Eredivisie ingehaald door MLS en Deense competitie: wat zegt dat over ons voetbal?

Vanavond klokslag 20.00 uur rolt de bal weer in de VriendenLoterij Eredivisie. Aan SC Cambuur en Excelsior de eer om het bal te openen. Maar of dit affiche in het buitenland de ogen op zich gericht weet, is zeer de vraag. 's Lands hoogste voetbalcompetitie zakt steeds verder weg op de verschillende ranglijsten met de sterkste competities ter wereld, waarmee de Eredivisie haar geuzennaam 'Mickey Mouse-competitie' nog meer aandoet.

Denemarken en Japan

Onze competitie is inmiddels ingehaald door een aantal 'niet-voetballanden'. Zo krijgt ons land op de site globalfootballrankings slechts de elfde plek toebedeeld, nog achter de Amerikaanse MLS en de Braziliaanse competitie. Zelfs de Championship, het tweede niveau van Engeland, staat een stuk hoger op de lijst.

Maar het kan nog erger. Op de lijst van databureau Opta vinden we de Eredivisie pas terug op een vijftiende plek. Competities uit landen als Denemarken, Japan en Polen zijn ons voorbij. Op de officiële coëfficiëntenlijst van de UEFA is de schade beperkt, al houdt ook de achtste plek daar niet over. En de gevolgen zijn al zichtbaar: Nederland verloor een directe startplek voor de Champions League.

Dat Nederland in diverse rankings terrein verliest, heeft volgens Pieter Zwart, hoofdredacteur van Voetbal International, vooral te maken met de 'dramatische prestaties' van Nederlandse clubs in Europa afgelopen seizoen. Er werden relatief weinig punten verzameld.

"De B-ploeg van Feyenoord die punten laat liggen door niet van Braga te winnen. FC Utrecht en Go Ahead Eagles die duidelijk tekortkwamen op Europees niveau. Ajax dat een dramatische Champions League-campagne speelde. Tegelijkertijd verzamelen clubs uit concurrerende landen, zoals bijvoorbeeld FC Porto namens Portugal, juist wel punten. Al die resultaten samen drukken de Nederlandse positie op de verschillende ranglijsten."

Terug naar de jeugd

Een sterke competitie is juist ook in de breedte sterk, zegt Zwart. Zoals in een topcompetitie als Engeland. In de Eredivisie is het verschil tussen het linker- en rechterrijtje simpelweg te groot. "PSV stak vorig jaar met kop en schouders boven de rest uit. Feyenoord werd daarachter de gedeeld zwakste nummer twee ooit. Dat zegt natuurlijk wel iets over het niveau. Uiteindelijk is de traditionele top drie er bij gebaat als het verschil veel kleiner is."

Nederland is volgens de voetbalkenner afhankelijk van de traditionele kracht van de competitie: scouting, jeugdopleidingen en het ontwikkelen van jonge spelers. Dat model moet volgens Zwart blijven functioneren om concurrerend te blijven. 

Munten zijn punten

"Maar munten zijn punten in het moderne voetbal. Als een middenmoter als Hoffenheim miljoenen neertelt voor Mats Rots van FC Twente, iets wat de Nederlandse topclubs Ajax, Feyenoord en PSV niet kunnen, dan zegt dat genoeg over de verhoudingen in Europa."

Sportmarketeer Tijn Joosten ziet dan ook een probleem in het feit dat talent steeds eerder vertrekt naar competities waar meer geld beschikbaar is. Daardoor profiteren Nederlandse clubs minder lang van hun beste spelers en kunnen die talenten minder lang bijdragen aan de kwaliteit van de competitie. Tegelijkertijd hebben Nederlandse clubs niet de financiële mogelijkheden om ervaren topspelers terug te halen. "Daardoor wordt het steeds moeilijker om het sportieve niveau op peil te houden."

Dat kan op termijn gevolgen hebben voor de aantrekkingskracht van de Eredivisie, meent hij. Niet alleen sportief, maar ook commercieel. "Voor sponsors is het veel interessanter om zich te verbinden aan clubs die regelmatig Champions League-voetbal spelen. Of neem de Amerikaanse MLS, waar steeds meer grote spelers heen gaan. De komst van Lionel Messi heeft die competitie wereldwijd een enorme commerciële impuls gegeven."

Volgens Joosten is die ontwikkeling moeilijk te keren. Hij ziet weinig aanwijzingen dat Nederland het gat met andere competities snel weet te dichten. Volgens de marketeer kan nog wel worden geprobeerd om de Eredivisie internationaal beter te vermarkten om zo extra inkomsten te genereren. Zo richt de Eredivisie zich sinds kort op landen als Marokko en Indonesië, omdat een aantal spelers bij Nederlandse clubs roots hebben in die landen.

Kansen dit jaar

Zwart is optimistischer. Hij noemt een aantal van de eerdergenoemde lijstjes ook wel 'dagkoersen' – volgend jaar kan het zomaar weer anders zijn. Hij ziet juist kansen in het feit dat Nederlandse clubs dit jaar uitkomen in de lagere Europese competities, waar de kans om punten te sprokkelen groter is. "Zeker met de investeringen die bij de topclubs deze zomer zijn gedaan."

Of het de fan allemaal heel veel zal deren, is de vraag. Qua doelpunten was geen competitie vorig seizoen attractiever dan de Eredivisie. Zolang de bal er zo vaak invliegt, zullen veel supporters zich weinig aantrekken van die term Mickey Mouse-competitie.