Is muggenspray met DEET schadelijk? 'Wordt afgeraden bij kinderen tot 2 jaar'
Bewezen werking
Volgens dermatoloog Balak van het Leids Universitair Medisch Centrum is er weinig discussie over de effectiviteit van DEET. "Het is een bewezen beschermingsmiddel tegen insectenbeten, bijvoorbeeld tegen beten van teken en muskieten." Door het middel op de huid aan te brengen, verklein je de kans op beten en daarmee ook de ziektes die insecten kunnen overbrengen, zoals malaria. "De vector – in dit geval de mug – draagt de ziekte over. Die blokkeer je door de huid te beschermen", zegt Balak.
Risico’s van DEET
Hoewel DEET zeker effectief is, betekent dat niet dat het volledig zonder risico’s is, vertelt de dermatoloog. "DEET kan huidreacties geven, zoals roodheid en jeuk. Bij producten met een hoge concentratie DEET kunnen er ook blaasjes of blaren ontstaan."
Die hoge concentratie zorgt ook voor een langere werking, aldus Balak. Al biedt een concentratie boven de 50 procent nauwelijks extra bescherming, terwijl de kans op irritatie wel toeneemt.
"Ongeveer twintig procent van DEET wordt via de huid in de bloedbaan opgenomen"
Opname in het lichaam
Een deel van DEET wordt via de huid opgenomen in het lichaam. "Ongeveer twintig procent van DEET wordt via de huid in de bloedbaan opgenomen", zegt muggenexpert Knols. Bij dagelijks gebruik kan dat volgens hem gevolgen hebben. "Daarom wordt er onderzoek gedaan naar de mogelijke neurologische effecten van het middel."
Deze neurologische gevolgen zijn bij kinderen al sporadisch vastgesteld. "De casussen zijn zeldzaam, maar er zijn gevallen van neurotoxiciteit beschreven", vertelt Balak. "Daarom wordt het afgeraden om DEET te gebruiken bij kinderen jonger dan twee jaar." Dat ligt volgens Knols aan het lichaam. "Kinderen hebben een andere verhouding tussen huidoppervlak en lichaamsmassa dan volwassenen."
Volgens Balak is het gebruik van DEET om muggen af te weren tijdens een zwangerschap waarschijnlijk veilig, maar zegt daarbij: "Wees wel voorzichtig. Ik zou aanraden om een concentratie van minder dan dertig procent te gebruiken en het middel alleen te gebruiken als het echt nodig is."
Muggenseizoen begonnen: 'Citronellakaarsen zijn een fabeltje'
Alternatieven
Wie liever geen DEET gebruikt, komt vaak uit bij producten met citronella of citroen-eucalyptusolie. Volgens Balak veroorzaken die middelen doorgaans minder huidirritatie, maar is de werking niet altijd even goed onderzocht.
Knols noemt citroen-eucalyptusolie wel een serieus alternatief. Volgens hem werkt het vergelijkbaar met producten met 15 tot 20 procent DEET en kan het tot ongeveer acht uur bescherming bieden.
Toch benadrukt de dermatoloog dat DEET in risicogebieden de voorkeur houdt. "Ga je naar een gebied waar muggen ziekten kunnen overbrengen, dan zou ik eerder kiezen voor DEET."
Wel of niet gebruiken?
Volgens Balak hangt dat vooral af van waar je bent. "Zolang je niet naar het buitenland gaat, is DEET geen vereiste", zegt hij. In Nederland kun je volgens hem vaak al veel bereiken door muggen buiten de slaapkamer te houden.
Maar in landen waar muggen ziektes kunnen verspreiden, ligt dat anders. Daar wegen de voordelen van DEET volgens beide experts vaak zwaarder dan de mogelijke nadelen.