Jetten kan vandaag borst nat maken: wankel minderheidskabinet onder vuur
In de Tweede Kamer kwamen gisteren tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) de fractievoorzitters van alle oppositie- en coalitiepartijen aan het woord. De debatten die deze week plaatsvinden, worden gezien als de belangrijkste van het jaar. Rond 01.30 uur vannacht was het debat afgelopen, lees hier ons liveblog terug.
'Nobody knows'
De vraag die gisteren overheerste, was hoe het kabinet aan een meerderheid moet komen voor de kabinetsplannen. De coalitiepartijen D66, VVD en CDA hebben geen meerderheid in de Tweede Kamer, maar hebben wel steun nodig voor de begroting die ze op Prinsjesdag hebben gepresenteerd. De uitkomst van de hele dag debatteren is volgens politiek verslaggever Fons Lambie 'dat er niemand is die weet hoe deze minderheidscoalitie kan werken'.
"Sommige partijen hebben het over een totaalakkoord tussen coalitie en oppositie, andere partijen willen weer op deelbegrotingen zaken doen, maar wat het gaat worden: nobody knows", legde Lambie gisteravond laat uit.
Prinsjesdag: dit verandert er (mogelijk) in 2027 voor je portemonnee
Het zijn voor premier Rob Jetten de eerste Algemene Beschouwingen. "En dan ook nog eens van een wankel minderheidskabinet", zegt Lambie. "De oppositie zal hem vanochtend onder vuur nemen, en met name ook over de vraag: had hij niet veel meer kunnen doen deze zomer? En welke weg ziet hij in deze politieke onzekerheid? Want hij zal zijn minderheidsexperiment toch ergens de komende tijd van de grond moeten krijgen."
Omdat meerderheden voor de begroting nog onzeker zijn, hangt veel af van de standpunten van oppositiepartijen. De fractievoorzitters van de belangrijkste oppositiepartijen botsten gisteren al fel.
De spanning liep bijvoorbeeld op toen Jesse Klaver van PRO Joost Eerdmans van JA21 waarschuwde niet per begroting te gaan 'shoppen':
Eerdmans liet gisteren doorschemeren dat hij deelbegrotingen wil steunen, ook al zei hij eerder dat het kabinet moet kiezen tussen links en rechts. "Dat kan het minderheidskabinet iets van hoop geven", zegt verslaggever Fons Lambie. "Al zijn de problemen niet voorbij, want wat als PRO van Jesse Klaver op andere begrotingen weer afhaakt? In dat scenario wordt dit najaar elke losse begroting een wankele boel."
CDA-leider Henri Bontenbal zei gisteren dat het 'jammer' is dat het niet is gelukt om een begroting te maken die op voorhand op steun kan rekenen in de Tweede en Eerste Kamer.
Premier Jetten: bezuinigingen blijven in boeken, maar zijn bespreekbaar
"Dit minderheidsexperiment is er omdat D66 en VVD er in de formatie niet uitkwamen", blikt Fons Lambie terug. "VVD wilde niet met links, D66 wilde niet met rechts, in de zomer kwamen ze er niet uit en ook vandaag is er nog geen beweging. De Nederlandse politiek zit voorlopig vast. En je ziet heel Den Haag - coalitie én oppositie - nog altijd zoeken: hoe werkt dat eigenlijk, zo'n minderheidskabinet? Kan het wel werken de komende maanden?"
'Geen nieuwe verkiezingen'
Eén ding is volgens Lambie duidelijk: "Het overgrote deel van de Kamer wil nu geen nieuwe verkiezingen. Maar hoe en wanneer coalitie en oppositie wel nader tot elkaar komen, dat is nog onduidelijk."
Politiek verslaggever Frits Wester stelt dat premier Rob Jetten een hele vervelende dag wacht: