Oven altijd voorverwarmen: essentieel of energieverspilling?

We gebruiken de oven voor ontzettend veel verschillende soorten gerechten, snacks en baksels. Van het oppiepen van kliekjes of kant-en-klaar maaltijden en diepvriespizza's tot het bakken van taarten en koekjes. En van snelle en makkelijke traybakes tot granola voor ons ontbijt. Of je nu een ster in de keuken bent of niet, onmisbaar is-ie voor bijna iedereen. Maar wat je ook bereidt, het is een must om de oven voor te verwarmen volgens culinair expert Peter Hoogeveen. 

"Voorverwarmen is heel belangrijk", legt Hoogeveen uit. "Zodra een product in een hete oven komt, gaat er een heel proces van start. En dat hele proces mis je als je de oven nog koud is. Je bakt een stuk vlees toch ook niet in een koude pan? Met een oven werkt dat net zo." Wie een gerecht in een koude oven zet, vraagt volgens hem eigenlijk te veel van het apparaat én van het product. "Als je bijvoorbeeld een koude kip in een oven zet die nog moet opwarmen, dan moet die oven keihard gaan stoken om op temperatuur te komen. Dat is zowel voor het apparaat als het product niet goed. De kip gaart vervolgens ongelijkmatig en droogt eerder uit." 

Niet voor niets

Dat geldt volgens Hoogeveen voor alle soorten ovens, of je nu een hetelucht-, conventionele of stoomoven gebruikt. "Het principe blijft hetzelfde. Kijk naar de pizza. In Italië worden ovens tot wel 400 graden gestookt. Dat doen ze niet voor niets. Als je pizza in een koude oven begint te garen, rijst het deeg te ver en krijg je nooit die juiste bodem."

Ook cake, taart, brood en croissants hebben een directe hitte nodig om goed te rijzen en hun structuur te behouden. Hoogeveen: "Bij brood en deeg gaat de gist meteen werken, waardoor je een goede structuur en een korst krijgt. Als je niet voorverwarmt, ligt het product te lang in een lauwe omgeving waardoor het proces niet meteen op gang komt, en dat proef je terug in het eindresultaat."

In de horeca is voorverwarmen zelfs de norm. Daar worden ovens vaak iets heter ingesteld dan nodig. "Professionele ovens hebben voorverwarmstanden die tien graden hoger zitten", vertelt hij. "Dat is omdat je bij het openen van de oven meteen warmte verliest."

Toch denken sommige mensen dat voorverwarmen vooral energieverspilling is. Dat argument snijdt volgens Hoogeveen weinig hout. "Wat scheelt het nou echt? Misschien een kwart kilowattuur, dat is zo’n 25 cent. Dat weegt totaal niet op tegen de kwaliteit van je eten, wat ik zelf veel belangrijker vind." Sterker nog, hij vermoedt dat je met een niet-voorverwarmde oven soms juist langer bezig bent. "Het product heeft meer tijd nodig om goed te worden, terwijl het ondertussen uitdroogt. Uiteindelijk ben je dan niet duurzamer bezig."

Moderne ovens maken het voorverwarmen bovendien makkelijker dan ooit. "Ze geven een piepje of een lampje als ze op temperatuur zijn. Daar kun je gewoon op vertrouwen", zegt Hoogeveen. "En veel ovens hebben tegenwoordig ook extra snelle voorverwarmfuncties."

Ook juiste temperatuur is cruciaal

Een van de grootste misverstanden die hij ziet bij thuiskoks, is dat er niet zo nauw wordt gelet op de geadviseerde oventemperaturen uit het recept. "Dan hoor je: ach, 170 of 190 graden, dat maakt toch niet zoveel uit. Maar dat maakt absoluut wél uit. Niet alleen voorverwarmen is ontzettend belangrijk, maar weten welke temperatuur gevraagd wordt net zo."

Volgens Hoogeveen wordt die informatie vaak simpelweg genegeerd. "Op verpakkingen of recepturen staat altijd een bereidingsadvies, maar bijna niemand leest dat. Terwijl die adviezen uitvoerig getest zijn en juist bedoeld zijn om het beste resultaat te krijgen."

Zijn belangrijkste advies aan thuisbakkers en thuiskoks is dan ook eenvoudig. "Altijd voorverwarmen op de voorgeschreven temperaturen", zegt hij resoluut. "Het maakt verschil voor de structuur, voor de smaak en voor het eindresultaat. Je gerecht wordt gewoon beter. En uiteindelijk is dat waar je het voor doet."