Waarom de strijd tegen doping zich nu ook midden in de nacht afspeelt
De Dopingautoriteit noemt de nachtelijke controles 'hoogst ongebruikelijk', maar sluit ze ook bij Nederlandse wielerwedstrijden dus niet uit. De autoriteit zegt de discussie in de Tour de France met interesse te volgen.
Verbaasd
Die was ontstaan nadat Jonas Vingegaard in de nacht van zaterdag op zondag om 2.00 uur aan een dopingcontrole werd onderworpen. Drie uur later was het de beurt aan geletruidrager Pogacar. Er stond die dag een zware bergetappe op de planning.
Vingegaard reageerde verbaasd en was er niet van op de hoogte dat ook 's nachts op doping mag worden gecontroleerd. Maar het Europees Hof van de Rechten van de Mens oordeelde al in 2015 dat zulke tests door de beugel kunnen.
Dopingcontroleurs halen Pogacar en Vingegaard uit hun bed vlak voor zware Touretappe
In het wielrennen wordt al veel langer volop gecontroleerd op het gebruik van verboden middelen in het peloton. Zo ligt na de Festina-affaire uit de Tour van 1998 het gebruik van het hormoon EPO onder een vergrootglas. Vrijwel alle toprenners gebruikten destijds het prestatieverhogende middel, wat zelfs tot politie-invallen leidde. Waarom dan nu ineens die nachtelijke controles?
Gendoping
Volgens Hidde Haisma, voormalig lid van het werelddopingagentschap WADA, heeft dat te maken met de nieuwste vorm van zogeheten gendoping. Bij klassieke EPO-doping wordt het hormoon erytropoëtine (EPO) van buitenaf toegediend. Dat hormoon stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen, waardoor zuurstof efficiënter door het lichaam wordt vervoerd en sporters hun prestaties kunnen verbeteren.
Rechter keurde nachtelijke dopingcontroles in de Tour goed
Bij gendoping werkt dat anders, legt Haisma uit. "In plaats van het hormoon zelf toe te dienen, wordt het gen dat verantwoordelijk is voor de aanmaak van EPO in het lichaam ingebracht. Cellen gaan vervolgens zelf extra EPO produceren. Je dient als het ware een extra kopie van dat gen toe, waardoor het lichaam meer EPO gaat maken."
Ratrace
Juist daardoor is gendoping lastig op te sporen. "Het verschil tussen wat het lichaam zelf produceert en wat door zo'n extra gen wordt aangemaakt, is veel moeilijker vast te stellen." Haisma spreekt van een ratrace tussen sporters en de antidopingautoriteiten.
"Er wordt continu gekeken hoe middelen kunnen worden gebruikt zonder boven de detectiegrens uit te komen. Sommige stoffen kunnen snel weer uit het lichaam verdwijnen. Als je 's avonds iets toedient, kan het zijn dat het de volgende ochtend al niet meer of veel moeilijker aantoonbaar is. Daarom zijn nachtelijke controles belangrijk."
Jonas Vingegaard breekt sleutelbeen en verlaat Tour de France na valpartij, Evenepoel wint etappe
'Waar zijn we mee bezig?'
De belangenorganisatie van beroepswielrenners (VVBW) is er nog niet uit of het doel de middelen heiligt: "Renners hebben een heel drukke dag en nauwelijks vrije uren. Als je die rust ook nog gaat verstoren, vraag ik me af waar we mee bezig zijn", zegt secretaris Jeroen van Keulen.
Alleen als het noodzakelijk is en er reeële aanwijzingen zijn van doping denkt hij dat de Dopingautoriteit zulke controles kan rechtvaardigen. "Die moeten voorzichtig met dit middel omgaan, omdat het anders juist ongelukken kan veroorzaken. We willen allemaal een schone sport, maar ook maximaal kunnen presteren. Dat gaat niet met een verstoorde nachtrust."
In de video hieronder legt voormalig profrenner Thomas Dekker uit dat renners altijd moeten opletten. Want doping kan ook op minder inventieve wijze in het lichaam terecht komen.
