Hechte band shorttrackers is goud waard: 'Het voelt echt als familie'
'Wat Jens kan, kan ik ook', dacht Xandra Velzeboer voorafgaand aan de start van haar finale op de 1000 meter. Van 't Wout, zelf goed voor twee keer goud bleek de juiste inspiratiebron voor Velzeboer die het totaal voor de shorttrackploeg naar vier bracht. De shorttrackers halen in Milaan het beste in elkaar naar boven.
Familiegevoel
Niet alleen de rondjes op de baan, maar ook de lijntjes tussen de ploeggenoten van de gouden shorttrackploeg zijn kort. Zussen, broers en geliefden leven intens met elkaar mee wanneer er wordt gereden en gewonnen.
Voormalig shorttracker Daan Breeuwsma kent dat familiegevoel goed. Jarenlang was hij onderdeel van TeamNL en leerde zelf zijn geliefde Rianne de Vries kennen op de shorttrackbaan. Ook het huidige shorttrackteam is doorspekt van familiebanden en relaties.
Kijk terug hoe Xandra Velzeboer iedereen de baas was op de 1000 meter
De broers Melle en Jens van 't Wout en de zusjes Michelle en Xandra Velzeboer natuurlijk. De zusjes Velzeboer hebben bovendien een relatie met shorttrackers Bas Willem van der Valk en Dennis Visser. De broertjes Van 't Wout gaan dan weer met hun ploeggenoten Zoë Deltrap en Selma Poutsma.
Breeuwsma kan die hechte band goed verklaren. "In het shorttrack leef en train je écht 24/7 samen richting de wedstrijden. Je vormt een ploeg, je kwalificeert je als team, gaat naar dezelfde World Cups en toernooien en je rijdt bijna alle wedstrijden met dezelfde groep. Dat schept een band die je nergens anders vindt. Ik zit al zo'n vijftien jaar in het shorttrackwereldje, dus ik weet hoe sterk dat gevoel is. Het voelt echt als familie."
Ook de prestaties die worden geleverd zijn veel meer op de ploeg gericht, legt Breeuwsma uit. "Shorttrack combineert individuele ritten met teamonderdelen meer dan bij het langebaanschaatsen. In het shorttrack speelt de relay (soort estafette, red.) daarin een belangrijke rol. Dat is zó'n bijzonder onderdeel: de snelheid, het gecontroleerde chaos creëren, elkaar moeten vinden op precies het juiste moment… dat geeft een enorme boost."
Hij vervolgt: "Het teamgevoel dat daaruit ontstaat, neem je automatisch mee naar de individuele races. Als er één rijdt, staat de hele ploeg te schreeuwen langs de kant."
"Het is bizar mooi om dit te kunnen vieren met mijn vriend, vrienden en familie", zegt Xandra Velzeboer tegen RTL Nieuws.
Voormalig bondscoach Jeroen Otter kan dat beamen. Hij wordt gezien als de architect van het Nederlandse shorttrack en geniet van de succesploeg die er nu staat.
Eindeloos samen trainen
"In Nederland kijken we vaak naar shorttrack als een afgeleide van het langebaanschaatsen. Beide sporten spelen zich af op het ijs, maar de afhankelijkheid tussen sporters is in het shorttrack vele malen groter. Ik vraag me af of Jens (van 't Wout, red.) zo succesvol had kunnen zijn in z'n eentje. Het is echt een 'sparringspartnersport': je staat met meerdere mensen tegelijk op het ijs, je moet patronen leren herkennen, dat lukt alleen door eindeloos samen te trainen."
Volgens Otter leidt dat ertoe dat iedereen binnen de ploeg zich verantwoordelijk voelt voor het geheel. "Ze hebben allemaal het gevoel een bijdrage te hebben geleverd aan elkaars prestaties, en dat wordt oprecht zo beleefd. Ik heb in mijn tijd de sport altijd vanuit het teamperspectief benaderd en Niels Kerstholt, de huidig bondscoach, heeft dat geoptimaliseerd."
Bondscoach Niels Kerstholt verklaart het succes zo:
Breeuwsma, die inmiddels werkzaam is bij de langebaanploeg, ziet daarin het resultaat van jarenlange investeringen, ook in dat teamgevoel. "Wij, ik, Sjinkie Knegt en de rest van onze generatie werkten daar ook al hard aan. Je ziet nu dat dat fundament zijn vruchten afwerpt. Het voelt voor mij soms nog een beetje alsof ik ook nog onderdeel ben van dat team, de meesten ken ik nog steeds erg goed. Ik heb tot diep in de nacht wakker gelegen na hun races zo hyped was ik, je leeft zo met ze mee."
Gevoel vasthouden
Volgens Breeuwsma hebben de rijders dat ook, en raken zij gemotiveerd door elkaar. "Als een paar rijders topprestaties leveren, denkt de rest automatisch: hé, als zij zo goed zijn, dan ben ik dat ook. Dat is het mooie van een hechte ploeg: zodra je dat gevoel eenmaal hebt, moet je het vasthouden."
Voor Otter staat buiten kijf dat dit de sleutel is van het succes op deze Spelen. "Zonder die hechte band en samenwerking was het succes niet mogelijk geweest, en dat beseffen ze zelf ook. Wanneer iemand wint, juichen ze stiekem ook een klein beetje voor zichzelf."
Teamgeest
Nico van Yperen, Hoogleraar Sport Psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, ziet ook de kracht van het teamgevoel. Nederland bungelde jarenlang onderaan in het internationale shorttrack tot bondscoach Jeroen Otter een duidelijke focus legde op het team.
"Juist in die zwakkere positie ontstond een kans: door centraal te focussen op de relay werd er een duidelijke prioriteit gelegd. Het trainen rondom dat ene speerpunt gaf niet alleen richting voor de topatleten, maar bood ook kansen aan 'mindere' schaatsers om toch succes te behalen. Het elkaar beter maken, werkte vervolgens ook door in de afgeleide individuele nummers."
Zo'n aanpak heeft volgens Van Yperen als voordeel dat je voor het teamresultaat niet alleen de nummers 1, 2 en 3 nodig hebt, maar juist ook nummer 4, 5 en 6, een breed fundament. Bovendien weten shorttrackers als geen ander hoe onvoorspelbaar hun sport is, stelt de hoogleraar. Daarom speelt mentale veerkracht een grote rol.
"Na een teleurstelling moet je opnieuw opstaan zoals we deze Spelen zagen bij Velzeboer. En juist daarin helpt het teamgevoel: je hebt allemaal hetzelfde programma gevolgd, dezelfde inspanning geleverd, dezelfde zware dagen gehad. Je weet dat je fysiek topfit bent, en je ziet dat teamgenoten winnen. Dat geeft vertrouwen, ook op het moment dat je het zelf moeilijk hebt."