield het kabinet al uitdrukkelijk de optie open dat de Evertsen een rol zou gaan spelen bij het bewaken van de vrije scheepvaart, bijvoorbeeld als onderdeel van het verband met het Franse vliegdekschip de Charles de Gaulle waarmee het nu ook een vlootverband vormt om de Middellandse Zee bij Cyprus veilig te houden.
Nederland en zeven grote landen zullen bijdragen aan beschermen Straat van Hormuz
Wanneer moet dat gaan gebeuren?
Het zal zeker enkele weken duren om zo’n missie op te tuigen, zei premier Jetten eerder deze week al. En voor Nederland gelden daarbij twee belangrijke voorwaarden: het staakt-het-vuren moet standhouden. En als het aan het kabinet ligt, vindt zo’n missie plaats onder internationaalrechtelijke vlag, bijvoorbeeld op basis van een VN-mandaat. Er zijn dus nog wel een paar hobbels te nemen voordat het zover is.
Tegelijkertijd wordt nu al wel hard gewerkt aan de voorbereidingen, om zodra het kan van start te gaan. Want de hele wereld lijdt onder de blokkade van de Straat van Hormuz, en het is in ieders belang om de vrije doorvaart snel te herstellen. Daar komt nog bij dat Trump snel duidelijkheid eist. Maar ook als hij dat niet had gedaan was het in het belang van alle deelnemende landen geweest om ervoor te zorgen dat zodra het vechten definitief is gestopt de Straat van Hormuz weer snel normaal kan worden gebruikt voor de scheepvaart.
Bekijk hier hoe belangrijk de Straat van Hormuz is voor de wereldwijde economie:
