Gemeenteraadsverkiezingen gaan vooral over wonen en veiligheid
In grote delen van het land vinden mensen de wooncrisis het belangrijkste thema bij de gemeenteraadsverkiezingen, vooral jonge mensen (50 procent). Niet verrassend, want juist zij merken het meest van de woningnood, de wachttijden voor sociale huur en andere moeilijkheden voor starters.
Bij ouderen ligt dat anders. Zij noemen veiligheid het vaakst als belangrijkste thema (47 procent). Dat gaat over de aanwezigheid van de wijkagent, overlast op straat, maar ook over bijvoorbeeld babbeltrucs en oplichting van ouderen.
Verschillen per regio
Het verschilt ook per regio wat mensen belangrijk vinden. In de meeste regio's staat wonen bovenaan, maar bijvoorbeeld in het zuidwesten van het land en rondom de grote rivieren is veiligheid een veel groter thema. In grensregio's, bijvoorbeeld in Limburg en Groningen, is de leefbaarheid van de wijk juist hét thema van de verkiezingen.
Bekijk in deze kaart op welke thema's mensen in jouw regio vooral hun stem baseren:
Kiezers stemmen niet uitsluitend op basis van lokale thema's, blijkt uit het onderzoek. Iets meer dan de helft (53 procent) van de mensen baseert hun stem op lokale kwesties, een derde (34 procent) zegt dat een combinatie van landelijke en lokale onderwerpen doorslaggevend is.
Een kleine groep (9 procent) laat zich vooral leiden door de landelijke politiek. Dat zijn vaker kiezers van PVV en Forum voor Democratie dan van andere partijen en komt vooral door hun visie op de opvang van asielzoekers.
Liever lokaal
Veel mensen geven, net als bij de afgelopen paar gemeenteraadsverkiezingen, vaak de voorkeur aan lokale partijen boven de landelijke partijen. Van de kiezers die nu al weten wat ze gaan stemmen, zegt bijna drie op de tien voor een lokale partij te kiezen.
Daar hebben ze verschillende redenen voor. Sommigen denken dat landelijke partijen een 'dubbele agenda' hebben: "Lokale partijen kiezen nog echt voor hun eigen inwoners. De landelijke partijen die lokaal opereren die laten hun oren hangen naar het landelijk beleid van hun partij."
Lokale partijen in opmars: 'Er wordt minder op de automatische piloot gestemd'
Anderen hebben het gevoel dat de kandidaten van lokale partijen beter geworteld zijn in de gemeenschap. "De meeste lokale partijen hebben veel en goed contact met de burgers, dat kan je van de landelijke politiek helaas niet zeggen", vindt iemand.
Een ander: "Lokale bestuurders hebben feeling en kennis van de gemeente, zijn inwoners en kennen de regio." Overigens is het voor alle raadsleden wettelijk verplicht om in de gemeente te wonen waar zij raadslid zijn.
Ondanks hun leeftijdsverschil van maar liefst 75 jaar staan Sem en Bernard allebei op de kieslijst van Echt voor Barendrecht:
Verantwoording
Het onderzoek is uitgevoerd van 3 tot en met 5 maart 2026 onder ruim 22.000 leden van het RTL Nieuwspanel. Het onderzoek is na weging representatief voor vijf variabelen, namelijk: leeftijd, geslacht, opleiding, werkzaamheid en politieke voorkeur (stemgedrag Tweede Kamerverkiezingen 2025). Het RTL Nieuwspanel telt ruim 63.000 leden.
Wil jij voortaan ook meedoen aan onderzoeken van het RTL Nieuwspanel? Meld je dan hier aan!