WK-uitschakeling Oranje was te voorkomen, zegt penaltywetenschapper

Vannacht was de negende keer dat een wedstrijd van het Nederlands elftal op een EK of WK beslist werd door strafschoppen. Daarvan won Oranje er maar twee (tegen Zweden op het EK 2004 en tegen Costa Rica op het WK 2014). 

En zeven keer zijn 'we' dus uitgeschakeld: op het EK in 1992, het EK in 1996, het WK in 1998, het EK in 2000, het WK in 2014, het WK in 2022 en ook dit jaar, op het WK. Dat is een winstpercentage van 22 procent. Daarmee staan we van alle Europese voetballanden stijf onderaan.

Vooraf aan een groot toernooi wordt er geoefend met penalty's, maar te weinig, vindt emeritus hoogleraar Geert Savelsbergh. Hij heeft in het verleden onderzoek gedaan naar penalty's. 

"Natuurlijk gaan trainers altijd zeggen: die stresssituatie kan je niet nabouwen", stelt Savelsbergh. "Maar ik zeg altijd: denk even aan piloten die een vliegtuig moeten landen of opstijgen onder ook omstandigheden wat ze soms niet hebben. Die kunnen dat toch doen, en dat komt alleen maar omdat ze oefenen, oefenen, oefenen. En dat telt voor alle vaardigheden."

Vermoeidheid

Savelsbergh zegt dat er vaak pas geoefend wordt met penalty's vlak vóór een EK of WK, terwijl je in de praktijk juist veel vaker volgens hem moet oefenen. "Dus het hele jaar door, ook bij de club van de voetballer."

Dat het vannacht weer misging met de penalty's heeft ook te maken met de vermoeidheid van de spelers, zegt Savelsbergh. "Vergeet ook niet, ze hebben wel al meer dan 120 minuten gespeeld. En we weten, als de vermoeidheid verder komt in de wedstrijd, ondanks dat ze fit zijn, dan is het coördinatievermogen iets minder." 

Justin Kluivert, Crysencio Summerville en Quinten Timber misten hun penalty's namens Oranje. Het is een tactisch spel, de penalty. Kijk je naar de keeper, of focus je op de bal? 

Kluivert keek naar de keeper en werd daardoor op het verkeerde been gezet, zegt Savelsbergh. Hij wist de bal daardoor niet goed te raken. Op zijn beurt veranderde Summerville tijdens zijn aanloop nog van strategie, zegt Savelsbergh. En bij Quinten Timber ging het mis, mede door zijn langzamere aanloop. "Hij kijkt naar de keeper en raakt dan de bal helemaal niet goed. Daardoor schaaft hij de zijkant en dan is het voorbij. Pijnlijk, want zo’n goede voetballer moet de bal goed kunnen raken."

Een voetballer die vannacht wél raak schoot en het volgens Savelsbergh goed aanpakte, was Wout Weghorst. "Hij heeft een plan, hij gaat hem gewoon hoog schieten. Hij concentreert zich helemaal goed, aandacht op de bal. Zo hard, dan is het ook lastig voor de keeper om hem te stoppen. "

Het is niet voor het eerst dat Nederland er door penalty’s uit vliegt. Is er nou een gemeenschappelijke verklaring voor waardoor het steeds daar strandt? Die vraag is moeilijk te beantwoorden, zegt Savelsbergh. "Het zijn elke keer andere spelers  de omstandigheden zijn toch weer anders. Dit zijn wel de meest stressvolle situaties natuurlijk waar je ook niet zo vaak in komt. Het is trouwens ook zo dat de keepers zich beter voorbereiden op de penalty’s. Vroeger waren ze 'onhoudbaar'. Nu wordt de goal daardoor kleiner."

Ook bij de supporters in het stadion was de teleurstelling groot, na de verloren penaltyserie tegen Marokko: