Defensie grootste gebruiker privéjets: vlucht Brekelmans naar Canada kostte 180.000 euro
Twee maanden geleden ontstond nog commotie over een eendaags bezoek van defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) aan marinefregat Zr. Ms. Evertsen. Het gecharterde privévliegtuig waarmee ze naar Cyprus reisde, kostte ruim 90.000 euro.
Flitsbezoek minister Yeşilgöz aan marinefregat Evertsen kostte 92.997 euro
Ter verdediging voerde de minister aan dat er 'nou eenmaal geen easyJets op vliegdekschepen landen'. Het was een duur bezoekje aan marineschip Zr.Ms. Evertsen, maar zeker niet de duurste inhuur van een privévliegtuig de afgelopen jaren.
Reis naar Irak
Die eer komt Ruben Brekelmans toe. Hij staat op nummer 1 en 2 van de duurste reizen. De duurste reis was die naar Canada in november vorig jaar.
Maar vlak voordat hij afzwaaide reisde hij in januari van dit jaar ook nog af naar Irak, om persoonlijk excuses over te brengen voor het bombardement op Hawija. Bij een aanval door de Nederlandse luchtmacht op een bommenfabriekje van terreurgroep IS in 2015 vielen veel burgerdoden.
Daarnaast bracht hij een bezoek aan de Nederlandse militairen die in de Iraakse stad Erbil waren gestationeerd. Totale kosten van deze reis: 170.000 euro.
Aanvankelijk was voor deze reis een lijnvlucht geboekt. Maar vanwege de verslechterende veiligheidssituatie in de regio werd besloten deze te annuleren. De Gulfstream was niet beschikbaar en huur van een privévliegtuig was voor de zeskoppige delegatie de enige optie die overbleef.
Eind vorig jaar gaf Brekelmans zelfs ruim 180.000 euro uit aan een ingehuurd vliegtuig om deel te nemen aan een conferentie in Canada: het Halifax International Security Forum. Uit richtlijnen die het ministerie zelf eerder heeft geschetst blijkt dat inhuur van een privévliegtuig alleen is toegestaan als een lijnvlucht geen optie is én het regeringsvliegtuig niet beschikbaar is.
Directe vlucht geen optie
Vanaf Schiphol gaan dagelijks directe vluchten naar Halifax, maar volgens het ministerie was dat 'agenda-technisch niet te combineren met verplichtingen in Nederland'. Zo wilde Brekelmans onder andere de ministerraad niet missen. De delegatie die naar Canada afreisde telde tien personen, waardoor de kosten op 18.348 euro per persoon uitkwamen.
Tel je daarbij de kosten van een bezoek aan een conferentie over AI in Spanje enkele weken later (46.000 euro), dan kom je aan een totaalbedrag van 400.000 euro dat de minister de laatste zes maanden in functie besteedde aan privévluchten.
Wanneer mag een minister een privé-toestel inhuren?
Voor hun werk moeten ministers regelmatig reizen. Ook met het vliegtuig. De regering heeft daarvoor een eigen toestel, de PH-GOV. Het ministerie van Defensie heeft ook nog een eigen vliegtuig, de Gulfstream. Dat kan worden gebruikt voor bijvoorbeeld troepenbezoek in het buitenland. Als deze vliegtuigen niet beschikbaar zijn, zo is de regel, dan moet eerst worden gekeken of een lijnvlucht ook een optie is. Zo niet, dan is een optie om een privé-toestel in te huren.
Tweede Kamer kritisch over prijzig bezoek aan Evertsen: 'Zonde van het geld'
Ook Algemene Zaken en Buitenlandse Zaken maken met enige regelmaat gebruik van ingehuurde privétoestellen. Zo kreeg toenmalig premier Dick Schoof vorig voorjaar een uitnodiging om de ondertekening van het vredesplan voor Gaza in Caïro bij te wonen. Er was maar kort de tijd om vervoer te regelen. De gecharterde vlucht kostte 90.000 euro.
