Oogarts rekent af met zonnebrilmythes: 'Vitamine D wordt alleen via de huid aangemaakt'

Schade door UV-straling

"Het is belangrijk om te weten is dat het vaak niet het zichtbare licht is dat het probleem vormt, maar de UV-straling", begint Birkhoff. "UV-straling kan verschillende delen van het oog beschadigen. Je kunt dan schade zien aan de lens of aan je netvlies. Hierdoor kunnen verschillende aandoeningen, bijvoorbeeld staar en maculadegeneratie (slijtage van het netvlies) eerder ontstaan."

Dit gebeurt echter niet van de ene op de andere dag. Volgens de oogarts is het een optelsom van meerdere jaren. Juist omdat die schade zich langzaam opbouwt, onderschatten veel mensen volgens hem het risico. "Je merkt er jarenlang niks van, maar al die blootstelling telt wel op."

Mythes ontkracht

Online gaan geregeld verhalen rond dat het dragen van een zonnebril 'niet goed' zou zijn. Zo zouden zonnebrillen de aanmaak van vitamine D verstoren of het natuurlijke dag- en nachtritme beïnvloeden. Volgens Birkhoff klopt dat eerste niet: "Vitamine D wordt via de huid aangemaakt, niet via de ogen. Het dragen van een zonnebril heeft daar dan ook geen negatief effect op." 

Wat het dag- en nachtritme betreft, ligt het iets genuanceerder. "In theorie kan een zonnebril invloed hebben op de aanmaak van melatonine, iets wat ook in onderzoeken is aangetoond. Maar in de praktijk is het effect minimaal, omdat daglicht buiten zo fel is dat er zelfs met een goede zonnebril nog ruim voldoende licht het oog bereikt om de biologische klok goed te laten functioneren."

Wie zijn ogen goed wil beschermen, moet volgens de oogarts verder kijken dan alleen een zonnebril. "De huid rondom de ogen wordt vaak vergeten, terwijl juist de oogleden gevoelig zijn voor zonneschade. Daar komen relatief vaak huidtumoren voor. Daarom is het belangrijk om ook rondom de ogen zonnebrand te gebruiken", zegt hij.

"Er is eigenlijk geen reden om geen zonnebril te dragen als de UV-straling hoog is. Voorkomen is altijd beter dan genezen."

Wanneer moet je een zonnebril dragen?

"Een veelgemaakte fout is dat veel mensen denken dat oogbescherming alleen nodig is op zonnige dagen. Maar ook wanneer het minder zonnig is bereikt UV-straling je ogen. We realiseren ons vaak niet dat wolken een groot deel van de UV-straling gewoon doorlaten", legt Birkhoff uit. 

Maar hoe weet je dan of je een zonnebril moet dragen? Volgens hem geldt een eenvoudige vuistregel: "Op de momenten dat je de zonnebrand erbij pakt, zou je ook een zonnebril moeten dragen."

Voor kinderen geldt dat misschien zelfs nog meer dan voor volwassenen. Hun ogen zijn namelijk gevoeliger voor UV-straling omdat de lens helderder is en meer licht doorlaat. "Bij kinderen komt relatief meer UV-straling op het netvlies terecht. Daarom is het belangrijk dat ook zij een goede zonnebril dragen."

Voldoende bescherming

Wie een zonnebril gaat kopen, hoeft volgens de oogarts niet meteen naar het duurste segment te kijken. "De prijs zegt namelijk weinig over de bescherming. Een zonnebril van 20 euro kan net zo goed beschermen als een zonnebril van 200 euro."

Waar consumenten volgens hem wél op moeten letten, is de CE-markering. "Binnen Europa moeten zonnebrillen aan bepaalde eisen voldoen. Een CE-categorie 3 zonnebril biedt voor de meeste mensen al voldoende bescherming. Nog beter is een model met UV400-filter, dat vrijwel alle UVA- en UVB-straling tegenhoudt."

Birkhoff waarschuwt dan ook voor zonnebrillen van webshops buiten Europa. "Als je zonnebril rechtstreeks uit China komt, kan het zijn dat deze niet voldoende beschermt. Dit komt doordat zonnebrillen daar aan andere eisen moeten voldoen. Het risico bestaat dat zo'n zonnebril wel donkere glazen heeft, maar geen goed UV-filter. Dan verwijden de pupillen zich omdat het donkerder wordt, terwijl de schadelijke straling nog steeds binnenkomt. Op die manier kan een slechte zonnebril juist meer schade veroorzaken."

Hoe voorkom je dat? "Zolang je een zonnebril bij een reguliere winkel in Nederland of Europa koopt zit je eigenlijk goed."