Begin 2023 was toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra (CDA) ruim 80.000 euro kwijt aan een bezoek aan Roemenië. Aanvankelijk zou hij met de Gulfstream gaan, maar die viel uit vanwege een defect. Aangezien er bezoeken gepland stonden aan drie locaties verspreid over het land was een privévlucht de enige overgebleven optie.
Andere ministeries maken slechts sporadisch gebruik van ingehuurde privévliegtuigen. Als dat al gebeurt, is dat vooral voor vluchten tussen de eilanden. Dat gaat meestal om bedragen van hooguit enkele duizenden euro's, met een enkele uitschieter van tienduizenden euro's. Vooral Alexandra van Huffelen ging als staatssecretaris van Koninkrijksrelaties in Rutte-IV vaak naar de overzeese gebiedsdelen.
Premier Jetten over duur bezoek Yeşilgöz aan Evertsen: 'Dit was helaas de enige optie'
Geschrokken Kamerleden
Tweede Kamerlid Hidde Heutink van de Groep Markuszower schrikt van de hoge uitgaven aan privévluchten. "We hebben het wel over belastinggeld." De prijs voor de vlucht van Brekelmans naar Canada van 180.000 euro noemt hij 'echt onuitlegbaar'. "Het is zo ongelooflijk veel geld." Volgens Heutink had dit ook prima met een lijnvlucht gekund.
"Ik wou dat ze dat belastinggeld inzetten voor de Nederlander", vervolgt hij. "De Nederlander kan amper nog de lasten betalen. Veel te hoge benzineprijzen aan de pomp. De boodschappen zijn te duur en ondertussen gaat het kabinet het ene na het andere snoepreisje maken in het buitenland."
Ministerraad skippen
SP-leider Jimmy Dijk begrijpt dat er soms vluchten moeten worden gemaakt door bewindspersonen. "Maar er zit wel een aantal vluchten tussen met privéjets waarvan je je echt kan afvragen: is dat noodzakelijk? Zeker in een tijd dat hier ieder dubbeltje omgedraaid moet worden."
Ook Dijk zet vraagtekens bij de vlucht van Brekelmans naar Canada. "180.000 euro voor een vlucht naar een veiligheidsconferentie die gelijk liep met de ministerraad. Waarvan je denkt, had je die ministerraad dan niet kunnen skippen en een lijnvlucht kunnen boeken?" aldus Dijk. "Als je ziet dat mensen niet kunnen rondkomen in de samenleving, dat de kosten voor mensen oplopen. Dan mag je ook verwachten van ministers en het ministerie dat ze zuinig omgaan met onze belastingcenten."
'De duurste'
Volt-leider Laurens Dassen snapt dat als er legitieme redenen zijn, er gebruik gemaakt kan worden van een privéjet. "Maar als ik nu kijk naar sommige vluchten dan vraag ik me af of dat echt noodzakelijk was." Zoals die dure vlucht van Brekelmans. "Als ik kijk naar zijn agenda, naar het tijdstip hiervan, naar de mogelijkheid om naar Canada te vliegen, dan zou ik zeggen: dat was niet per se nodig geweest", aldus Dassen.
"Er zijn vast andere mogelijkheden om ook naar Canada te gaan. In dit geval weet ik niet of dit nou de beste manier was om te gaan. In ieder geval wel de duurste."
Reactie Defensie
Het ministerie van Defensie zegt in een reactie dat het altijd scherp is op de kosten die bewindspersonen maken voor buitenlandse reizen. Externe inhuur gebeurt volgens het ministerie slechts incidenteel. En als al wordt overwogen om een privévlucht te boeken, doorloopt het ministerie steevast het reguliere stappenplan en wordt gekeken of een lijnvlucht echt geen optie is.
Het was 'zeker nodig' dat defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) naar Cyprus vloog voor een bezoek aan het fregat Zr. Ms. Evertsen. "Er is nog geen easyJet dat op een vliegdekschip landt", zei een geërgerde Yeşilgöz. Bekijk dat hier:
